جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

چکیده ماشینی: مذهب اخلاقی در تصوف ابن‌عربی بر پایه‌ی ذوق و محبت است، و این محبت از نظر او نمایانگر اصل وجود و اصل معرفت و پایه‌ی ارزش‌های اخلاقی است، به عنوان احساسی دینی عمیق و همچنین جوهری برای ایثار. اخلاق نزد ابن‌عربی در اخلاق عملی تجلی می‌یابد، که در آن نفس تربیت می‌شود و برای رسیدن به کمال و احساس خوشبختی آماده می‌گردد و این از طریق: سیاست ظاهر نفس و سیاست باطن نفس صورت می‌گیرد. اما جنبه نظری اخلاق، ابن‌عربی به معنای خیر و شر و انگیزه‌هایشان در سعادت و حقیقت صوفیانه‌شان توجه داشته است. ابن‌عربی به‌نتیجه رسید که باید به یک مسئله اخلاقی متافیزیکی ایمان داشت که بر دیدگاهی استوار است که وجود شر را در این جهان نمی‌پذیرد.

چکیده ماشینی: این مقاله تلاش می‌کند تجربه معنوی محی‌الدین ابن عربی را بررسی کند، کسی که یکی از بزرگترین شیوخ صوفیه و عمیق‌ترین آنان در مسیر صوفیانه است. او آداب سلوک را مشخص کرده که عبارتند از یک روش تربیتی برای تهذیب و تزکیه نفس و این فرآیند از طریق مراحل مختلفی انجام می‌شود که صوفی در آن پیش می‌رود تا به مقام محبت و فنا برسد. پس صوفیه همه‌اش ادب است و برای هر زمان ادبی وجود دارد. هدف این مطالعه روشن کردن تصوف اسلامی و نشان دادن اینکه چگونه بر پایه اخلاق مستحکم بنا شده، از طریق تجربه ابن عربی است.

چکیده ماشینی: عرف تصوف به عنوان یکی از مهم‌ترین موضوعاتی که ذهن متفکران و پژوهشگران میراث اسلامی قدیم را مشغول کرده است، چون حامل ابهامی درباره حقیقت تجربه ذوقی است که صوفی به آن دست می‌یابد و دیگران نه؛ و به دلیل اهمیت این موضوع، به مطالعه آن پرداختیم، در این مقاله پژوهشی با عنوان تصوف بین ابن عربی و امیر عبدالقادر الجزایری، که هدفش کشف معنای تصوف به طور کلی و تصوف نزد شیخ اکبر محی‌الدین ابن عربی و امیر عبدالقادر الجزایری به طور خاص است، به منظور آگاهی از یکی از موضوعات فکر اسلامی و مهم‌ترین صاحب‌نظران آن. همچنین بر این دو نمونه تکیه کردیم به خاطر یکتایی روششان و تمایز آن‌ها برای توصیف تجربه معنوی‌شان، با استفاده از روش تحلیلی و انتقادی که به وسیله آن‌ها به پاسخ همه پرسش‌های تحقیق رسیدیم، و به چندین نتیجه دست یافتیم از جمله سختی تعیین یک معنی واحد برای تصوف اسلامی، به دلیل چندمعنایی بودن آن، و این که ابن عربی و امیر یک دانشنامه در فکر صوفی ارزشمند هستند.

چکیده ماشینی: قلم‌ها از مدت‌ها پیش به این باور پایبند بوده‌اند که این باور معرفتی که در مطالعات انتقادی از منظر غربی مطرح است، درست است و آن را به عنوان حقایقی می‌شناسند که بر اصل یکتا بودن استوارند، نه از نظر حکم یا قضاوت؛ چیزی که باعث شد اکثر پژوهشگران عرب - مگر چند استثناء - طبق این ادعا پیش بروند، گاهی با نیت تقلید محض به این تصور که این نوع طرح واقعاً چیزی جدید است که باید دنبال و نمونه‌برداری شود، و گاهی با نیت ضرورت حداکثری که مستلزم پیروی آنهاست، همان‌طور که گفته شده: «مُکرَه أَخاك لا بطل». بنابراین حکم معرفتی باقی می‌ماند و مورد تأیید در گذر زمان است. آنچه از پشت این ادعای معرفتی که تا حدی آن را درست می‌دانیم می‌خواهیم، این است که میراث زبانی عربی ما و به طور خاص میراث صوفیانه آن، چندین مرحله معرفتی و فلسفی دارد که سرنوشت هستی‌شناسش باعث شده است که این مراحل از منظر معرفتی و روش‌شناسی باقی بمانند، چه از جنبه طبیعت نامحدود تعاریف و چه از جنبه وظایف زمینه‌ای که این مراحل معرفتی ایفا می‌کنند؛ چیزی که باعث شد چنین تصوری در ما ایجاد شود که ایمان به مشروعیت افق قدما و بالاتر از همه صوفیان، مستلزم ایجاد نوعی تلاقی معرفتی و عملی بین آنچه وبلاگ فرهنگی-عرفانی به موضوع مفهوم تأویل در پرتو آنچه بعد گفت‌وگویی ایجاب می‌کند اشاره کرده است، و مفهوم تأویل از دیدگاه اندیشه غربی که دقیقاً در شخصیت مارتین هایدگر (Martin Heidegger) متجسم شده؛ شخصیتی که تا حد زیادی توانست با تأویل بر اساس ابعاد وجودی و کیهانی آن که بر اصل گفت‌وگوی ناگفته در بسیاری از زمینه‌ها مبتنی است برخورد کند، و این همان چیزی است که در این مقاله با جزئیاتی شرح خواهیم داد.

شناخت حق‌تعالی و پی بردن به حقیقت اوصاف او از دغدغه‌های مهم اندیشمندان علوم اسلامی است. ازطرفی مفاهیم مورداستفاده در تحلیل و توصیف حق‌تعالی و صفات او در ظرف علم و ادراک بشری و مبتنی بر خصوصیت‌های طبیعی و محدود عقل و شهود انسانی شکل گرفته است. ازاین‌جهت دربارۀ حق‌تعالی و هرکدام از صفات او دیدگاه‌های مختلفی ابراز شده است. علم تفصیلی خداوند قبل از ایجاد ازجملۀ این مسائل است. حکمت مشاء در این باره به صور مرتسم در ذات که علم تفصیلی فعلی حق‌تعالی قبل از ایجاد محسوب می‌شوند معتقد است. عرفان نظری بر محور اندیشۀ ابن‌عربی در تبیین علم تفصیلی، از مرتبۀ واحدیت و اعیان ثابتۀ علمی استفاده کرده است. مسئلۀ تحقیق این است: نقاط اشتراک و اختلاف میان این دو نظریه در تبیین علم تفصیلی چیست و آیا می‌توان به همگرایی آن‌ها در این حوزه حکم کرد؟ فرضیه این است که این دو نگرش ازجهت تقدم علم تفصیلی و تأثیر آن بر صدور یا ظهور باهم مشترک‌اند، اما ازجهت برخی مبانی و لوازم باهم اختلاف دارند؛ لکن با تعالی و تقریب مبانی می‌توان به همسویی آن‌ها حکم نمود. در این مقاله به روش تحلیلی، این دو نگاه باهم مقایسه شده و ضمن بررسی مهم‌ترین جهات اشتراک و اختلاف آن‌ها، نشان داده شده است که علی‌رغم اختلاف در برخی جهات، می‌توان به همراهی و همسویی این دو نظریه حکم نمود.

از نظر ابن عربی، خداوند دارای دو سطح ذات و صفات است که در مرحله­ی ذات، نشناختنی و فراتر از معرفت بشری است. ذات حق چون گنجی مخفی بوده که از طریق عشق در مراتب اعیان ثابته و یا فیض اقدس و فیض مقدس ظهور کرده است. جهان هستی برحسب نظریه­ی «تجلّی»، از حق تا خلق، دارای پنج مرتبه(حضرت) است که هر مرتبه نسبت به مراتب مافوق به عنوان سایه، خیال و مثال است. بنابراین، مطابق با این نظریه جهان هستی همواره در حال خلق و فناست. جایگاه انسان در این هستی از لحاظ مرتبه­ی پیدایش در محسوسات، آخرین و از لحاظ ارزش و پیدایش در علم خداوندی، اولین است. بدین ترتیب، انسان (انسان کامل) که جامع کونین (عالم غیب و عالم شهادت) و مجمع­البحرین (حق و خلق) است، روشن­ترین آینه­ی هستی برای بازتاباندن اسماء و صفات الهی است. این مقاله دیدگاه وحدت وجود ابن عربی را در سه عنوان کلّی خدا، جهان و انسان تبیین می­کند و ضمن کشف رابطه­ی آن­ها، نشان می­دهد که انسان محور هستی و آینه­ی تمام­نمای اسما و صفات الهی است.

انسان کامل سرچشمۀ همۀ معارف اولیا و انبیا در باب خداوند است، بلکه او خود حقیقت الهیّه ابدی است. با تشریح توانایی­ها و ویژگی­های انسان کامل باید او را زبده و خلاصۀ انسان­ها و وارث انبیا ، و دل او را جام جهان نما و آیینۀ گیتی نامید. این جاست که انسان کامل مظهر عنایت الهی واقع شده و جهان به وسیله او نگهداری و تدبیر ‌می­شود. او خلیفۀ الهی و نایب خداست که به این ساحت خاکی فرود آمده تا مظهر جلال آن کسی باشد که جهان را وجود بخشیده است. هیچگاه عرصۀ آفرینش از وجود او خالی نیست و در میان همۀ اولیای الهی در یک زمان، یک نفر قطب کامل وجود دارد که مقام و مرتبه­اش از همه بالاتر است. در مقاله حاضر به بررسی اندیشه و دیدگاه مولانا و ابن عربی درباره انسان کامل پرداخته شده است.

تجسم اعمال و اعتقادات انسان در عوالم اخروی موضوعی است که آیات و روایت اسلامی به آن پرداخته و از دیرباز یکی از مسائل مورد توجه دانشمندان مسلمان بوده است. اثبات و تبیین این ایده توسط ملاصدرا باعث توجه دوباره عالمان دینی به آن شد، در حالی که ریشه­های این بحث در آثار عارفانی مانند ابن عربی و پیروان او مطرح شده است. محی‌الدین با طرح مسائلی همچون رابطه نفس و بدن، ابدان طولی، تناسخ ملکوتی و تبیین ویژگی­های روح انسان، به اثبات تجسم عمل کمک کرده و از سوی دیگر با قائل شدن به خلق اشیاء خارجی توسط نفس، به تبیین تجسم اعمال پرداخته است. اثبات عرفانی تجسم عمل، گاهی از راه ظهور برخی خصوصیات انسان(مانند بقاء قوه خیال انسان یا همراهی روح و بدن در تمام عوالم هستی) در عوالم برتر صورت می­گیرد و گاهی نیز ناظر به سیر انسان در همین دنیا و مشاهده صور برزخی و اخروی اعمال است که اختصاص به برخی سالکان و عرفا دارد.