مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

چگونگی شکل‌گیری و تحول مفاهیم و انتقال آن به فرهنگ و تمدن دیگر، جسارتی سترگ در فهم اندیشه است. نوشتار پیش رو، متن «تهذیب الاخلاق» را برای بررسی انتخاب کرده، تا با نگاهی هرمنوتیکی (تفسیری)، از چگونگی تحول مفاهیم اخلاقی یونان، نحوۀ انتقال و برگردان آن به فرهنگ و اندیشۀ اسلامی، گزارشی فراهم آورد. پرسش این است: با توجه به شیوۀ هرمنوتیکی، فهم مفاهیم اخلاقی نزد مسکویه چگونه است؟ «تهذیب الاخلاق» متنی است که مفاهیم اخلاقی و بنیان‌های این مفهوم را در درون نظام زبانی ـ واژگانی خود جای داده است. تبار متن تهذیب الاخلاق را می‌توان در «اخلاق نیکوماخوسِ» ارسطو، به عنوان بینامتنیت مسکویه، انگاشت. بنیاد‌های فلسفی ـ اخلاقی متن تهذیب الاخلاق نزد ارسطو و مسکویه یکسان نیست. پولیس (شهر ـ دولت)، فرونسیس (عمل)، ریطوریقا (سخنوری)، پراکسیس (کنش) و دیکه (عدالت) مفاهیم کلیدی برای تبیین بنیان‌های فلسفۀ اخلاق نزد ارسطو است. در حالی که فضیلت، سعادت، خرد و مدنیت، مفاهیمی هستند که در نظام اخلاقی مسکویه برجسته‌اند. واژه‌ها به شکل یونانی آن نزد مسکویه حاضر نیست، اما مسکویه فهم و ترجمه‌ای از این مفاهیم بیان کرد که بنیان‌های اخلاق فلسفی را پی‌ریزی کرد. نوشتار پیش رو تلاشی است برای فهمِ تحولِ مفاهیمِ اخلاقی در حوزۀ فکر اسلامی؛ به منظور نشان دادن «امکان شکل‌گیری دانش فلسفی اخلاق» در اسلام دورۀ میانه.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 61 تا 80

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی امکانِ جمع بین مبانی معرفتی قرآن و اصول هرمنوتیک فلسفی

نویسنده:

مصطفی مناقب، عبدالله محرابی

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF چکیده

وضعیت نشر :

اصفهان: دان‍ش‍گ‍اه‌ اص‍ف‍ه‍ان‌,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

هرمنوتیک , هرمنوتیک دینی , هرمنوتیک فلسفی , اصطلاحنامه علوم قرآنی , قرآن , معرفت شناسی هرمنوتیک فلسفی , مبانی فهم قرآن , تعارض هرمنوتیک و فهم قرآن , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

تأویل , کثرت گرایی معرفتی , تاریخ مندی فهم , ادیان توحیدی , نیت مولف , فهم پذیری قرآن , کتب مقدس , فهم پذیری , شکاکیت(مسائل جدید کلامی) , نسبیت , پیشداوری تفسیری , پیش‌فرض‌ها , پیش دانسته ها , اراده مولف , فهم ثابت و عینی , قرائت مختلف از متن واحد , دیالکتیک در فهم , اتفاقی بودن فهم , فهم مطلق , اعتقاد یقینی ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی , جعفر سبحانی

شاپا (issn):

2008-9651

چکیده :

قرآن به عنوان پیام الهی، وقتی هدایت بخش و سعادت آفرین است که به درستی فهمیده شود و در محور زندگی قرار بگیرد. فهم قرآن، مبانی و زیرساخت‌های اعتقادی خاصی دارد که پذیرفته‌شده همۀ فرق اسلامی است و مهم‌ترین آنها عبارتند از: وحیانیّت، مبتنی بر عقل و فطرت، معرفتبخشی و واقعی بودن، حکیمانه بودن، هدایتگری، درخور فهم بودن و... که تشکیک در هر یک از این مبانی، اعتبار قرآن را مخدوش می‌کند. مبانی هرمنوتیک فلسفی عبارتند از: محوریّت مفسّر، دیالکتیک در فهم، اتفاقی بودن فهم، غیرِ روشمند و منطق گریزی فهم، تاریخمندی فهم و نقش اساسی پیش فرض‌ها در به‌دست‌آمدن فهم. برون داد این مبانی عبارتند از: بی توجهی به ارادۀ مؤلّف، نبود معیار برای فهم درست، ناممکن بودن فهم ثابت و عینی، توجیه قرائت‌های مختلف از متن واحد، شکاکیّت، نسبیّت و پلورالیسم در فهم. نگارنده در مقاله اعتقاد دارد که اصول و مبانی هرمنوتیک فلسفی با مبانی فهم قرآن در تقابل جدّی هستند و امکان جمع بین آنها وجود ندارد. کسانی که تلاش می‌کنند بین مبانی فهم قرآن با هرمنوتیک فلسفی هماهنگی ایجاد کنند، در عمل چاره‌ای جز توجیه و تأویل مبانی قرآن در راستای نتایج هرمنوتیک فلسفی نخواهند داشت.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 137 تا 152

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

تأویل و فهم شعر از نظر هرمنوتیک فلسفی

نویسنده:

زهرا زواریان ، بیژن عبدالکریمی

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

هرمنوتیک (فلسفه)

چکیده :

زبان در «هرمنوتیک فلسفی» جایگاه ویژهای دارد. تجربة زندگی انسان، ساحتی از بودن در جهاناست که تنها به‌واسطة «زبان» قابل شناسایی است. زبان واسطهای است که «فهم» در آن تحقق مییابد. هر فهمی تأویل است و هر تأویلی در چارچوب زبان شکل میگیرد. از نظر گادامر، حقیقت امری است که در واقعه فهم بر ما آشکار میشود و این ظهور بیش از هرچیز، متکی بر حالت گشودگی و گفتگوگرانه است. رابطة زبان با هستی، رابطهای آینهای و انعکاسی است. زبان ذاتاً ساختاری «تأملی» دارد و در بیان‌ و گفتار به‌ »وجود» این امکان را میدهد که خود را به ‌ظهور رساند. از دیدگاه گادامر، شعر و تفکر همپای یکدیگرند. شعر ساحتی است که در آن تفکر، شاعرانه میشود. شاعر از راه همدلی و رهاشدگی شاعرانه، توانایی شنیدن ندای وجود را حاصل میکند و به ذات وجود نزدیک میشود. عنصر مشترک میان شاعر و متفکر، ضمن همدلی آنها با وجود، مشارکت ایشان در امر زبان است. آنها خود را در زبان منکشف میسازند. گویی هستی، فقط از راه زبان است که در تفکرِ شاعرانه و شعرِ متفکرانه خود را آشکار میکند. اما سخن بر این است که این ظهور چگونه اتفاق میافتد؟ تأویل‌گر یا مفسّر چطور میتواند به فهم شعر نزدیک شود؟ آیا فهم از طریق روش امکانپذیر است یا گادامر نحوة دیگری برای تأویل پیشنهاد میکند؟ این مقاله تلاش میکند به شرح دیدگاه گادامر در باب نسبت فهم و حقیقت، رابطة زبان و وجود و نیز رابطة شعر و تأویل آن بپردازد.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 25 تا 44

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

نگاهى به هرمنوتیک و پیامدهاى آن

نویسنده:

مرتضى رستگار

نوع منبع :

مقاله , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه متنی

وضعیت نشر :

قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

هرمنوتیک , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

انجیل , فلسفه هایدگر , پدیدار شناسی(کلام جدید) , تفسیر دین , فلسفه پوزیتیویسم , قرآن , فلسفه تحلیلی , معرفت شناسی هرمنوتیکی , هرمنوتیک در لغت و اصطلاح , سیر تاریخی هرمنوتیک , قرائت های مختلف هرمنوتیک , تلقی افراطی از هرمنوتیک , دوره سنتی هرمنوتیک , دوره خیالی هرمنوتیک , دوره فلسفی هرمنوتیک , شناخت تفسیری , هستی شناسی هرمنوتیکی , قرائت معتدل هرمنوتیک ,

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

جعفر سبحانی

چکیده :

اين مقال كوتاه نگاهى گذرا به آراء بزرگان هرمنوتيك، از گذشته تا حال و دقت در نقاط خاصى از اين مباحث و بررسى برخى مطالب دارد و هرگز درصدد تشريح گسترده همه مفاهيم و اصطلاحات و ارزيابى تمامى انديشه‌هاى مطرح شده در اين باب نيست. این مباحث در این مقاله مطرح می شوند: هرمنوتيك در لغت و اصطلاح؛ سير تاريخى؛ هرمنوسینها؛ قرائت‌هاى مختلف؛ ويژگى‌هاى تلقى افراطى.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

هرمنوتیک همچون معرفت شناسى

نویسنده:

مرالد وستفال

نوع منبع :

مقاله , ترجمه اثر

منابع دیجیتالی :

نسخه متنی

وضعیت نشر :

قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

معرفت شناسی (مسائل جدید کلامی) , هرمنوتیک , فلسفه غربی , معرفت شناسی هرمنوتیکی , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

یقین , دازاین , شرط علّی معرفت , انجیل , مهارت های زبانی , دور هرمنوتیکی , پدیدار شناسی(کلام جدید) , نظریه مبناگروی , اگزیستانسیالیسم , فلسفه علم , Being and Time , خود ارجاعی , هستی شناسی سنتی , هرمنوتیک چپ گر ,

چکیده :

این مقاله با بررسی آراء فلاسفه غرب پیرامون ایده هرمنوتیک و ارتباط آن با معرفت شناسی می پردازد. بحث های مرتبط با این موضوع عبارتند از: یقین، خودارجاعی، دور هرمنوتیکی، پدیدارشناسی، اگزیستانسیالیسم.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

درآمدى بر هرمنوتیک

نویسنده:

مایکل اینوود

نوع منبع :

مقاله , ترجمه اثر , کتابخانه عمومی

منابع دیجیتالی :

نسخه متنی

وضعیت نشر :

قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

هرمنوتیک , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

انجیل , فلسفه هایدگر , دور هرمنوتیکی , هستی شناسی دازاین (مسائل جدید کلامی) , فلسفه یونان , هدف مؤلف , هرمنوتیک عهدین , Being and Time , خاستگاه هاى هرمنوتیک ,

چکیده :

«هرمنوتيك» يعنى «هنر تأويل». در اصل ارائه نظريه و روش درباره تأويل كتاب مقدس و ديگر متون دشوار بود. ويلهلم ديلتاى آن را به تأويل تمامى اعمال و دستاوردهاى انسانى، از جمله تاريخ و تأويل زندگى انسانى گسترش داد. هايدگر در وجود و زمان (1927)، تأويلى از وجود انسانى ارائه كرد؛ وجودى كه خود مى فهمد و تأويل مى كند. هرمنوتيك تحت تأثير او به عنوان مسئله اى اساسى در فلسفه قارّه اى مطرح و موجب بحث و مناقشه هاى بسيارى گرديد. اما در تأويل يك متن، آيا از انديشه ها و نيات مؤلف پرده برمى داريم و خود را در جايگاه او تصور مى كنيم؟ يا آن را با يك كل گسترده ترى كه به آن معنا مى بخشد، مربوط مى سازيم؟ ديدگاه دوم از دور هرمنوتيكى سربرمى آورد: نمى توان به فهم يك كل (مثلا، يك متن) رهنمون شد، مگر آنكه اجزاى آن را فهميد، و نمى توان اجزاى آن را فهميد، مگر اينكه به فهم كل آن راه يافت. هايدگر دور ديگرى را كشف كرد: از آن رو كه ما به طور اجتناب ناپذير پيش فرض ها را بر آنچه قابل تأويل است، تحميل مى كنيم، آيا اين بدان معناست كه هر تأويلى پايان ناپذير است، دست كم بى نهايت قابل بازنگرى است؟

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی نظریه بازی در هرمنوتیک گادامر

نویسنده:

مهدی احراری

نوع منبع :

رساله تحصیلی

وضعیت نشر :

ایرانداک,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

هستی شناسی(فلسفه) , زیبایی شناسی , بازی , هستی‌شناسی , اثر هنری , نظریه بازی , هرمنوتیک , اصطلاحنامه فلسفه , فَهِمٌ , علم تأویل , هنر و علوم انسانی , گادامر، هانس جورج , هرمنوتیک (فلسفه)

چکیده :

گادامر در پی هستی شناسی فهم و تامل در هستی از طریق هنر است. برای او نه زیباییشناسی بلکه پرداختن به ذات وهستی هنر خاستگاه و نقطه عزیمتی برای تبیین فهم و هستی شناسی آنست.گر چه او همچون برخی از فیلسوفان مدرن قصد پی افکنی ک نظام زیبایی شناسی یا فلسفه هنر مستقل را ندارد،با اینحال مباحث او را راهگشا قلمداد میکنند. او با طرح مفهوم بازی واحاطه آن بر سوژه راهی بسوی گشایش و تقرب هستی و حقیقت به انسان ترسیم میکند.بازی در هنر های نمایشی رکن اصلی است و گادامر با ریشه یابی این مفهوم در زندگی انسانی و تجلی آن در هنر،در ادامه وهمسو با هایدگر سعی در نقد شاخه زیبایی شناسی نظزیه شناخت و تامل در هستی شناسی هنر دارد.بازی از نظر او کلیدی برای تبیین فهم عالم هنری و گام نهادن در راه اتصال به حقیقت هستیست. او بازی را از هایدگر وام گرفته بدین معنا که بازی به تکامل حقیقی بودن هنر میانجامد.گادامر بازی را با هنر پیوند میزند چرا که افق کشف حقیقت هنر است وبازی راهنمای تبیین هستی شنا سانه برای ماست.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی تطبیقی مبانی تفسیری علامه طباطبایی و هرمنوتیک پل ریکور

نویسنده:

مالک محمدزاده

نوع منبع :

رساله تحصیلی , مطالعه تطبیقی

وضعیت نشر :

ایرانداک,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

تفسیر قرآن به قرآن , تفسیر , تفسیر قرآن , معارف اسلامی , ریکور , هستی‌شناسی , هرمنوتیک ریکور , علم تأویل , متن محوری , روش‌شناسی(فلسفی) , ساختار‌باوری , طباطبائی، سیدمحمدحسین‌ , هنر و علوم انسانی , روان‌کاوی , اختلاف تفاسیر , هرمنوتیک (فلسفه) , درباره علامه طباطبایی

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

علامه طباطبایی: سید محمدحسین طباطبایی

چکیده :

روش تفسیری علامه طباطبایی در حوزه دانش تفسیر اسلامی و نظریه تفسیری ریکور در حوزه هرمنوتیک معاصر، دو اندیشه خاص در مشرق و مغرب زمین است. از آنجا که رویکرد تفسیری علامه نسبت به متن قرآن در میان مفسران، رویکردی خاص است و از سوی دیگر، رویکرد ریکور به متن در میان هرمنوت ها رویکردی ویژه می باشد؛ لذا تطبیق این دو دیدگاه که هر کدام به نوعی در حوزه خود ویژه اند، شایسته است. بنابراین هدف پژوهش حاضر این است که پس از بررسی و تبیین مبانی علامه طباطبایی و ریکور در تفسیر متن، به سنجش و تطبیق دیدگاه آن دو در این زمینه بپردازد.در این پژوهش، به تبیین روش تفسیری علامه طباطبایی که معروف به تفسیر قرآن به قرآن است پرداخته ایم. و سپس نظریه تفسیری ریکور را که متن محوری و امکان برآمدن تفاسیر نامحدود معتبر از متن است، با توجه به سه حوزه هستی شناسی، روانکاوی و ساختارگرایی موضوع پژوهش قرار داده و سرانجام با توجه به باور علامه طباطبایی و ریکور به گونه ای از استقلال متن، وجوه اشتراک و افتراق نظریه تفسیری آن دو را واکاوی نموده ایم.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

هرمنوتیک و تأثیر انتظارات بر فهم قرآن

نویسنده:

مصطفى کریمى

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه متنی

وضعیت نشر :

قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

انتظار از دین , هرمنوتیک , هرمنوتیک اسلامی , هرمنوتیک دینی , اصطلاحنامه علوم قرآنی , تفسیر قرآن , فلسفه دین , هرمنوتیک (فلسفه)

کلیدواژه‌های فرعی :

قرون وسطی , رابطه لفظ و معنا , انجیل , فهم متون دینی , هرمنوتیک جدید , مفسران قرآن , دین اسلام (دامنه ادیان پیشرفته) , دین مسیحیت (ادیان زنده) , عدم تعین معنا , نظریه تأثیر تام انتظارات بر فهم قرآن کریم , هرمنوسین , ابهام لفظی , محدودیت قلمرو مسیحیت , هرمنوتیک متون دینی , هرمنوتیک در ایران , وحدت معنا , مدلول تصدیقی ,

چکیده :

گسترش ارتباط علمى بين فرهنگ هاى مختلف به ويژه اسلام و غرب و ترجمه متون غربى به زبان فارسى و ورود برخى مباحث به محافل علمى كشور ما، چالش هايى را موجب شده كه فهم قرآن كريم را نيز بى نصيب نگذاشته است. يكى از اين مباحث، «تأثير انتظارات بر فهم متون دينى» است؛ از جمله مباحث مربوط به علم «هرمنوتيك» كه در كشور ما، به صورت ترجمه يا تحليل هاى يك سويه چنين وانمود مى شود كه گويى تمام دانشمندان هرمنوتيك با نظر مطرح كنندگان آن اتفاق دارند و بدون توجه به تفاوت هاى موجود بين دو فرهنگ اسلام و مسيحيت و ويژگى هاى قرآن كريم و متون مقدس مسيحى، به ويژه اناجيل اربعه، سعى مى شود همان مباحث و نتايج آن بر فهم قرآن كريم نيز تطبيق داده و بر تأثير تام انتظارات در فهم قرآن كريم پافشارى شود. براى روشن شدن خاستگاه علم «هرمنوتيك جديد» و نظريه تأثير تام در فهم متون دينى و فقدان همه شرايط آن در فهم قرآن كريم، ضرورى است پيش از پرداختن به تأثير انتظارات بر فهم قرآن، از «هرمنوتيك» و ويژگى هاى متفاوت متون مقدس مسيحى و اسلامى و برخى ديدگاه هاى متفاوت در ميان علماى هرمنوتيك در غرب ـ هر چند به اختصار ـ سخن به ميان آيد. اين كار نقد نظريه «تأثير تام انتظارات بر فهم قرآن كريم» را سهولت خواهد بخشيد.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر