جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

به طور کلی هدف مطالعه حاضر بررسی تاثیر اعتقاد به جاودانگی نفس در نظریه سعادت اخلاقی از دیدگاه ارسطو ، فارابی و ابن سینا است . نوع تحقیق توصیف و شیوه گردآوری اطلاعات کتابخانه‌ای است . بر اساس نتایج مطالعه حاضر ارسطو در اصول اخلاقیش به نیازهای طبیعت بشر چشم دوخته است و به دنبال سعادت خوشی برای زندگی این جهان و روزمره انسان است . ارسطو غایت فلسفه اخلاق را سعادت فردی و غایت سیاست را خوشبختی همگانی می‌داند . ارسطو معتقد است که سعادت ، برترین خیر است با این حال سعادت انسانی را به معنای «لذت » یا « ارضا » شدن نمی‌داند . بلکه سعادت در دیدگاه او از یک مفهومی است که در ارتباط با روح و عقل انسان است و از سوی دیگر با عمل در ارتباط است یعنی برای سعادتمند شدن ، رفتار و زندگی سعادتمندانه نیز لازم است . و سعادت را همان فعالیت نفس در انطباق به فضیلت کامل می‌داند و معتقد است که آدمیان باید چنان رفتار کنند که به سعادت نائل شوند ارسطو نفس انسان را قائل به جاودانگی می‌داند و نفس عقل فعال است که فناناپذیر و ازلی است . ارسطو معتقد است این عقل نه با بدن متولد می‌شود و نه با آن از میان می‌رود ، بلکه ابدی و ازلی است . نفس برای فارابی از جواهری است که جزء جسم محسوب می‌شوند ، زیرا نفس حدوث جسمانی و صورت نگری دارد . از نظر فارابی جوهریت نفس فرع است بر اثبات تجرد آن در نظرگاه فارابی با اثبات تجرد نفس ، خود به خود ، جوهریت آن نیز ثابت می‌شود . فارابی منکر اصل معاد نبوده و معتقد است شرط رسیدن به معاد بقای پس از مرگ و رسیدن به مرتبه عقل بالفعل و نفس ناطقه است . فارابی سعادت را خیری می‌داند که مطلوب لذات است و مهم‌ترین عوامل موثر در وصول به سعادت تعقل و دین می‌داند نفس برای ابوعلی سینا جوهری مجرد و مستقل می‌داند که تنها در مقام فعل به بدن محتاج است ابن سینا ، جاودانگی و بقای نفس پس از مفارقت از بدن را از طریق برهان ثابت می‌کند . رابطه نفس و بدن را رابطه ماده و صورت نمی‌داند و این دو جواهری مستقل از هم هستند و در نهایت با از بین رفتن بدن نفس همچنان به حیات خود ادامه می‌دهد و همه نفوس عاقله را جاودانه می‌داند . و معتقد است علم به حقیقت اشیاء فقط برای سعادت نفس است ، نه برای جاودانگی نفس ، و از دو راه عقل و شرع می‌توان به شناخت سعادت دست یافت0

المنطقیات، تألیف ابونصر فارابى (259-339)، بنیادگذار فلسفه در سرزمین اسلام که او را استاد دوم (معلم ثانی) خوانده‏‌اند، است. کتاب به زبان عربی با مقدمه فارسی و تحقیق محمدتقی دانش‌پژوه در سه جلد با عناوین النصوص المنطقية، الشروح المنطقية و الشروح علی النصوص المنطقية منتشر شده است. جلد اول مشتمل است بر 18 مقاله: «آنچه شایسته است بر فراگیری فلسفه مقدم شود»، در نه بند که آن خود پیش‌درآمدى است براى منطق و نگارندگان سریانى و عربى که با چنین کاوشى آشنا بوده‏‌اند؛ التوطئة في المنطق؛ «فصول تشتمل على جميع ما يضطر إلى معرفته من أراد الشروع في صناعة المنطق»، که در پنج فصل است؛ إيساغوجي أي المدخل؛ المقولات و لواحقها؛ العبارة؛ القياس في ثمانية عشر فصول؛ القياس الصغير على طريقة المتكلمين في عشرة أبواب: خود فارابى در خطابه به این رساله اشارتى دارد؛ الأمكنة المغلطة في ثلاثة فصول: فارابى در این دفتر نقله و ابدال را افزوده است که ابن سینا گویا از آن یادى نکرده و ابن رشد در سفسطه، ابدال را فریبنده عرضى و شعرى می‌داند. فارابى در برهان در چهار جا از آن یاد کرده است؛ التحليل في إحدی عشرة مواضع: صاعد اندلسى در طبقات الأمم، آن را از کارهاى علمى فارابى می‌داند و می‌‏گوید که کندى آن را به فراموشى سپرده است؛ البرهان في خمسة فصول؛ شرائط اليقين: از روى جمل الفلسفة ابن هندى و نسخه عبرى پاریس چاپ شده است؛ الجدل؛ الخطابة؛ قوانين صناعة الشعراء؛ كتاب الشعر؛ التناسب و التأليف؛ علم الحقائق: برگرفته از «مجموع أصول ‌الدين و مسموع محصول اليقين» پرداخته ابن عسال دانشمند سده هفتم.

یکی از روش‌های نقد کتاب مقدس، نقد رتوریکی و بلاغی است که در جرگة نقدهای ادبی به‌شمار می‌رود. ارسطو در کتاب خطابة خویش بلاغت و اقناعگری یک خطابه و متن را در سه چیز می‌داند: وجاهت متکلم (ایتوس)، تأثیرگذاری بر احساسات مخاطب (پاتوس) و آوردن استدلالات کافی (لوگوس). این مقاله درصدد است که با روش توصیفی ـ تحلیلی و مراجعه به متن نامه‌های پولس، سه‌گانة یادشده را در آنها بررسی کند. بر اساس نتایج این تحقیق، پولس با ادبیات زندگی‌نامه‌ای کوشید وجاهت و تمایز خود را برای مخاطب تثبیت کند؛ همچنین او با روش‌های مختلف بر عواطف و احساسات مخاطبانش تأثیر گذاشت. همة اینها مقدمه‌ای بود تا پولس با استفاده از استدلالات و تمثیلات مختلف، بشارت اصلی خویش (نجات‌شناسی مسیح) را برای مخاطب ترسیم کند. توجه به ابعاد سه‌گانة ارسطویی در نامه‌های پولس، آن را به متونی تأثیرگذار در مسیحیت تبدیل کرده است.

روش‌شناسی ارسطو در طبیعیات همواره محل مناقشه مفسران بوده است. از یک سو، مفسرانی مانند اُوِن با تأکید بر توپیکا، رویکرد او را دیالکتیکی و مبتنی بر تحلیل باورهای پذیرفته‌شده (اندوکسا) می‌دانند. در مقابل، مفسرانی، مانند بولتون با تمرکز بر همخوانی طبیعیات و تحلیل ثانی، روش او را علمی - تجربی دانسته و بر نقش مشاهدۀ حسی و استقرا در کشف قوانین کلی تأکید دارند. این مقاله با استفاده از روش تحلیلی - تطبیقی و با تمرکز بر خوانش دقیق و مقایسه‌ای متون کلیدی ارسطو، ازجمله طبیعیات، تحلیل ثانی و توپیکا، و همچنین با تحلیل مفهومی اصطلاحات محوری، به بررسی تفاوت‌های ظاهری در کابرد مفاهیمی، مانند «کلیات» و «جزئیات» می پردازد. نتیجه این تحلیل نشان می دهد که این تناقضات نه ناشی از ناسازگاری روش‌شناختی، بلکه برخاسته از تفاوت در سطوح شناخت است. در طبیعیات، «کلی» به مفاهیم مبهم و نزدیک به ادراک حسی اشاره دارد؛ درحالی‌که در تحلیل ثانی، کلیات به اصول انتزاعی مرتبط‌اند. با وجود چالش‌هایی، مانند ابهام در نقش دیالکتیک و مقایسۀ نادرست با علم مدرن، روش ارسطو درنهایت، ترکیبی از دیالکتیک و تجربه‌گرایی است. این رویکرد نه به یک روش واحد تقلیل می‌یابد، بلکه تعاملی میان فلسفه و مشاهده را بازتاب می‌دهد که هدف آن، درک عمیق‌تر طبیعت از طریق تحلیل مفهومی و داده‌های عینی است.

پرسش از نسبت منطق و واقعیت یکی از مسائل بنیادین فلسفه است که به چگونگی ارتباط تفکر انسانی با جهان خارج می‌پردازد. این پژوهش با هدف تبیین نسبت منطق و واقعیت در فلسفه ارسطو، تبیین اینهمانی منطق و واقعیت در فلسفه هگل، و تطبیق رویکرد این دو فیلسوف انجام می‌شود. ارسطو منطق صوری را نظامی برای استدلال معتبر می‌داند که با متافیزیک پیوند خورده و ساختارهای واقعیت را بازتاب می‌دهد، در حالی که هگل با منطق دیالکتیکی، منطق و واقعیت را یکی می‌بیند. پژوهش از روش کیفی و تحلیلی-تفسیری استفاده می‌کند و بر تحلیل متون اصلی (ارگانون و متافیزیک ارسطو؛ علم منطق، پدیدارشناسی روح، و سخنرانی‌های تاریخ فلسفه هگل) و تفسیرهای معاصر (مانند بارنز، هولگیت، پیپین، و پینکارد) استوار است. فرضیات پژوهش شامل پیوند منطق صوری ارسطو با متافیزیک و واقعیت، تجلی عقل مطلق در منطق هگل، و توسعه منطق هگل از ارسطو هستند. انتظار می‌رود پژوهش تبیینی دقیق از منطق و واقعیت در هر دو فیلسوف ارائه دهد، مقایسه‌ای نظام‌مند بین واقع‌گرایی ارسطو و ایده‌آلیسم هگل انجام دهد. موفقیت پژوهش با معیارهایی مانند دقت تفسیر متون، انسجام مقایسه، تأیید فرضیات، و کمک به دانش فلسفی ارزیابی می‌شود. نتایج این پژوهش می‌توانند در مطالعات متافیزیک، فلسفه منطق، و علوم انسانی کاربرد داشته باشند.