مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

عنوان: ماهیت دین: بررسی تطبیقی قرآن کریم و دو عهد ایده تحقیق مبتنی بر مطالعه تطبیقی قرآن و دو عهد با هدف آشکار ساختن ماهیت دین از منظر اسلام در قرآن و تفاسیر علما و دو وصیت نامه، تورات در دیدگاه یهود و انجیل در دیدگاه مسیحی و نشان دادن ماهیت دین از طریق بررسی مؤلفه های دین و متون موجود در کتب آسمانی و تعریف علما از آنها برای تبیین مواضع دین در اعتقادات، تشریع و اخلاق هر یک تمرکز بر نقاط شباهت و تفاوت بین آنها. مفهوم دین در ادیان، قرآن و دو عهد، دین را در ادیان ابراهیمی رابطه انسان با خدا تعریف می کند و حول مفاهیمی مانند توحید، نبوت، رستگاری و معاد و در شریعت مانند عبادت می چرخد. و معاملات برای سامان دادن به زندگی دنیوی و برادرانه فرد و در اخلاقیاتی مانند ارزش های اخلاقی فردی، خانوادگی و اجتماعی در طی این بررسی تطبیقی اجزای دین، با ماهیت دین بین قرآن و دو عهد آشنا می شویم. . اهمیت تحقیق: این تحقیق برای تعیین ماهیت دین از منظر قرآن کریم و دو عهد و آشکار ساختن تفاوت ها و تشابهات بین آنها که به افزایش تفاهم و تفاهم بین ادیان کمک می کند، حائز اهمیت است. روش تحقیق در این پژوهش، توصیفی، تحلیلی، تطبیقی متون دینی در قرآن کریم و دو عهد است. هدف این تحقیق شناخت روش شناسی، اعتقادات، مناسک و مناسک سایر ادیان با شناسایی مجموعه ای از مفاهیم قرآن، دو وصیت نامه، تفاسیر و آرای علمای مربوط به ماهیت دین از جمله شناسایی مفهوم دین در قرآن کریم، شناسایی مفهوم دین در دو عهد، آشکار ساختن شباهت ها و تفاوت های مفهوم دین در قرآن کریم با دو عهد، ارائه دیدگاهی جامع از چیستی دین. دیدگاه سه دین آسمانی اسلام، یهودیت و مسیحیت و اینکه هر یک از این ادیان به چه اعتقاداتی دارند. نتایج: وجود شباهت و تفاوت در مفهوم دین الهی بین قرآن کریم و دو عهد در اجزای دین. (عقاید، تشریع، اخلاق) افشای شباهت ها و تفاوت های تشریعی و شعائر دینی قرآن و دو عهد. افشای شباهت ها و تفاوت های اخلاقی قرآن و دو عهد.

امروزه در فلسفه علم، با «چرخش ارزش‌بار» مواجه هستیم؛ درواقع، کثیری از فلاسفه علم بر این عقیده اند که تلقّی سنتی از علم -که عینیتِ علم را در گرو رها از ارزش بودنِ آن می‌داند، و طبق این تلقی، علم در مقامِ توجیهِ نظریات علمی باید رها از ارزش‌های غیرمعرفتی باشد، و درواقع نیز، علم رها از ارزش است- قابل دفاع و موجّه نیست. درعوض، این دسته از فلاسفه علم (که فلاسفه فمینیستیِ علم از مهم‌ترین نمایندگانِ این دسته هستند) براساس استدلال‌ها و موردکاوی‌هایی که نشان می‌دهند چگونه ارزش‌های غیرمعرفتی در مقامِ توجیهِ نظریات علمی تاثیرگذار هستند، از این ادّعا دفاع می‌کنند که علم ارزش‌بار است؛ بدین معنا که ارزش‌های غیرمعرفتی نقشی جدّی در مقام ارزیابی و توجیه نظریات علمی دارند. اگر بپذیریم که علم ارزش‌بار است، آنگاه باید به دو پرسشِ مهم پاسخ دهیم: 1) ارزش‌های غیرمعرفتی دقیقاً چگونه و از چه راه‌هایی در مقامِ ارزیابی و توجیهِ نظریات علمی تاثیر می‌گذارند؟ 2) چگونه باید تاثیر ارزش‌هایِ غیرمعرفتی در مقامِ ارزیابی و توجیهِ نظریات علمی را مدیریت کنیم برای اینکه ارزش‌باریِ علم، عینیتِ علم را تهدید نکند؟ به بیان دیگر، آیا تلقّیِ معقولی درباره عینیت علم وجود دارد که براساس آن بتوانیم تحت شرایطِ معیّنی، از عینیتِ علم ارزش‌بار دفاع کنیم؟ دراین پایان‌نامه در چهار فصل، به این دو سوال پاسخ داده‌ایم. در فصل اوّل و دوّم، با بررسیِ دقیقِ استدلال ریسک استقرایی و تعیّن ناقص، نشان داده‌ایم که ارزش‌های غیرمعرفتی از چه راه‌هایی بر مقامِ توجیهِ نظریات علمی تاثیر می‌گذارند. سپس، در فصل دوّم و سوّم، براساس نظریاتِ لانجینو و بسکار، توضیح داده‌ایم که علم ارزش‌بار تحت چه شرایطی می‌تواند عینی باشد. نهایتاً، در فصل چهارم، از مباحثِ سه فصلِ نخست استفاده کرده‌ایم برای اینکه بتوانیمِ مناقشه گلشنی و استنمارک درباره علم دینی را بهتر تحلیل کنیم. در فصل چهارم، نشان داده‌ایم که: اوّلاً طبق استدلال ریسک استقرایی وتعیّن ناقص، علم ارزش‌بار (به طور عام) و علم ارزش‌بارِ دینی (به طور خاص)، ممکن است؛ دوّماً علم ارزش‌بارِ دینی برای اینکه عینی باشد باید به شروطی متعهّد باشد (در فصل2و3 شروطِ عینیتِ علم ارزش‌بار را توضیح داده‌ایم). نقصِ جدیِ کار برخی از نظریه‌پردازان علمِ ارزش‌بارِ دینی، این است که به اندازه کافی به بحثِ عینیتِ علم ارزش‌بارِ دینی نپرداخته‌اند.

یکی از مهمترین مضامین مورد اهمیت در دین دعا است. اهمیت دعا تا حدی است که توصیه فراوانی به آن شده ویکی از عواملی است که موجب برخورداری انسان از مواهب خداوند می شود. با این وجود در مورد دعا چالش هایی مورد توجه فیلسوفان دین قرار گرفته است. یکی از این چالش ها طرح این مسئله توسط فلاسفه ای چون بیسینگر است که اگر خداوند دارای کمال اخلاقی است، وابسته کردن عطای الهی به دعا امری ناپسند است. خداوندی که خیر مطلق است، آنچه موجب نفع بندگان باشد را به آنها عطا میکند و وابسته کردن عطایا به دعای بندگان با کمال اخلاقی خدا سازگاری ندارد. در این پژوهش به شرح این چالش پرداخته و پاسخهای فلاسفه در رد این مسئله مورد بررسی قرار میگیرد. برخی از فلاسفه دین و همچنین شارحان معاصر حکمت صدرایی در خصوص دعا، خیرات و حکمتهایی را بیان میکنند که وابسته بودن عطای الهی به دعا را موجه میسازد. این حکمتها در شش رویکرد اصلی مورد بررسی قرار گرفته است. پاسخ های شارحان صدراییی در خصوص حکمتهایی دعا، وابستگی عطای الهی را بیش از پیش موجه میسازد و از ظرفیت بالاتری برای پاسخگویی به این مسئله برخوردار است.

مساله‌ی تفسیر متون دینی از دیرباز در میراث اسلامی مطرح بوده است. روشنفکرانی دینی چون محمد مجتهد شبستری از پیشگامانی است که در اثر آشنایی با دیدگاه اروپاییان درباره‌ی هرمنوتیک کوشیده این روش را بومی کند و آن را در فهم متون اسلامی به کار ببندد.وی همچون غالب روشنفکران دینی تلاش دارد در تعارض دین و تجدد با پیش‌فرض اصالت و برتری تجدد و اندیشه‌ی حاکم مدرن غرب، گزاره‌های دینی را به نفع آن بازتعریف و بازخوانی کند. هدف این جستار به روش توصیفی - تحلیلی مبتنی بر شیوه اسنادی آن است که مسائلی که شبستری از عالمان هرمنوتیک متأثر شده است را تبیین کند. تحقیق این پرسش را پی می‌گیرد که شبستری در طرح اندیشه‌های هرمنوتیکی از چه کسانی و در چه مسائلی بهره جسته است؟ بازکاوی اندیشه‌ی شبستری مخاطب را به این مهم رهنمون می‌دارد که ایشان از اروپاییانی چون گادامر، شلایرماخر، پل‌تلیش، رودلف‌بولتمان و رودلف اوتو در مسأله‌ی تفسیر متون دینی و مباحث مربوط تأثیر بسیاری پذیرفته است. نوشتار پیشرو می-کوشد این تأثیرپذیری جدی را تبیین و عرضه کند. نتیجه‌ی پژوهش گویای آن است که ایشان از گادامر در مسأله‌ی منشأ زبان، از ماخر در محور تجربه‌ی دینی، از تیلیش در بحث ایمان، از بولتمان در موضوع اسطوره‌زدایی و در امر گوهر و صدف دین از اتو بهره جسته است.