مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

فهم صفات الهی و تبیین دقیق معنای آن‌ها، همواره یکی از چالش‌های متفکران اسلامی‌‌بوده است. ملاصدرا با تفکیک میان مفهوم و مصداق، در صدد ارائه روشی برای فهم صفات الهی است که در عین تأکید بر شناخت پذیر بودن صفات الهی، منجر به یکسان انگاری صفات خداوند و مخلوقات نشود. ازنظر ملاصدرا همان‌گونه که وجود یک حقیقت واحد است که در همة اشیا سریان دارد، صفات حقیقی خداوند یعنی علم و قدرت و حیات و اراده نیز به مانند وجود هستند به‌این معنا که یک علم و قدرت و حیات و اراده داریم که در همة اشیا سریان دارند. او در برخی واژه‌های خود، ترادف مفهومی‌‌صفات الهی را انکار می‌کند و در برخی دیگر،‌این ترادف مفهومی‌‌را قبول کرده است؛‌ این اختلاف در بین کلمات ملاصدرا به سبب مقام احدیت و واحدیت خداوند متعال است. از نظر ملاصدرا در صفات خبریة خداوند متعال، باید به روح معنا توجه کرد.‌ این روش که روش راسخین در علم است، سبب تاویل معنای ‌آیات قرآن نبوده و منافاتی با ظاهر‌ آیه ندارد بلکه درواقع تکمیلی بر معنای ظاهری است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 1 تا 16

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

ارزیابی قرائت‌های نظریه عینیت صفات با ذات الهی با تأکید بر رویکرد صدرایی

نویسنده:

محمد علی اسماعیلی ، مهری چنگی اشتیانی

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF مراجع

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

صفات خدا

چکیده :

اتصاف ذات الهی به صفات ثبوتی حقیقی و نحوه سازگاری آن با بساطت ذات، مهم‌ترین چالشی است که از گذشته دور، کانون بررسی الهی‌دانان ادیان ابراهیمی بوده، در پاسخ آن، دیدگاه‌هایی نظیر «زیادت صفات بر ذات»، «نیابت ذات از صفات» و «عینیت صفات حقیقی با ذات» مطرح شده است. دیدگاه اخیر که مورد پذیرش اندیشوران زیادی در الهیات یهودی، مسیحی و اسلامی قرار گرفته، همواره در هاله‌ای از ابهام بوده و تفسیرهای مختلفی برایش ذکر شده است که جستار حاضر به تقریر و ارزیابی مهم‌ترین آن‌ها می‌پردازد. از رهگذر این جستار آشکار می‌شود که صدرالمتألهین با بهره‌گیری از مبانی حکمت متعالیه به ویژه نحوه تحقق مفاهیم فلسفی و اندماجی‌انگاری آن‌ها در ذات، تفسیر ژرفی از این نظریه ارائه نموده که ضمن پذیرش تغایر مفهومی صفات و ذات و نفی سلبی‌انگاری صفات ثبوتی، آن‌ها را به عین وجود ذات و با حیثیت اندماجی آن موجود می‌داند.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 3 تا 28

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

بررسی نگرش‌های سه‌گانه ابن‌سینا به صفات کمال خداوند (عینیّت خارجی و وحدت مفهومی، لازم ذات بودن و ارجاع به اضافه و سلب)

نویسنده:

محمد انتظام

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

مراجع نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

صفات خدا

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

ابن سینا: ابوعلی سینا

چکیده :

ابن‌سینا سه نظریه به‌ظاهر متفاوت در مورد صفات کمال خداوند دارد؛ گاه از عینیت وجودی و وحدت مفهومی صفات کمال سخن می‌گوید، گاه آنها را لازم ذات می‌داند و گاه آنها را به سلب و اضافه باز‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌‌می‌گرداند. در این مقاله، پس از تحلیل و بررسی سخنان او در مورد نظرات سه‌گانه یاد‌شده، آشکار می‌‍شود که منظور او ـ علی‌رغم ظهور بعضی از سخنانش ـ از لازم ذات، صادر از ذات نیست تا با نظریه عینیت وجودی صفات با یکدیگر و با ذات ناسازگار شود. بلکه منظور او لازم تحلیلی است. در نتیجه این نظریه با دو نظریه دیگر او سازگار است. همچنین روشن خواهد شد که نظریه اضافی یا سلبی بودن صفات کمال، هرچند با نظریه لازم ذات بودن آنها قابل جمع است، اما براساس یک تفسیر، با نظریه وحدت مفهومی صفات و براساس تفسیری دیگر با وحدت مفهومی و عینیت خارجی آنها ناسازگار است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 169 تا 189

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

الاختلاف العقدي بين المذاهب الكلامية وأثره على وحدة الأمة صفات الله تعالى نموذجا

نویسنده:

بوكرموش صالح

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

کلیدواژه‌های اصلی :

صفات خدا

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

التوحید ؛ و یلیه: القول المتین فی بیان توحید العارفین المسمی نخبه المسأله شرح رساله التحفه المرسله فی علم حقیقه الشریعه المحمدیه

نویسنده:

محمد بن محمد ماتریدی/ عبدالغنى بن اسماعيل النابلسى

نوع منبع :

کتابشناسی(نمایه کتاب)

وضعیت نشر :

بیروت : دار‌الکتب‌ العلمیه‏‫,

زبان :

عربی

کلیدواژه‌های اصلی :

اراده , روایات معتبر منقول , شفاعت , ماتریدیه , قضاء و قدر , توحید (به لحاظ صفت) Divine unity (کلام) , ماتریدیه (اهل سنت) , افعال خدا , صفات خدا , کلام معتزله , اراده

کد کنگره:

‏BP‎‏ ‎‏217‎‏ ‎‏/‎‏م‎‏2‎‏ک‎‏2

چکیده :

این کتاب اولين مرجع كلام ماتريديه محسوب می شود. کتاب مذکور به صورت مساله مساله تنظیم شده است که ابتدا مولف در بیان مسائل از برهان عقلی بهره برده است، سپس به بيان روايات منقول توسط صحابه و تابعين در اثبات مراد خويش مى‌پردازد. اين اثر از دقت و اتقان فراوانى برخوردار است، هر چند مغلق و پيچيده نيز مى‌باشد. اين اثر انديشه ماتريديه را تبلور مى‌بخشد. اين اثر اينك به عنوان كتاب مرجع در شناخت مبانى اعتقادى ماتريدى است. در اين كتاب آراى فرقه‌هاى اسلامى به ويژه معتزله و نظريات فرقه‌هاى غيراسلامى آمده است. در ميان اين فرقه، كتاب توحيد اولين كتاب كلامى است كه در ابتداى آن بحث معرفت شناسى آمده است.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

معماهای جدید درباره صفات الهی [مقاله انگلیسی]

نویسنده:

Moti Mizrahi (موتی میزراهی)

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

انگلیسی

کلیدواژه‌های اصلی :

علم مطلق الهی , صفات الهی , عمومیت قدرت الهی , کمال قدرت الهی , الحاد در اسماء الهی , حکمت الهی , رحمت الهی , شرک , علم الهی , قدرت الهی , صفات خدا , حکمت الهی , رحمت الهی , کفر , کفر , کفر , اطلاق قدرت الهی , ملحدان , سعه رحمت پروردگار , ملحدان , صفات الهی , علم الهی , قدرت الهی , علم الهی , قدرت الهی , علم الهی , علم الهی , قدرت الهی , قدرت الهی , حکمت الهی , Atheism الحاد - انکار خدا (مجتبوی)

چکیده :

ترجمه ماشینی: طبق خداشناسی سنتی غربی ، خدا تا درجه اعلی بزرگ (یا دارای کمال مطلق) است. به صراحت ، گفته می شود که خداوند دارای ویژگی های الهی زیر است: قدرت مطلق ، دانایی همه جانبه و خیرخواهی مطلق. در این مقاله ، من سه پازل در مورد این تصور از یک موجود اعلی و عظیم (یا دارای کمال مطلق) ارائه می دهم. اولین پازل درباره همه دانایی (علم مطلق الهی ) نشان می دهد که این ویژگی الهی ناسازگار است. پازل دوم در مورد همه کاره بودن و قدرت مطلق الهی نشان می دهد که این صفات الهی از نظر منطقی ناسازگار هستند. پازل سوم درباره عقلانیت و قدرت مطلق الهی نشان می دهد که این صفات الهی از نظر منطقی ناسازگار هستند.

انتخاب :

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

تبیین اندیشه‌ی ابن سینا در باب «صفات الاهی»

نویسنده:

محسن قاسم پور ، سیدعباس ذهبی ، محمد سعید ی مهر

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

صفات خدا , فلسفه بوعلی

فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :

ابن سینا: ابوعلی سینا

چکیده :

در تاریخ تفکر بشری هیچ مسئله بنیادینی به اندازه شناخت خدا که جز به واسطه صفات الاهی امکان‌پذیر نیست، بشر را به اندیشه وادار نکرده است و پاسخ به این مسئله مطالبه‌ای جدی از متفکران هر عصر، خصوصاً فلاسفه بوده است. در این خصوص و در فکر فلسفی اسلامی، اندیشهی ابنسینا از امتیازات ویژهای برخوردار است چراکه به عنوان تأثیرگذارترین و پایدارترین اندیشهها در حوزه فلسفه تحولات فکری عمیقی را پس از خود سبب شده است. این نوشتار کوشیده است تا با الگو قرار دادن این فکر فلسفی در جغرافیای فکر شیعه، چگونگی رابطه آراء این حکیم در محورهای اساسی بحث اسماء و صفات الاهی یعنی «عینیت ذات و صفات» و «اتحاد مفهومی صفات» را تبیین نماید. یافته‌ی نهایی پژوهش این حقیقت را مورد تأکید قرار داده است که در نظرگاه ابن سینا، «عینیت صفات با ذات» در حقیقت پایه و سنگ بنای نظریه «اتّحاد مفهومی صفات» بوده و ملازمه بین هر دو عنوان ضروری است؛ فلذا ابنسینا بر اساس فهم دقیق از «عینیت ذات و صفات» و مبتنی بر آن، این نظریه اختصاصی خود را در «اتّحاد مفهومی صفات» مطرح ساخته است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 149 تا 167

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

نقد و بررسی دو نظریه انکار صفات حق‌تعالی و عینیت صفات با ذات از منظر فخر رازی

نویسنده:

امیرحسین منصوری نوری ، مسعود زین العابدین ، علی قنواتی ، عین الله خادمی

نوع منبع :

مقاله

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

صفات خدا

چکیده :

پژوهش حاضر به دنبال پاسخ‌گویی به این پرسش اصلی که: «فخر رازی چه نوع رابطه‌ای را بین ذات و صفات الهی معرفی می-نماید؟» شکل گرفته است، علت انتخاب فخر رازی نگاه غیر خطی او و پرداختن و احیاناً تمایل او به نظریات رقیب است. یافته‌های پژوهش عبارتند از این که: فخر رازی با فروکاست اغلب مباحث مربوط به صفات به مباحث لفظی، سعی بر این دارد که نزاع‌های کلامی را به حداقل برساند، اما او بر این نظریه خود استوار نمانده و مباحث وجودشناسانه رابطه صفات و ذات را مورد بررسی قرار می‌دهد، بررسی نظرات وجودشناسانه فخر به این نتیجه رسید که او وجود صفات را از رهگذر مخدوش کردن دلایل نفی صفات اثبات می‌نماید، هرچند که فخر در استناد نفی صفات به گونه‌ای مغالطه‌آمیز سخن می‌گوید و خود نیز به نوعی در جرگه‌ی منکرین صفات -اما با توجیهی متفاوت –است. در ادامه رابطه صفات و ذات الهی را با اشاره و گاه تصریح به عینیت صفات با ذات پیش می‌برد، هرچند که نمی‌توان او را مدافع نظریه‌ی عینیت دانست اما از جهت تحلیل تغییر مواضع کلامیِ او و انصافِ او در پذیرشِ مواردی که ادله را کافی می‌داند، قابل تأمل و مفید خواهد بود.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 11 تا 40

مشخصات اثر

ثبت نظر

عنوان :

ذات و صفات خدا در اندیشه فضل ابن شاذان و اتین ژیلسون

نویسنده:

صفرعلی عارفخانی ، عباس گوهری ، مهدی بیات مختاری

نوع منبع :

مقاله , مطالعه تطبیقی

منابع دیجیتالی :

نسخه PDF مراجع

زبان :

فارسی

کلیدواژه‌های اصلی :

صفات خدا

چکیده :

مسئله خداشناسی ازدغدغه‌های بنیادي انسان است. نقش اساسي این مفهوم ونحوه باوربه وجودیاعدم وجودخدادرهمه ابعادزندگي انسان آشكاراست،ونگرش ملحدانه نسبت به خدااست كه ماهیت هستي انسان رابه‌طور عام ومعناي آزادي ومسئولیت اخلاقي اورابه‌طورخاص،تعیین می‌کند. لذاشناخت ذات وصفات الهی از مهم ترین مباحث کلامی است که اندیشمندان فارغ ازروش‌هاومبانی فکری هریک درباره آن گفتگووابرازعقیده کرده‌اند.در این راستاپژوهش حاضر که به روش کتابخانه ای و اسنادی انجام گرفته به بررسی و مقایسه دیدگاه‌های فضل ابن شاذان و اتین ژیلسون در خصوص ذات و صفات خدا می‌پردازد. نتایج این تحقیق نشان داد که بین دیدگاه ژیلسون به عنوان یک فیلسوف نوتومائی و فضل ابن شاذان به عنوان یک متکلم شیعی که تفکرات فلسفی او در مورد ذات و صفات خداوند مشابه فیلسوفان مشاءاست، نقاط اشتراک فراوانی وجود دارد. از اشتراکات آنان روش یکسان فلسفی ایشان؛یعنی روش بهره گیری از عقل در استدلال هایشان و عقیده یکسان آنها در سازگاری عقل و دین است که باوجود اختلافاتی در نحوه بیان مطالب ، موجب اشتراک عقیده شده است.

انتخاب :

صفحات :

از صفحه 161 تا 180

مشخصات اثر

ثبت نظر