مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
فلسفه دیلتای فلسفه ریکور هرمنوتیک شلایرماخر هرمنوتیک گادامر
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 291
هرمنوتیک فلسفی و بنیادهای معرفتی تاریخ
نویسنده:
سید ابوالفضل رضوی,سید علاءالدین شاهرخی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: پرديس فارابی دانشگاه تهران ,
چکیده :
چنانچه فهم مؤثر و کارآمد درباره گذشته، فهمی که معطوف به زمان حال و برای شرایط موجود جامعه مفید باشد به دغدغه اصلی مورخین تبدیل شود، تاریخ را به علمی پویا تبدیل می کند که در بهتر شدن شرایط اجتماعی و معرفتی جامعه مؤثر است. علم تاریخ حاصل بینش و نگرش مورخین است و هرمنوتیک فلسفی با تأکید بر هستی شناسی فهم و مهم تر از آن مفسرمحوری در تحقق فهم، با برداشت های سوبجکتیویستی در تاریخ هم خوانی زیادی دارد. در پرتو نظریه پردازی های خاص اندیشمندان این رهیافت هرمنوتیکی، می توان شئون معرفتی تاریخ را بالا برد و در تبیین هستی شناسی و روش شناسی تاریخی از آن بهره برد. ازاین روی، هرمنوتیک فلسفی می تواند به منزله دانش معین تاریخ، موجب غنی تر شدن جنبه های معرفتی تاریخ شود. مقاله حاضر با توجه به سیر تحول هرمنوتیک فلسفی می کوشد به بررسی تأثیر این رهیافت بر چگونگی تحقق معرفت تاریخی بپردازد.
صفحات :
از صفحه 67 تا 94
علم هرمنوتیک
نویسنده:
ون ای هاروی
نوع منبع :
مقاله , ترجمه اثر
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، انتشارات,
چکیده :
در این نوشتار،مؤلف،پس از تعریف علم هرمنوتیک و تبیین پیوندهای ریشه‌شناختی آن، مسائل سه‌گانه‌ی اصلی این علم را مطرح می‌سازد.سپس،با نگاهی گذرا،به تحولات علم‌ هرمنوتیک نوین و منشأ آن،یعنی جریان‌های فکری معاصر(اعم از نظریه‌های جدید رفتار بشری در علوم روان‌شناسی و اجتماعی،تحولات شناخت‌شناسی و فلسفی و بالاخره، براهینی که توسط بعضی از فلاسفه همچون ویتگنشتاین ارائه شده)می‌پردازد.پس از آن، مؤلف با طرح سؤالاتی اساسی،شرح و تبیین چهار طریق متمایز تصور و تعریف علم‌ هرمنوتیک را در پی می‌گیرد،که عبارتند از: 1.علم هرمنوتیک نوین،ریشه در تلاش‌هایی دارد که برای حل مشکلات و اختلافات‌ مربوط به تفسیر متون صورت پذیرفته و به این مبحث می‌پردازد که نصوص مقدس،احتیاج‌ به هیچ نوع ویژه‌ای از رویه‌ی تفسیری ندارند.فهم دستوری تمام سبک‌های خاص بیان و اشکال زبان‌شناختی-فرهنگی مؤلف و نیز فهم روان‌شناختی ذهنیت منحصر به فرد او لازمه‌ی تفسیر هر نوع متنی است. 2.علم هرمنوتیک را به عنوان تأمین‌کننده‌ی یک نظام بنیادی برای علوم انسانی،در مقایسه با علوم طبیعی،نیز می‌توان تصور کرد که حدودی را برای تمایز انواع گوناگون عام‌ تفسیر بنیاد نهاده و روش‌ها و اصول قاعده‌مند ذهنیت و اعتبار را برای آن‌ها تأسیس می‌کند. 3.سومین دیدگاه درباره‌ی علم هرموتیک،به پیش‌ساختاری فهم در ساختار هرمنوتیکی وجود انسانی می‌پردازد. 4.در نگاهی دیگر،علم هرمنوتیک،به حل مسائل مفهومی مربوط به توضیح و تفسیر، تأسیس ارتباطات منطقی میان حقیقت و اعتبار و مسائلی از این دست می‌پردازد.طرح این‌ مسائل،لزوما به شکلی نظام‌مند صورت نمی‌گیرد.هرچند معمولا با نظریه‌ی کلاسیک‌ هرمنوتیکی پیوند می‌یابد.
صفحات :
از صفحه 253 تا 270
بررسي تطبيقي ديدگاه شلاير ماخر و علامه طباطبايي در هرمنوتيک
نویسنده:
‫غلام‌رسول حميدي
نوع منبع :
رساله تحصیلی , کتابخانه عمومی , مطالعه تطبیقی
وضعیت نشر :
‫قم : ‫مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، معاونت پژوهشي، دفتر تبليغات اسلامي,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
‫هرمس در يونان باستان، پيام خدايان را در حد فهم بشري تنزيل مي‌کرد، و به‌همين خاطر به کار هرمسي در غرب هرمنوتيک گفته شد. از سوي ديگر، در سنت اسلامي براي رساندن چنين معنايي واژه تفسير به‌کار مي‌رود. فلسفه کار هرمسي، نياز به فهم است، و فهم در زمينه‌هاي مختلفي مطرح است؛ از اين رو، شلاير ماخر هرمنوتيک عام را مطرح مي‌کند و متناسب با آن از قواعد عامي براي فهم، سخن مي‌گويد. علامه طباطبايي با تأليف تفسير الميزان از روش تفسير قرآن با قرآن بهره برده است، که شيوه‌اي بسط‌پذير بوده و نسبت به مباحث جديد از جمله هرمنوتيک، منعطف است. در مورد کاربرد اين قواعد در فهم قرآن همواره ميل و ترديد با هم وجود داشته است؛ زيرا از يک طرف، اکثر اين قواعد عقلايي و جهان‌شمول هستند، و از طرفي ديگر، گفته مي‌شود که خاستگاه هرمنوتيک غرب است. اما داوري درست همواره در گرو شناخت درست است. ايمان به وجود معناي نهايي براي متن و عينيت آن، مؤلف‌محوري و عدم استقلال متن از مؤلف، توجه به نيت مؤلف، و همچنين تأکيد بر دو شيوه تفسير دستوري (توجه به زبان متن) و روان‌شناختي (توجه به گوينده متن)، و عنايت به ماهيت دوري و ارجاعي فهم (دور هرمنوتيک)، که ريشه در امر عقلايي توجه به قراين و سياق سخن دارد، از ويژگي‌هاي بارز هرمنوتيک شلاير ماخر است. وجود ويژگي‌هاي فوق با وضوح بيشر يا کمتري در هرمنوتيک علامه طباطبايي و تفسير قرآن با قرآن، روش‌هاي مشترکي را براي رسيدن به فهم معناي متون پيشنهاد مي‌کند. اما مطرح بودن برخي پيش‌فرض‌هاي ويژه در مورد قرآن کريم از جمله وحيانيت آن، که سبب استعلاي اين متن مقدس از ديگر متون شده است، مستلزم به‌کارگيري روش‌هاي خاصي، علاوه بر قواعد فهم متون عقلايي بوده، و ممنوعيت کاربرد روش‌هاي ديگري مانند روش اصطيادي و تفسير به رأي در هرمنوتيک قرآن کريم را روشن مي‌سازد.
حقيقت تأويل و نسبت آن با هرمنوتيک
نویسنده:
‫محمدکاظم مبلغ
نوع منبع :
رساله تحصیلی
وضعیت نشر :
‫قم : ‫مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، معاونت پژوهشي، دفتر تبليغات اسلامي,
کلیدواژه‌های اصلی :
چکیده :
‫از آن‌جايي که تأويل در فهم آيات قرآن، و همچنين در شکل‌گيري مذاهب گوناگون، نقش مهمي دارد، پژوهش حاضر کوشيده است تا اين مفهوم را با دقت بررسي و تبيين نموده، و علاوه بر آن، نسبت تأويل با هرمنوتيک را هم روشن سازد. در آيات قرآن کريم، تأويل براي معاني مختلفي مانند توجيه متشابهات، عاقبت امر، تأويل احاديث و دلالت پنهان کارها به‌کار رفته است. در روايات نيز تأويل داراي جايگاهي ژرف معرفي شده، و به‌معناي کشف معاني پنهاني آيات، و همچنين گاهي براي امر خارجي به‌کار رفته است. مفسران، عرفا و فلاسفه نيز هر کدام مطابق ذوق خود، تأويل را تعريف کرده‌اند. بيشتر مفسران، معناي خلاف ظاهر را براي تأويل برگزيده‌اند، برخي نيز تأويل را معناي کلي آيه دانسته، و بعضي تأويل را به‌معناي مصاديق آيات گرفته، و برخي نيز تأويل را امر فوق‌العاده مقدسي دانسته‌اند که جايگاه آن در لوح محفوظ است. عرفا نيز که همه چيز را داراي دو سطح ظاهر و پنهان مي‌دانند، تأويل را به‌معناي گذر از ظاهر آيات و رسيدن به باطن آن دانسته‌اند. از نظر آن‌ها تأويل آيات، هماهنگ شدن حقيقت انسان با حقيقت قرآن است. برخي از فلاسفه، توجيه عقلاني آيات را که از پشتوانه برهان برخوردار باشد، تأويل دانسته‌اند. ملاصدرا تأويل را گذر از سطح معنايي پايين‌تر به سطح معنايي بالاتر، بدون ناديده گرفتن ظاهر آيات دانسته است. و اما درباره هرمنوتيک دو رويکرد اصلي وجود دارد؛ در رويکرد نخست، هرمنوتيک به ارايه قواعدي براي فهم درست متن مي‌پردازد. در اين رويکرد، متن داراي معناي واحد و مشخص بوده، و پيدا کردن آن با شرايط خاص، ممکن مي‌باشد. رويکرد دوم با خروج از روش‌شناسي، وارد بحث وجودشناسي شده و به تحقيق در ماهيت فهم مي‌پردازد. در اين رويکرد، به‌جاي معناي درست و نادرست، از "فهم متفاوت" سخن گفته مي‌شود. روشن است که تأويل با رويکرد نخست هرمنوتيک، مشترکات زيادي دارد، اما با رويکرد دوم، مناسبت چنداني ندارد.
مباني هرمنوتيکي نظريه قرائت‌هاي مختلف از دين با نگاه انتقادي
نویسنده:
‫قربانعلي هادي
نوع منبع :
رساله تحصیلی , کتابخانه عمومی
وضعیت نشر :
‫قم : ‫مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، معاونت پژوهشي، دفتر تبليغات اسلامي,
چکیده :
‫اگرچه تعدد برداشت و تنوع تفسير، همواره در زندگي بشر وجود داشته، اما گونه خاصي از آن که با عنوان هرمنوتيک ياد مي‌شود، پس از رنسانس در جهان غرب پديد آمد. خاستگاه گرايش به قرائت‌هاي مختلف در غرب را مي‌توان در سه محور اصلي ناسازگاري کتاب مقدس با اکتشافات علمي، اختلافات مذهبي، و تعارض عقل با آموزه‌هاي دين مسيحيت بررسي نمود. اين عوامل و زمينه‌ها اگرچه در کشورهاي شرق و مسلمان، مشاهده نمي‌شود اما عوامل ديگري مانند انگيزه‌هاي سياسي و رواني، اختلاف قرائات، وجود آيات متشابه، مباحث تأويل و ظاهر و باطن آيات قرآن، زمينه ورود اين مباحث در مجامع علمي جهان اسلام را فراهم نمود. انديشمندان غربي، ديدگاه‌هاي مختلفي را درباره هرمنوتيک ارايه کرده‌اند؛ شلاير ماخر با دوري دانستن پديده فهم، تا حدودي دسترسي به قصد مؤلف را ممکن دانسته است. ديلتاي نيز در امر تفسير، دست‌يابي به نيت مؤلف را مهم مي‌شمارد؛ اما هايدگر و گادامر با دخالت دادن پيش‌فرض‌هاي مفسر در عمل تفسير و حلقوي دانستن تفسير، دست‌يابي به نيت مؤلف را مهم ندانسته، و حتي امکان فهم‌هاي گوناگون از يک متن را پيشنهاد مي‌کنند. برخي از نوانديشان مسلمان نيز در ديدگاهي افراطي مانند گادامر عقيده دارند که پيش‌فرض‌هاي مفسر در قرائت و تفسير متون ديني مؤثر است. امکان قرائت‌هاي مختلف از متون ديني، اعتبار بخشي به تفسير به رأي، اعتبار بخشي به تمام فرقه‌هاي انحرافي دين، نسبي‌گرايي، عدم دسترسي به فهم صحيح از دين، بي‌توجهي به مراد مؤلف، ترويج شکاکيت، عدم ثبات در فهم و ايجاد بدعت در دين، از پيامدهاي چنين رويکردي خواهد بود. به علاوه اين گرايش مي‌تواند التزام به لغويت کلام خدا و پيامبر، و فعل پيامبر را در پي داشته باشد؛ زيرا اگر تفسير بهتر و صحيح معنا نداشته باشد، بت‌پرستي هم نوعي از خداپرستي تلقي مي‌شود. روشن است که چنين پيامدهايي را نمي‌توان پذيرفت؛ اما اختلاف مفسران در تفسير متون را مي‌توان يا بر اساس مکمل بودن و يا در طول هم بودن توجيه کرد.
هرمنوتیک چیست و چه ارتباطی با نسبی گرایی دارد؟
نوع منبع :
پرسش و پاسخ , مدخل مفاهیم(دانشنامه مفاهیم)
پاسخ تفصیلی:
پاسخ : مفهوم هرمنوتيك "هرمنوتيك" در اصل مشتق از نام "هرمس" خداى يونان باستان است. هرمس، الهۀ مرزها و واسطۀ بين خدايان و مردمان، خالق سخن و تفسير كنندۀ خواسته‌هاى خدايان براى مردمان بوده است. به همين مناسبت، هرمنوتيك، در لغت به معناى "وابسته به تفسير" بیشتر ...
هرمنوتیک و نسبت آن با اندیشه اسلامی
نویسنده:
محمدباقر سعیدی روشن
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی‌,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
این مقال بر آن است تا هرمنوتیک یا تفسیر خاص قرآن را بررسی کند. مؤلف ابتدا مبانی و زیرساختارهای فکری خاص در فهم قرآن را مطرح می‌کند، زیرا مبانی یا باورهای پایه و زیرساخت‌های اعتقادی تأثیر به سزایی در شیوه فهم، اصول و قواعد و معیارها و منطق فهم یک متن دارد. از آن جا که این مبانی در مورد قرآن منحصر به فرد است، هرمنوتیک و تفسیر آن نیز منحصر به فرد خواهد بود. از جمله آن که تفسیر و قرائت‌های مختلف در باب ضروریات دین جایز نیست و امکان فهم قرآن که کتاب هدایت است، برای بشر میسر می‌باشد، زیرا اگر این متن قابل فهم نباشد مستلزم نقض حکمت الهی است و نیز نزول آن لغو خواهد بود. مؤلف در ادامه به مکانیسم فهم متن اشاره می‌کند و انواع قراین را در آن دخیل می‌داند که می‌توان به قراین درون متنی و برون متنی اشاره کرد. سرانجام به این نتیجه می‌رسد که روش فهم قرآن باروش فهم متون بشری متفاوت است و امکان قرائت‌های مختلف از قرآن همانند متون دیگر صحیح نیست.
صفحات :
از صفحه 40 تا 55
نمایه هرمنوتیک و تأویل
نویسنده:
امیرحسین حیدری تفرشی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
کلیدواژه‌های اصلی :
هرمنوتیک سهروردى
نویسنده:
فاطمه اصغرى، طاهره کمالى زاده
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,
چکیده :
حکماى مسلمان در سلوک معرفتى خود، همواره به دنبال حقایقى بوده اند که هرگونه شک و شبهه اى از آن زدوده شده باشد. در این مسیر، سرچشمه وحیانى کلام الهى و کلام اولیاى الهى راه گشا و مددرسان ایشان است. در این میان شیخ شهاب الدین سهروردى نخستین حکیم مسلمان است که با استشهاد و استناد به آیات و روایات، دیدگاه هاى خود را در مسیر نیل به حقیقت اعلا قرار داده است. در این مقاله دیدگاه ویژه هرمنوتیکى سهروردى، که در حکمت اسلامى با عنوان تأویل از آن یاد مى شود، مورد تحلیل قرار گرفته است. سهروردى با اتکا به نظریه خیال در حوزه معرفت شناسى و جهان شناسى خود، فرایند تأویل را براى درک و شهود حقایق باطنى ضرورى مى داند و با ذومراتب دانستن این فرایند مشکل نظریه تأویل به رأى را با واحد بودن حقیقت، دفع مى کند.
صفحات :
از صفحه 125 تا 149
روش شناسى نفى روش در هرمنوتیک فلسفى گادامر
نویسنده:
محمدحسین مختارى، مهدى سرلک
نوع منبع :
مقاله , کتابخانه عمومی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام‌خمینی,
چکیده :
هرمنوتیک فلسفى یکى از مهم ترین رویکردهاى هرمنوتیکى است که مارتین هایدگر آن را پایه ریزى و تبیین کرد و هانس جورج گادامر آن را تدوین کرد و توسعه بخشید. گادامر که شاگرد خصوصى هایدگر بود، در معروف ترین اثرش در هرمنوتیک به نام حقیقت و روش به تحلیل و نقدى گسترده و پرمحتوا از اندیشه هرمنوتیک روشى پرداخت. هرمنوتیک روشى، بر ارائه اصول و قواعد و روش شناسى تفسیر صحیح متون همت مى گمارد؛ اما گادامر بنیان هرمنوتیکى خود را بر نفى روش و پدیدارشناسى فهم وجودى استوار مى سازد و با اتکا بر اصول هرمنوتیکى خود، الگوى مفاهمه دیالکتیکى را ارائه مى دهد. این نوشتار، کیفیت ابتناى فلسفه هرمنوتیکى گادامر بر نفى روش را توصیف و تحلیل مى کند تا از این رهگذر بتواند علاوه بر تبیین «مفاهمه دیالکتیکى مبتنى بر پرسش و پاسخ» به منزله روش بدیل گادامر در نفى روش، فرصتى براى بررسى این روش در اختیار قرار دهد و روشن خواهد شد که الگوى وى، داراى مشکلات پرشمارى از قبیل ابهام، دور و تسلسل است.
صفحات :
از صفحه 107 تا 128
  • تعداد رکورد ها : 291