آثار پر استناد | کتابخانه مجازی الفبا

بدون تردیداز جمله مهمترین آموزه‌های جزمی کلیسای کاتولیک آموزه‌ی خطاناپذیری پاپ است. این آموزه در شورای واتیکانی اول به تصویب رسید و قانونی شد. کلیسای کاتولیک بر این باور است که وقتی پاپ از جایگاه ریاست بر کلیسا درباره‌ی مسائل ایمانی و اخلاقیات برای کل کلیسا سخن می‌گوید، از خطا و اشتباه مصون است و بر تک تک مسیحیان است که از سخنان، احکام و بخشنامه‌های او تبعیّت کنند. به عقیده‌ی کلیسا هر کس نسبت به این آموزه موضع‌گیری منفی داشته باشد سزاوار تکفیر است.

چکیدهمنظور از امام شخصی است که به فرمان خداوند و معرفی پیامبر برای ادامه دادن رسالت‌های نبوت برگزیده شده است، بنابراین به غیر از وحی، هرآنچه از شئونات پیغمبری برای پیامبر فرض است از جمله عصمت، علم، ولایت، مرجعیت علمی، دینی و سیاسی، برای او نیز فرض است. آگاهی کامل از تمام ظواهر و بواطن قرآن کریم و سنت نبوی، علم به احکام و قوانین دینی در بستر زمان، آمادگی پاسخ به شبهات، جلب اعتماد مردم با دوری از هرگونه خطا و گناه و تسلط بر عالم تکوین و تشریع به اذن الله، همگی در دایره شئونات امامت قرار دارند و تمام این موارد ممکن نخواهند شد مگر این‌که امام از دانش گسترده و علم غیب برخوردار باشد. به نوعی می‌توان گفت علم غیب امام سنگ بنای دیگر ویژگی‌های معنوی او، از جمله عصمت، ولایت تکوینی و تفسیر شریعت اوست و با آن‌ها رابطه تنگاتنگی دارد.با پذیرش علم لدنی، فعلی و حضوری امام که تحت اذن و اراده الهی است، سه مطلب قابل اثبات است:یک. در این صورت، هیچ‌گونه سهو و خطایی را نمی‌توان به امام نسبت داد چرا که منشا سهو و خطا جهل است و غفلت که هر دو به او راهی ندارند.دو. با اثبات علم کامل امام نسبت به همه چیز، ولایت تکوینی او هم نسبت به تمام هستی ثابت خواهد شد، چرا که طبق یکی از آیات قرآن، کسى که مقدارى از علم کتاب را داشت، توانست در نظام تکوین تصرف کرده و و تخت ملکه سبا را کمتر از یک چشم به هم زدن نزد سلیمان نبی حاضر کند. سه. با توجه به علم گسترده امام، تنها کسی که می‌تواند شریعت صامت و موجز اسلام را برای مردم به نحو کامل تفسیر و تبیین کند و به عبارتی جایگاه قرآن ناطق را داشته باشد، امام معصوم است.

در فصل اول: این پایان نامه تاریخچه و سابقه علمیعصمت، ضرورت موضوع، ماهیت و چیستی، مطرح شده‌است. فصل دوم: حقیقت اقسام عصمت به لحاظ منشا، به لحاظ گستره و به لحاظ مصداق بیان شده است. فصل سوم عصمت انبیاء (ع) از جهت عصمتعامه و عصمت خاصه و آن سری آیات شریفه مربوطه مورد بحث قرار گرفته است. فصل چهارم عصمت غیر انبیاء که عصمت ملائکه می باشد مورد بحث واقع شده‌است.

یکی از شیوه‏های بیانی قرآن‏ کریم، برای تبیین حقایق و معارفش، استفاده از اسلوب قصه است. قصص قرآن، به عنوان یکی از مولفه‏های کتاب وحی، از نظر محتوا و هدف، شامل هم? حکمتهای نزول وتوأم با هدفمندی و همسو با غرضی است که آن را دنبال می‌کند و حاوی پیامهای مهم اعتقادی، تربیتی و سنتهای تاریخی و اجتماعی و...است و داستان حضرت موسی(ع) نیز به دلیل تکرارهای مکرر، مملو از این نکات است.عده‏ای معتقدند، قصه‏های قرآنی سمبلیک و پرداخته شده است و پایبند بودن به واقعیت، در آنها مد نظر نیست و از این رو سعی دارند، حجیت بخش اعظمی از آیات الهی را زیر سوال ببرند؛ بنابراین، پس از بیان معانی قصه و ویژگیهای منحصر به فرد قصص قرآنی، به تفصیل در مورد حقیقی یا سمبلیک بودن داستانهای قرآن، سخن رانده شده ونتیجه‏ای که بدست آمده، گویای این مطلب است که سمبولیک کردن داستان، به معنی غیر واقعی بودن آن نیست؛ بلکه سمبلیک بودن با واقعی بودن قصه قابل جمع است.در پایان‏نامه‏ی حاضر، مواردی از مسائل اعتقادی، مورد تحلیل قرار گرفته است؛ از جمله: عصمت حضرت موسی(ع) و آیات منافی عصمت آن حضرت، مورد بررسی قرار گرفته و با توجه به مراتب هدایت، که منجر به عصمت می‌شود، مصونیت حضرت موسی(ع) از گناه، به اثبات رسیده، وعلاوه برآن، در آیات مربوط به دوران بعثت آن حضرت، ثابت شده که همه چیز مشمول تقدیر الهی است؛ اما نه به مفهومی که اختیار را از انسان سلب کند.فریب و شعبده بودن سحر و عدم نقش آفرینی آن به معنای تأثیرگذاری درامور جاری طبیعت، موضوع دیگری است که به آن پرداخته شده است. و نیز، غوامض موجود در برخی از آیات اعتقادی این داستان، مورد واکاوی قرار گرفته و نتیجه‏ی مطلوب به دست آمده است.همچنین، پس از روشن شدن عدم امکان رویت خداوند با چشم مادی، به موضوع شفاعت خواهی حضرت موسی(ع) در حق نمایندگان بنی اسرائیل اشاره شده و این امر، مویدی برای عقیده اصیل اسلامی شفاعت شناخته شده است. و نیز، قرار گرفتن کوه، بالای سر بنی اسرائیل،یکی دیگر از موضوعات مهمی است، که با بهره گیری از منابع معتبر حدیثی و تفسیری، معجزه بودن آن به اثبات رسیده است. علاوه بر این موارد، مسائل دیگری نیز، مورد بررسی قرار گرفته، که گاه با به دست آوردن کلید حقیقت، شبهه‏ی مورد بحث، رفع گردیده است.

موضوع رساله پیرامون «عصمت از نظر شیخ مفید و غزالی است »در نظر شیخ مفید پیامبران در زمان پیامبری خود از جمیع گناهان صغیره و کبیره معصوم می باشند ، در مورد پیامبر اکرم و ائمه معصومین معتقد است ایشان از اول عمر تا زمان مرگ از گناه و معصیت معصوم می باشند . غزالی در این رابطه معتقد است که هیچ بشری بدون خطا نیست حتی اگر نبی باشد. وی در باب امامتبه شدت با قبول عصمت در اماما ن مخالف است . نهایتاً اینکه « نظریه عصمت» در بیان کلی امری پذیرفته شده در میان تمامی متکلمین شیعه است .

هرچند فرقه‌های اسلامی در اصل مسئله نبوّت، چندان اختلافی با یکدیگر ندارند، در موضوع امامت، اختلاف آن‌ها گسترده است. برخی به‌طور کلی امامت را انکار کرده‌اند، ولی بیشترشان نیز ضرورت آن را پذیرفته‌اند. اینان بر دو دسته‌اند: گروهی نصب امام را بر خدا واجب ندانسته‌اند از همین رو، ضرورتی نمی‌بینند که او معصوم و از هر جهت کامل باشد. شیعیان معتقدند امام باید معصوم و منصوب از طرف خدا باشد. در این نوشتار، با آرای فرهیختگانی همچون ابن سینا، سهروردی، صدرالمتالهین، ابن عربی، مولوی، سید حیدر آملی و امام فخر رازی آشنا می‌شویم. وی می‌گوید شیعة امامیّه، قطب عالم امکان را ـ [که] صوفیّه ضرورت وجود او را در هر عصری لازم شمرده‌اند ـ امام معصوم و صاحب الزمان و غایب و منشأ معجزه‌ها و خارق عادت‌ها می‌شمارند و حق با آن‌هاست. پایان بخش این نوشتار، مروری است بر روایت‌هایی که الهام بخش این فرهیختگان در اعتقادشان در مسئله امامت بوده است.

مسئله اصلی این است که از نظر فلسفه سیاسی اسلامی و متون دینی اسلام چه مسائلی به عنوان مبانی مشروعیت حکومت اسلامی و الزام سیاسی شهروندان تعریف میشود؟ روش بحث عمدتا استدلالی (فلسفی کلامی) و استنادات به آیات قرآن است. مشروعیت و الزام سیاسی در یک ارتباط نزدیک بوده، و مشروعیت فرض پیشین الزام سیاسی به حساب میآید. از نظر اسلام، ولایت الهی منشأ و اساس مشروعیت حکومت است. ولایت الهی به حکم «شکر منعم» از ناحیه خداوند و انبیای الهی و امامان معصوم ضرورت اطاعت دارد. ولایت فقهای عادل، مشروعیت و لزوم اطاعت آنان نیز در همین زمینه قابل فهم است.

پیامبران در زندگی فردی، اجتماعی، سیاسی و حکومتی خویش، تبلیغ می کنند، حکم می دهند و قضاوت می کنند، رفتارها و کردارهای خاصی از خود بروز می دهند و مجموعه ای از اعتقادات دارند. آیا پیامبران در تمام این مراحل معصومند یا در برخی معصوم و در شماری از عصمت بی بهره هستند؟

در این گفتگو علامه فضل الله به پرسش هاى چندى راجع به چگونگى فهم قرآن پاسخ مى دهد. معیارهاى فهم متن، ثابت و متغیر در فهم قرآن و متون دینى، ماهیت تفسیر، نص و ظاهر، نسبیت ثبات و تغییر در فهم، نقش فرهنگ ها در فهم قرآن، نقش روایات در تفسیر آیات، کارکرد باورهاى مفسر در تفسیر قرآن، نقش ابزارهاى زبانى در فهم آیات و سرانجام جایگاه قرآن در فقه و اجتهاد فقهى، موضوعاتى است که در این گفت و گو مورد بحث و بررسى قرار است.