جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

این پژوهش که تحت عنوان چیستی، تعدد، لوازم و آثار مترتب بر مرگ می‌باشد، ابتدا به مبانی مهم فلسفی ملاصدرا پرداخته و سپس دیدگاه ایشان در مورد چیستی، تعدد، لوازم و آثار مترتب بر مرگ را بیان می‌کند. این مبانی مهم فلسفی ملاصدرا شامل حرکت جوهری، دوساحتی بودن انسان و ارتباط نفس و بدن می‌باشد؛ که با توجه به این مبانی مرگ عبارت از جدایی نفس از بدن است که در طی حرکت جوهری‌اش امری طبیعی و ضروری است. مرگ به هیچ عنوان امری عدمی نمی‌باشد؛ بلکه مرتبه‌ای از حیات است که موجب گذر از عالم طبیعت و رسیدن به جهان پس از مرگ یعنی عالم مثال و سیر ادامه مسیر استکمالی نفس خواهد بود تا به مرتبه عقلانی برسد. بنابراین تعدد مرگ شامل دو مرحله است: یک مرتبه جدایی نفس از بدن طبیعی و در مرتبه دیگر جدایی نفس از بدن مثالی و برزخی است. لوازم مرگ در واقع اموری هستند که در کنار مسئله مرگ و پس از تبیین معنا و انواع آن مورد بررسی قرار می‌گیرد؛ که می‌توان به مسئله مهم معاد و جهان پس از مرگ و استکمال نفس با مرگ و ... اشاره کرد. هدف از این پژوهش بررسی همه جانبه مرگ و شناخت بیش از پیش این مسئله مهم و دیگر مسائل مربوطه همچون معاد است؛ و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که مرگ امری عدمی نیست، بلکه امری موجود و مخلوق خداوند است و همگان آن را خواهند چشید. این پزوهش به روش اسنادی-کتابخانه‌ای و جمع آوری مطالب انجام شده است.

مبحث معاد، در کنار باور به زندگی جاویدان انسان همواره یکی از تاریخی‌ترین جنبه‌های اعتقادی ملازم با هبوط بشر به زمین بوده است. از این رو در بسیاری از ادیان، ادبیات گسترده‌ای حول موضوع معاد شکل گرفته است که در این میان، بیشترین حجم از آن تعالیم ادیان ابراهیمی است. در گذر از این نکته، باید به پدیده تجربیات نزدیک به مرگ اشاره کرد که اخیراً در برهان‌های پسینی اثبات جاودانگی روح و برخی گزاره‌های معاد شناختی جایی برای خود گشوده است. این مهم از حوزه‌های جدید دانشی زیر شاخه علوم فلسفه دین و فرا روان‌شناسی و از منظر درون دینی، علم کلام اسلامی در حوزه معاد شمرده می‌شود. عمر این تجربیات به قدمت تاریخ پیدایش بشر بر روی زمین است اما در مطالعات معاصر به طرز مدوّن و ساختار یافته از منظر علوم گوناگون مورد بررسی قرار گرفته است. عناصر مشترک و هم‌سانی در این تجارب در بین ملل، مذاهب و نژادهای گوناگون از سراسر جهان گزارش شده است. در رساله حاضر برخی ادراکات پر تکرار و بنیادین در این تجربیات انتخاب و سپس بر اساس دفعی یا مستمر بودن پدیده، به دو بخش مراحل و مؤلفه‌ها تقسیم شده است. این پژوهش به روش توصیفی-تحلیلی و با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و منابع صوتی و تصویری که در آرشیو مجموعه‌های رسمی کشور، موجود است، انجام گرفته است. پس از تحلیل و بررسی مؤلفه‌ها با آرای معاد شناختی فیلسوف و مفسر معاصر علامه سید محمد حسین طباطبایی مقایسه صورت گرفته است. در این مطالعه از مجموع مؤلفه‌های منتخب، یازده مرحله و مؤلفه‌ بنیادین تجسم اعمال، مرور زندگی، رؤیت نور عظیم درخشان، احساس حضور فرشته محافظ، برخورد و تزاحم شیاطین، بهره‌مندی از شفاعت مقربین، تشدید قدرت حواس، دست‌یابی به آگاهی گسترده و احوال سایر انسان‌ها، ادراک یگانگی با هستی، ادراک انس و آشنایی با محیط و بازگشت به موطن اصلی و دیدار با آشنایان درگذشته، در آرا و آثار علامه احراز و با استنباط و تحلیل به همراه شواهد دیگر تأیید و صحت آنان در گزارش‌های منقول از این تجربیات به اثبات رسید. مؤلفه عبور از گذرگاه نورانی نیز به صورت طرح احتمال در آرای علامه طباطبایی مطرح شده است.

معاد، اصطلاحی کلامی و فلسفی به‌معنای زنده شده انسان‌ها پس از مرگ در سرای دیگر برای دریافت جزای اعمال نیک و بد دنیایی است. به حسب گزارش‌های قرآنی، در صدر اسلام عدّه‌‌ای به انکار اصل معاد و یا دیگر ابعاد آن پرداخته‌‌اند. منکران معاد و برخی یهودیان، تصوّر درستی از معاد و بازگشت به سوی خدا نداشتند و منطق آنان در انکار معاد، بر محور استبعاد امکان و وقوع معاد و یا مدّعی برخی از امتیازات خاص همچون جاودانگی در بهشت برای خود بودند. قرآن در مواجهه با القائات فکری منکران معاد و مدّعیّان دروغین یهود، به شیوه‌‌های مختلف عقلی و نقلی و با ذکر نمونه‌‌هایی حسی و عینی، به اثبات معاد و نفی هر گونه امتیاز ویژه برای یهودیان و مسیحیان نموده است. این پژوهش، با توجّه به احتجاج‌های قرآنی پیامبر (ص) با منکران معاد و پاسخ به بعضی شبهات و اندیشه‌‌های ناصواب برخی یهودیان، با کاربست حکمت و جدال احسن، در قالب صور منطقی به روش کتابخانه‌‌ای و رویکرد استدلالی و استنباطی، با تکیه بر احتجاج به قدرت و مالکیت مطلق و ربوبیّت خداوند، جاودانه نبودن و اختصاص نداشتن بهشت به یهودیان و عدم صداقت آنان در دوستی با خدا، به اثبات امکان، ضرورت و وقوع مسئله معاد پرداخته است.

کتاب دورنمای بهشت برین، اثری نوشته ی ایبن الکساندر است که اولین بار در سال 2014 به چاپ رسید. دکتر الکساندر با بهره گیری از دانش حکیمان دوران های کهن، دانشمندان مدرن و افرادی با تجربه های معنوی ژرف، واقعیت بهشت و هویت حقیقی ما به عنوان موجوداتی معنوی را به مخاطبین نشان می دهد. او در مورد این که مذاهب مختلف جهان و فیلسوفان این مذاهب چه بینش هایی درباره ی بقای روح پس از مرگ دارند، تحقیقات گسترده ای انجام داد و بسیار شگفت زده شد وقتی فهمید که این بینش ها با تجارب معنوی افراد در زمانه ی کنونی کاملاً همخوانی دارند. الکساندر در کتاب دورنمای بهشت برین، برخی از تکان دهنده ترین داستان هایی را روایت می کند که از افراد مختلف شنیده و آن ها را با بینش جذاب خود به سنت های معنوی کهن ارتباط می دهد.

موضوع مقاله مقایسه تطبیقی جاودانگی در حکمت صدرایی و اندیشه علامه طباطبایی است. ملاصدرا بر اساس قاعده «النفس جسمانیة الحدوث و روحانیة البقاء» نفس را حقیقتی می‎داند که ابتدا مرتبه‌ای جسمانی دارد و با حرکتی اشتدادی به مرتبه تجرد مثالی و مرتبه عقلی نایل می‏شود. او بدن انسان را همچون پوسته‎ای می‎داند که با مرگ دنیوی، نفس آن را کنار می‏گذارد و در برزخ با مثالِ «جزئی‎» و در عالم عقل، عقل «جزئی‎» است. جاودانگی نزد ملاصدرا باقی‎بودن‎ انسان به بقای جزئی‎ است. علامه در مسئله جاودانگی شارح ملاصدرا نیست، بلکه نظر مستقلی در این خصوص دارد. از دیدگاه علامه انسان نه یک وجود سیال اشتدادی، بلکه واجد سه لایه وجودی است که هر لایه کار مختص به خودش را انجام می‎دهد. همه انسان‌ها دارای ادراک عقلی‎اند؛ اما شهود عقلی –که وابسته به ایمان و تقواست- برای تعداد بسیار کمی از انسان‏هاست. همه انسان‎ها افزون بر جاودانگی مثالی، جاودانگی عقلی نیز دارند. بدن پوسته نیست، بلکه ماده برای بدن دیگر و باقی است؛ این جاودانگی در بعد عملی انسان است.

ترجمه ماشینی: موضوع اصلی این مجموعه مقالات، راز زمان گذشته، حال و آینده و مسئله رستگاری است. آنها نگران ادبیات مدرن، تهدید بی‌معنی در شرایط پست مدرن، و امکان رستگاری هستند. در عصر تعویق و تفاوت، این کتاب خود را به آخرت‌شناسی و آخرالزمان و رستگاری در خود زمان، اما به‌ویژه در خود زمان می‌پردازد. جهنم و جنون هرگز دور نیستند، با این حال شکل‌گیری مجدد زمان و نفوذ در امر متعالی همچنان احتمالات الهیاتی را فراتر از زمین‌های بایر قرن بیستم نشان می‌دهد. ما به این احتمالات امیدوار هستیم.