جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

---

---

مظلوميت همه جانبه و كم نظير و مقاومت سرسختانه و پی گير دو مفهومی است كه سراسر تاريخ تشيع را در افغانستان فرا گرفته است؛ مظلوميت در برابر حاكمانی كه تعصب مذهبی، نژادی و قومی از خصيصه آنان بوده و برای رسيدن به مطامع شخصی آگاهانه برخلاف مصالح ملت در مسير استعمار قدم برداشته اند، و مقاومت مردانی كه در بابر زورگويان وی وحشت آفرينان سر خم نكرده و برای احياء دين و حفظ ارزشهای مذهبی خويش همانند پيشوايان بزرگشان تا آخر، راست قامت ماندند. به گواهی تاريخ روحانيت تشيع در اين حركت علمدار و پيشقروال آن طايفه بوده، بيش از ساير اقشار با مرگ و شكنجه و آواره گی دست و پنجه نرم كردند. نوشتار حاضر مروری كوتاه دارد بر مبارزات شيعيان به ويژه روحانيت از آغاز زمامداری احمد شاه ابدالی تا سقوط حبيب الله كلكانی «بچه سقا».

از زمان ظهور دولت شیعی صفوی در ایران، تشیع علاوه بر آ‌ل عثمان به مساله‌ای جدی و مهم برای طبقۀ علما و مدرسیان قلمرو این دولت تبدیل شد. نفوذ معنوی خاندان صفوی در میان بخش قابل توجهی از ساکنان آناتولی در این مقطع زمانی، ناظران مدرسی را به این نتیجه رسانده بود که این سرزمین در آستانه تغییر مذهب از تسنن به تشیع قرار گرفته است. در شرایطی که این مهم به معنی بی‌نتیجه بودن فعالیتهای تبلیغی و مدرسی ادوار پیشین بود، راه‌حل عاجل از نظر قاطبۀ این مدرسیان برخورد خشونت‌آمیز و تقابلی از سوی دولت عثمانی با گروه‌های هوادار صفویان در آناتولی بود. از این رو، مدرسیان مشهور و تأثیرگذار درصدد برآمدند با ایجاد جو روانی و تبلیغی و نیز با بهره‌گیری از صدور فتاوای ضد شیعی‌ـ‌صفوی، دولت عثمانی را به تقابل نظامی با شیعیان آناتولی و صفویان برانگیزانند. به رغم همه این تلاشها، بایزید دوم از ستیز مستقیم با دولت نوپای صفوی روی برتافت و ضمن برخورد با برخی مظاهر شیعی، محدودیت‌هایی را برای هواداران صفویان و شاه اسماعیل به وجود آورد. اما با روی کار آمدن سلیم اول و انگیزه‌های سیاسی و شخصی او برای جدال با شیعیان و صفویان برای تثبیت قدرت خود، اوضاع را به گونه‌ای پیش برد که مدرسیان توانستند با کنش‌های خود زمینه لازم را برای یورش نظامی عثمانی به ایران و شیعیان فراهم آورند. بر این اساس بخشی از دلایل وقوع جنگ چالدران را باید در موضع‌گیری‌های مدرسیان در قبال رشد گرایش¬های شیعی در آناتولی و ظهور دولت شیعی صفوی جستجو کرد.

«شیعه پاسخ می دهد»، تالیف سیدرضا حسینی نسب زیر نظر آیت‌ الله جعفر سبحانی به زبان فارسی که در سال ۱۳۸۶ برای نوزدهمین بار توسط انتشارات مشعر و چاپ دار الحدیث به بازار کتاب عرضه شده است. کتاب، در راستای رد بعضی شبهاتی است که از دیرباز توسط طائفه اهل سنت پیرامون مسئله خلافت، عصمت امام، رجعت، شفاعت، سجده بر تربت، توسل، تقیه و... به شیعه ایراد شده است. شبهات و پاسخ آنها به صورت مختصر ذکر شده و در عین اختصار مشتمل بر ادله قطعی است که ذهن خواننده را از هر ابهامی خالی می‌ کند که با یک سیر منطقی و استدلالی با استناد به احادیث منقول در کتب معروف و مورد استناد اهل سنت جواب هایش شرح و بسط داده شده است. سپس اشاره‌ ای به منشا پیدایش شبهات و سخن علماء اهل سنت پیرامون شبهات می‌ شود، در این پاسخ‌ ها نکات زیر به چشم می‌ خورد: بحث رجالی و دقت در سند و متن احادیث، بررسی مفاهیم روایات از جهت لغوی، ادبی و اصطلاحی و توضیح کافی راجع به آنها، تبین و غبارزدایی از بعضی وقایع تاریخی، ارجاع کسانی که طالب مباحث بیشتری هستند، جهت اطلاع بیشتر به سایر کتب کلامی، فقهی، فلسفی، تاریخی و... که به صورت مبسوط بحث کرده‌ اند. استمداد از مباحث عقلی و نقلی، فقهی، فلسفی، کلامی، تاریخی به صورت مختصر، جامع و نافع با بررسی تمام احتمالات موجود در مباحث و ارائه جواب‌ های حلی و نقضی در ضمن مقدمات و نتیجه گیری از بحث، اعراض از اطاله کلام و سعی در پاکسازی شیعه از شبهاتی که از روی جهل به شیعه نسبت داده شده است.

«زلال هدایت» تالیف ابوسجاد اسحاقی، از جمله آثاری است که برای تقویت بنیه اعتقادی حجاج و پاسخگویی به شبهه های وهابیان نگارش شده است. کتاب در پاسخ به شبهه های گوناگون از جمله مهدویت، شفاعت، سجده بر خاک، غدیر و تحریف ناپذیری قرآن، رجعت و مانند آن نگارش شده است.

کتاب ارزشمند و پرآوازه «المراجعات» که به حق از بهترین کتاب های مناظرات سنی و شیعه است، تالیف دانشمند بزرگوار و مصلح بزرگ حضرت آیت الله سید عبدالحسین شرف الدین موسوی عاملی می باشد. «المراجعات» تا کنون به وسیله چند نفر از نویسندگان، به پارسی برگردانده شده ولی کتاب حاضر دارای مزیت و کیفیتی است که در ترجمه های آن وجود ندارد، در این کتاب، خلاصه مباحث «المراجعات» به صورت گفت و شنود تنظیم گشته، که فهم آن برای جوانان آسان و نزدیک می باشد و در عین حال، امانت در نقل در مجموع مباحث کاملا رعایت شده است. این گفت و شنودها گزینش و خلاصه ای است از همان مراجعات که با حذف بحث های فنی حوزوی و تنها به صورت 72 پرسش و پاسخ آغاز و پایان گرفته، هر سئوال با پاسخ پرسش قبلی در ربط است و زنجیر وار از آغاز تا انجام پیش می رود. آغاز بحث از نقطه روشن و لازمی شروع شده و سپس پرسش ها و پاسخ های بعدی سلسله وار در پیوند صحیح با هم ادامه یافته است. «المراجعات»، مجموعه 112 نامه است که بین سید عبدالحسین شرف الدین؛ عالم شیعى و شیخ الاسلام سلیم بشرى مالکى از علماى مصر؛ مفتى و رئیس سابق جامع الأزهر مبادله شده است. این دو عالم در این نامه ها حقایق بسیارى را مورد بحث و نظر قرار داده اند. بیان این نامه ها ادبى، زیبا و محکم و مطالب مطرح شده در آنها غنى و کامل است. از نامه هاى شیخ سلیم بشرى هم پیداست که وى دانشمندى عمیق و حق جو و منصف و پراطلاع است. وى در نوشته هایش حقایق مهمى را از مسائل اعتقادى شیعه و غیر آن تصدیق کرده است که از جمله اهمیت اساسى فقه شیعه و صحت عمل به آن است. «المراجعات»، یکى از آثار مهم علمى و اصلاحى اسلامى است و گام بلند و مقدسى است در راه تفاهم و اتحاد اسلامى و تفهیم و توضیح حقایق مسلم.