مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

---

‫‫ف‍ارس‍ی‌ - ان‍گ‍ل‍ی‍س‍ی‌ رس‍ال‍ه‌ ح‍اض‍ر ب‍ه‌ ج‍م‍ع‌آوری‌ ان‍دی‍ش‍ه‌ه‍ای‌ ف‍ل‍س‍ف‍ی‌ ح‍ض‍رت‌ ام‍ام‌ رح‍م‍ه‌ال‍ل‍ه‌ از آث‍ار ف‍ل‍س‍ف‍ی‌، ک‍لام‍ی‌، ع‍رف‍ان‍ی‌، اخ‍لاق‍ی‌، ف‍ق‍ه‍ی‌، اص‍ول‍ی‌، س‍خ‍ن‍ران‍ی‌ و دی‍وان‌ اش‍ع‍ار ای‍ش‍ان‌ و ... پ‍رداخ‍ت‍ه‌ و م‍ق‍ای‍س‍ه‌ ب‍ی‍ن‌ ن‍ظرات‌ ای‍ن‌ ح‍ک‍ی‍م‌ ب‍ا ح‍ک‍م‍اآ دی‍گ‍ر ن‍م‍وده‌ اس‍ت‌ و در خ‍لال‌ ب‍ح‍ث‌ ه‍ای‌ خ‍ود اب‍داع‍ات‌ ح‍ض‍رت‌ ام‍ام‌ را ب‍ه‌ ن‍م‍ای‍ش‌ گ‍ذاش‍ت‍ه‌ و ن‍ق‍اط ق‍وت‌ و ن‍وآوری‌ ه‍ای‌ ای‍ش‍ان‌ را در ک‍ن‍ار ع‍ق‍ای‍د ف‍لاس‍ف‍ه‌ پ‍ی‍ش‍ی‍ن‌ از ج‍م‍ل‍ه‌ م‍لاص‍درا ب‍ی‍ان‌ ک‍رده‌ اس‍ت‌ پ‍ای‍ان‌ ن‍ام‍ه‌ در دو ب‍خ‍ش‌ ام‍ور ع‍ام‍ه‌ ی‍ا ال‍ه‍ی‍ات‌ ب‍ه‌ م‍ع‍ن‍ی‌ اع‍م‌ و ال‍ه‍ی‍ات‌ ب‍ه‌ م‍ع‍ن‍ی‌ اخ‍ص‌ ت‍دوی‍ن‌ ش‍ده‌ اس‍ت‌ ک‍ه‌ ه‍ر ک‍دام‌ از آن‌، خ‍ود ش‍ام‍ل‌ ف‍ص‍ل‍ه‍ای‌ م‍ت‍ع‍ددی‌ اس‍ت‌ ح‍ض‍رت‌ ام‍ام‌ رح‍م‍ه‌ال‍ل‍ه‌ ع‍ل‍ی‍رغ‍م‌ اح‍ت‍رام‍ی‌ ک‍ه‌ ب‍ه‌ ف‍ی‍ل‍س‍وف‍ان‌ و ع‍ارف‍ان‌ از ج‍م‍ل‍ه‌ م‍ی‍ردام‍اد و م‍لاص‍درا و اب‍ن‌ ع‍رب‍ی‌ و م‍ح‍م‍درض‍ا ق‍م‍ش‍ه‌ای‌ دارد، ول‍ی‌ در ب‍رخ‍ی‌ م‍وارد ب‍ه‌ ن‍ق‍د آراآ آن‍ه‍ا پ‍رداخ‍ت‍ه‌ و ن‍ق‍اط ض‍ع‍ف‌ ن‍ظرات‍ش‍ان‌ را ن‍م‍ای‍ان‌ س‍اخ‍ت‍ه‌ اس‍ت‌ رس‍ال‍ه‌ ح‍اض‍ر ت‍لاش‌ ک‍رده‌ اس‍ت‌ ک‍ه‌ ن‍ظرات‌ اب‍ت‍ک‍اری‌ ح‍ض‍رت‌ ام‍ام‌ رح‍م‍ه‌ال‍ل‍ه‌ را در م‍ق‍ای‍س‍ه‌ ب‍ا دی‍گ‍ر ف‍ی‍ل‍س‍وف‍ان‌ ن‍ش‍ان‌ ده‍د، و ب‍ه‌ ای‍ن‌ وس‍ی‍ل‍ه‌ م‍ی‍زان‌ ن‍وآوری‌ ام‍ام‌ و م‍ق‍داری‌ پ‍ای‌ ب‍ن‍د و ال‍ت‍زام‌ او ب‍ه‌ ح‍ک‍م‍ت‌ م‍ت‍ع‍ال‍ی‍ه‌ ن‍ش‍ان‌ داده‌ ش‍ده‌ اس‍ت‌ و ب‍ه‌ ای‍ن‌ وس‍ی‍ل‍ه‌ م‍ش‍خ‍ص‌ ش‍ده‌ ک‍ه‌ ام‍ام‌ چ‍گ‍ون‍ه‌ از م‍ب‍اح‍ث‌ ق‍رآن‍ی‌ و روای‍ی‌ و ع‍رف‍ان‍ی‌ و ک‍لام‍ی‌ ب‍رای‌ ب‍ازس‍ازی‌ ی‍ک‌ ن‍ظام‌ ف‍ل‍س‍ف‍ی‌ ب‍ه‍ره‌ گ‍رف‍ت‍ه‌ اس‍ت‌.

---

---

مساله صدق در گزاره ها یکی از مسائل مهم معرفت شناسی است. از این رو، فیلسوفان و معرفت شناسان از دیرباز تاکنون دیدگاه های گوناگونی درباره «ماهیت و چیستی صدق» و نیز «معیار صدق» ابراز داشته اند. در این نوشتار، ما به بررسی نظریه مطابقت می پردازیم اما رویکرد ما بیشتر معطوف به ماهیت و چیستی صدق است نه معیار صدق.نظریه مطابقت یک پیش فرض مهم دارد و آن واقع گرایی است؛ بدین معنا که اولا، ملتزم باشیم که واقعیتی مستقل از باورها و ذهن ما وجود دارد. ثانیا، ذهن انسان را در کشف واقعیت توانمند دانسته، معتقد باشیم که انسان توانایی نیل به واقع و دسترسی به آن را دارد. ثالثا، بپذیریم که زبان توان حکایت از واقع را دارا هست.نظریه مطابقت از آنجایی که به درک متعارف در باب صدق بسیار نزدیک است، پیشینه و رواج نسبی بیشتری نسبت به نظریه های بدیل خود داشته است، به طوری که بسیاری از فیلسوفان آن را مبنای معرفت شناسی نظام فلسفی خود قرار داده اند. با این حال، نظریه مطابقت نتوانست از عهده اشکالات گوناگون، از جمله عدم سنخیت، عدم جامعیت و عدم ارائه ملاک اثباتی برآید و سرانجام با انتقادات فیلسوفان معرفت یا به شکل تعدیل یافته ظهور و بروز یافت یا جای خود را به نظریاتی چون نظریه انسجام، نظریه کارآمدی، نظریه زائد بودن و... داد. این نظریات برخلاف نظریه مطابقت، در باب چیستی صدق، صدق را نه به امری فراسوی باور بلکه به خود باور وابسته می دانند، یعنی بدون تلاش برای رفتن به فراسوی باور، باید در درون باورها وضعیتی کشف شود که بر اساس آن بتوان گفت باوری صادق است یا نیست.

معرفت دینی شامل یافته هایی است که با فهم روشمند و پژوهش در منابع دینی حاصل می شود. این نوع معرفت مسبوق به مبانی ای است که بر پایه آنها سیر علمی در فهم دین آغاز و تا حصول نتیجه دنبال می شود. علامۀ فقید طباطبایی براساس مبانی خاصی برای فهم صحیح و ضابطه مند دین، تلاش خویش را در این زمینه متمرکز می کند و برای ورود به عرصۀ فهم دین، پیش فرض هایی را مطرح می کند که فهم معارف دینی با گذر از آنها ممکن خواهد شد. امکان و سنجش معرفت دینی از پیش فرض های معرفت شناختی و خداباوری، دین باوری، انسان باوری و جهان باوری از پیش فرض های هستی شناختی محسوب شده اند. این عالم دینی با گذر از این پیش فرض ها و با استفاده از منابع معرفت دینی فهم دین را ممکن می داند.

آنچه در پى مى آيد مقاله اى از حضرت آيت الله مصباح يزدى مى باشد كه از سوى ايشان در «دومين همايش بين المللى انديشه اسلامى» برگزار شده از سوى مركز سازماندهى فعاليت هاى فرهنگى استانبول در عيد غدير 1417 (6 ارديبهشت 1376) در استانبول تركيه ارائه گرديده است. در اینجا پیرامون این مباحث سخن گفته شده است: عرفان در جهان اسلام، مفهوم عرفان، تصوف، حكمت و فلسفه، اصالت عرفان اسلامى، عرفان و عقل، عرفان و شرع.

بحث عقل و عقل گرايى از مباحث مهم در فلسفه دين و دين شناسى است كه از روزگاران پيشين محل نزاع انديشمندان دينى و غير دينى بوده است. نوشتار زير درآمدى است بر انواع عقل گرايى (حداكثرى و معتدل) كه به تبيين و تحليل هر يك از آن ها مى پردازد. اين نوشتار، پس از معرفى عقل گرايى حداكثرى در دنياى غرب و دنياى اسلام و نقد آن، به طرح عقل گرايى معتدل در تفكر اسلامى مى پردازد.

چکیده ندارد.

فلسفة فلسفة اسلامی نگاهی برون سازمانی به فلسفة اسلامی است که شاخه‌ای ازآن فلسفة حکمت ‌متعالیه است. ملاصدرا نظامی فکری و فلسفی را تأسیس کرد که جامع روش‌ها وامتیازهای مکاتب پیش ازخود وامتیازهایی بیش از آن‌ها بود. وی با ملاحظة نیازها و اقتضاهای عصرخود برای تامین پاسخ‌های کافی و راه‌حل‌های مناسب برای مشکلات فکری و فرهنگی آن دوران، نظامی را طراحی کرد که عقل، عرفان و وحی را در رسیدن به هدف مورد نظر همراه ساخت و با برقراری تعامل میان آن سه، در افقی بالاتر از کلام و جدل، به حلّ مسائل گوناگون فلسفی، فکری واعتقادی پرداخت. چیستی حکمت متعالیه، موضوع، غایت، قلمرو، روش شناسی، نسبت آن با مکاتب دیگر، علل وعوامل تاسیس وآسیب‌شناسی آن، مباحث تشکیل دهندة این جستار هستند.