مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
عقل فعال بدوی عقل فعال عودی
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 112
امکان معرفت عینی به عالم خارج در فلسفه ابن سینا و صدرالمتألهین
نویسنده:
مجتبی جلیلی مقدم، حسین معصوم
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: دانشگاه باقرالعلوم(ع), زمستان/1392
کلیدواژه‌های اصلی :
قوای نفس , حکمت متعالیه , علم حصولی , عقل فعال , ملاصدرا , الله , مشاء , صورت نوعیه , ممکن الوجود , تعریف علم , ادراک (معرفت شناسی) , کلی طبیعی , وجود شناسی ملاصدرا , معرفت شناسی ملاصدرا , تجرید عقل , صورت ذهنی , معرفت عینی , متعلق شناخت , فاعل شناسا , انطباق , قاعده «الواحد» , ابن ‌سینا , قوه واهمه (وهم) , نظریه شناخت , عقل اول‌ , ادراک عقلانی , جهان شناسی ابن سینا , علم به خارج , جهان بینی ملاصدرا , معرفت شناسی ابن سینا , جهان شناسی مشائی , معرفت عینی به خارج , وجودشناسی ابن سینا , درک عینی عالم خارج , شناخت عینی , شناخت ذهنی , مدرک ذهنی , مدرک خارجی , معرفت‌شناسی (اپیستمولوژی) , ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین , خواجه نصیرالدین طوسی , ابن سینا: ابوعلی سینا , جهان شناسی Religious cosmology , علم حصولی , علم حضوری , ادراک عقلی , معرفت شناسی (مسائل جدید کلامی) , خواجه نصیرالدین طوسی , ابن سینا , حکمت متعالیه , فلسفه مشاء , فلسفه بوعلی , افعال نفس , عقل اول , عقل فعال , ماهیت ممکن , واجب تعالی (اسماء ذات) , کلی طبیعی , صورت نوعیه , علم , صورت ذهنیه(مقابل معلوم حضوری) , حس(قوه حاسه) , انتزاع((اصطلاح وابسته)، قسیم تجرید و تعمیم) , وهم(معرفت شناسی) , حسین معصوم , سید حسین نصر , ملاصدرا شیرازی
چکیده :
مکتب‌های فلسفیِ مشاء و متعالیه، هر چند به طور مستقل و خاص به مباحث معرفت شناختی ـ آن‌گونه که در فلسفة غربی در دورة جدید مطرح شده ـ نپرداخته‌اند، هر کدام ضمنِ مباحث هستی‌شناسانة خود به آن نظر دارند و برای تبیین چگونگیِ حصول معرفت به عالم خارج می‌کوشند.<br /> نمایندگان بزرگ این دو مکتب بزرگ یعنی ابن‌سینا و صدرالمتألهین، به فراخور هستی‌شناسیِ خویش، دیدگاه‌های بدیعی در باب متعلَق شناخت، فاعل شناسا و نیز چیستیِ علم ارائه کرده‌اند. ابن‌سینا علم به عالم خارج را از سنخ انتزاع می‌داند و، بر این اساس، با قایل شدن به وجود کلی طبیعی در عالم خارج و نیز با اعتقاد به قوای بیرونی و درونی برای نفس آدمی، که در نهایت از عقل فعال مستفیض می‌شود، به تبیین درک عینی عالم خارج می‌پردازد. اما صدرالمتألهین با نگاه اصالت وجودی خویش راه دیگری برای این تبیین می‌پیماید. در این دیدگاه، آنچه عالم خارج را تشکیل داده امری غیرماهوی و از جنس وجود است و وجودِ کلی طبیعی را برنمی‌تابد؛ نفس نیز از جنس وجود می‌باشد و قوای آن مراتب و شئون آن هستند؛ علمِ به واقعیات خارجی نیز نه از جنس انتزاع بلکه وجودِ برترِ آنها در مراتب مختلف است. این وجود برتر راهگشای عینیت معرفت به عالم خارج در دیدگاه صدرایی است.<br /> در این نوشتار در پیِ‌آنیم که چگونگیِ امکان کسب معرفت عینی به عالم خارج را در فلسفة ابن‌سینا و صدرالمتألهین تبیین کرده، پایه‌های تشکیل‌دهندة این عینیت را با یکدیگر مقایسه کنیم.
صفحات :
از صفحه 41 تا 64
تحلیلی بر نقش بدن در ابتدا و انتهای حیات دنیوی از منظر ابن سینا
نویسنده:
فروغ رحیم پور
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
شیراز: دانشگاه شیراز, زمستان/ 1393
چکیده :
اگرچه انسان حاصل پیوند نفس و بدن است، در مباحث انسان‌شناسی فلسفی، محور بررسی‌ها نفس است و بدن معمولاً به تبع نفس مطرح شده و جایگاه واقعی‌اش در سایه‌ی گران‌مایگی نفس، نهان مانده است. این مقاله تلاش دارد که با نگاه از زاویه‌ای متفاوت، این بار مباحث انسان‌شناسی ابن‌سینا را با محوریت بدن، تجزیه و تحلیل نماید و برای این کار، دو مقطع مهم آغاز و پایان حیات دنیوی را مدنظر قرار داده است. مطابق مبانی سینوی، تشکیل و تکوین ماده‌ی بدنِ هر انسان نقطه‌ی آغاز حیات دنیوی اوست و فراهم شدن مزاج مستعد بدنی، شرط حدوث نفس (بما هی نفس) و پدیدار شدن یک انسان است. ماده‌ی بدنی و هیئات و اعراض آن، تعین و تمایز اولیه‌ی نفوس را رقم می‌زنند و ملکات حاصل از هیئات طبیعی بدنی و نیز مکتسبات عقلی، عامل تعدد و تکثر نفوس پس از مرگ و در جهان آخرت‌اند. تمامی افعال انسانْ فعل مشترک میان نفس و بدن و قوا است به جز فعل قوه‌ی عاقله، یعنی ادراک کلیات، که آن هم در بدایت امر، نیازمند بدن است. از منظر ابن‌سینا، مرگ بدنْ حیات دنیوی را پایان می‌بخشد و فاعلیت نفس و استکمالات آن را متوقف می‌کند، اما زمینه‌ی توجه تام نفس به کمال حقیقی خود و اتصال دائم آن به عقل فعال را فراهم می‌کند. نقش بدن در ابتدا و انتهای حیات دنیوی، با توجه به آثار مثبت و منفی‌ای که بر بود یا نبود آن مترتب است در ضمن این مقاله روشن خواهد شد.
صفحات :
از صفحه 1 تا 32
پارادوکس مرتبه مثالی نفس حادث در نفس‌شناسی صدرالمتألهین
نویسنده:
معصومه سادات سالک
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء, زمستان/1391
کلیدواژه‌های اصلی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین , ابن بابویه، محمدبن علی: شیخ صدوق , علامه مجلسی: محمدباقربن محمدتقی مجلسی , قدیم , شواهد الربوبیه , ملاصدرا , معاد جسمانی , ابن سینا: ابوعلی سینا , حکمت اشراق , انسان شناسی , عالم مثال , عالم مجردات , حکمت مشاء , عالم ماده , علم النفس ملاصدرا , انسان شناسی Human nature , عالم جبروت , عالم شهادت , عالم ماده , عالم ملک , علم نفس , قرآن , قوس نزول , جسمانیت الحدوث و روحانیت البقاء (فلسفه) , عالم عقل , قدم نفس , موجود مجرد مثالی , انسان شناسی فلسفی , عالم ملک و ملکوت , حادث‌ , عالم شهادت , علامه مجلسی , ابن سینا , علم نفس , حکمت متعالیه , فلسفه اشراقی , فلسفه مشاء , بدن , عقل فعال , معاد جسمانی , قرآن , هستی عقلی نفس , معاد جسمانی از نظر ملاصدرا , سید جلال آشتیانی , شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) , ابن بابویه، محمدبن علی(شیخ صدوق) , الف. حضرت رسول اکرم(ص) , عالَم اسماء و صفات , عالَم مثال(قسیم عالم معانی و ارواح و اجسام) , سابقه ماده بدن , اتصال مثال در انفصال خیال , حدوث نفس ناطقه , پارادوکس مرتبه مثالی نفس حادث , سلسله تنزلات , ملاصدرا شیرازی
چکیده :
موجودات مثالی به رغم تجرد، از عوارض ماده (مقدار، اندازه و شکل) خالی نیستند؛ در حالی‌که این عوارض، به گونه‌ای در تعین شخصی و در نتیجه تفرد موجودات، نقش دارند و باعث جزئی شدن این صور می‌شوند. با فرض «مرتبۀ مثالی» برای نفس انسانی، می‌توان سابقه‌ای در این عالم برای انسان تصور کرد. در این تصور به تعداد افراد مادی کثرت عددی خواهیم داشت. بنا بر نظر ملاصدرا نفس انسانی، جسمانیة الحدوث است و سابقۀ چنین نفسی، به وجود جمعی عقلانی در صقع ربوبی و یا عالم مفارقات عقلی، ارجاع داده می‌شود. با این تفسیر، هم حدوث نفس انسان محفوظ می‌ماند و هم پیامدهای عقلی محال و توالی فاسد قدم نفس، مجال بروز نمی‌یابند. بنابراین سلسلۀ تنزلات به ویژه مراتب قبلی وجودات تنزل‌یافته در قوس نزول، با مبنای حدوث جسمانی نفس، چندان قابل جمع به نظر نمی‌رسد و پیشینۀ وجود عقلی نفس ـ با وجود تأکید فراوان صدرالمتألهین بر وجود مثالی موجودات ـ تبیین چگونگی حدوث آن را از مرتبۀ عقلی به عالم ماده، دشوار می‌سازد. شاید بتوان این ناسازگاری را با فرض سابقۀ مادۀ بدن، به عنوان متحد صورت انسانی، حل کرد؛ اما ماده در فلسفۀ صدرایی نقش کم‌اهمیتی دارد، و علاوه بر آن ابداعی است و نمی‌تواند در این مرتبه نقشی داشته باشد. بر اساس مبانی صدرایی، فرض پیوند مستقیم میان مادۀ متحد با صورت (در عالم ماده) با مادۀ مثالی، فرضی نادرست است. در پاره‌ای از آثار عباراتی می‌توان یافت که اعتقاد به مرتبۀ مثالی نفس انسانی را در سلسلۀ نزولی نشان می‌دهد و وجه قدم نفس را تقویت می‌کند و بر ابهامات نظریۀ «جسمانیة الحدوث» می‌افزاید.
صفحات :
از صفحه 83 تا 104
سیر تطور تبیین فلسفی وحی از فارابی تا ملاصدرا
نویسنده:
زهرا یوسفی روشناوند
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: دانشگاه باقرالعلوم(ع), زمستان/1388
کلیدواژه‌های اصلی :
ملاصدرا شیرازی: صدرالمتألهین , مثل , قوای نفس , معتزله , عقل فعال , ابن سینا: ابوعلی سینا , مشاء , عقل نظری , اتصال به عقل فعال , عالم مثال , نبی , عقل مستفاد , عقل کل , عقل هیولانی , تهافت الفلاسفه , نفس فلکی , عالم ماده , فرشته وحی , اتصال عقل نبی به عقل فعال , قوه وحی نبوت , اشراق الهی , اشراق , عالم ماده , معتزله (اهل سنت) , نبوت , جبرئیل(ع) , حضرت محمد(ص)(اوصیاء) , وحی , خیال منفصل , اشراق , عالم خیال (متصل و منفصل) , مثل معلقه , پیامبر , رابطه نفس (ذهن) و بدن (جسم) , وحی الهی , هستی شناسی وحی , ابن سینا , فلسفه مشاء , افعال نفس , عقل ( جوهر ) , عقل فعال , مُثُل , اشراق حق تعالی , عقل بالملکه , نفس ناطقه فلکی , ابونصر فارابی , عقل انبیاء , شهاب الدین سهروردی(شیخ اشراق) , ابوحامد غزالی طوسی , ادراک نفس , عالَم مثال(قسیم عالم معانی و ارواح و اجسام) , عالَم مثال منفصل(مقابل مثال متصل) , عالَم مثال متصل(مقابل منفصل) , عقل نظری((مدرکات عقل نظری)، اصطلاح وابسته) , عقل هیولانی , عقل بالملکه , عقل مستفاد , قوه عاقله نبی , رؤیت فرشته وحی , شرایط نبوت , کلیات وحیانی , کتاب شفا (ابن سینا) , ملاصدرا شیرازی , مقاله درباره فارابی
چکیده :
وحی که یکی از مهم‌ترین آموزه‌های دینی است از سوی فلاسفه همچون دیگر اندیشمندان مورد توجه قرار گرفته است. در فلسفه اسلامی، فرشته وحی، مخزن علوم و مفیض آنها و گیرنده وحی نیز قوه عاقله نبی است که وی به علت استعداد ذاتی و تکامل وجودی به مرتبه‌ای می‌رسد که می‌تواند به عقل فعال متصل گردد و معارف را از وی دریافت نماید.<br /> مهم‌ترین مبحث در زمینه وحی نزد فلاسفه اسلامی، نحوه رؤیت فرشته وحی است. در نظام مشائی، عقل فعال همان فرشته وحی و رؤیت او نیز محاکات متخیله نبی از حقیقت وجود وی بود؛ ولی در مکتب اشراقی و حکمت متعالیه با کشف عالم مثال منفصل یا به تعبیر شیخ اشراق «مثل معلّقه» تبیین فلسفی وحی به نقطه‌ عطف خود رسید. در این مکتب، فرشته وحی عظیم‌ترین انوار قاهره عرضیه و رب النوع آدمی بود که نفس پاک نبی پس از رفع شواغل و حجب برزخی و جسمانی با اتصال به فرشته وحی، معارف را از وی دریافت می‌کند. حقیقت فرشته وحی دارای مظاهری در عالم مثال است که با ظهور در این مظاهر، امکان رؤیت آن برای نفس نبی حاصل می‌شود. فرشته وحی از حقیقت عقلی و نوری خود تنزل می‌نماید و در مظهری از مظاهر عالم مثال جلوه‌گر می‌شود تا نبی به رؤیت آن نائل آید.
صفحات :
از صفحه 145 تا 173
بررسی تطبیقی وحی و نبوت نزد فارابی و ابن سینا
نویسنده:
نادیا مفتونی
نوع منبع :
مقاله , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران: دانشگاه امام صادق (ع)، انتشارات, بهار و تابستان / 1387
صفحات :
از صفحه 5 تا 24
ارادی بودن تعقل در پرتو نظریه عقل فعال نزد فارابی و ابن سینا
نویسنده:
جلیله علم الهدی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران : دانشگاه امام صادق (ع)، انتشارات, بهار و تابستان / 1388
صفحات :
از صفحه 99 تا 117
علم حضوری از دیدگاه سهروردی و ملاصدرا
نویسنده:
مرتضی حسینی شاهرودی، زهره سلحشور سفیدسنگی
نوع منبع :
مقاله , مطالعه تطبیقی
منابع دیجیتالی :
روش‌های تفسیری از دیدگاه ملاصدرا
نویسنده:
علیرضا دهقان پور
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
خراسان رضوی: دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم شعبه خراسان رضوی مرکز پژوهشهای علوم اسلامی و انسانی, زمستان/ 1386
صفحات :
از صفحه 306 تا 331
  • تعداد رکورد ها : 112