جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫علت مراجعه انسان به دين، مسأله اين پژوهش است که با روش توصيفي و تحليلي، مورد بررسي قرار گرفته است. دين، مجموعه به‌هم پيوسته‌اي از باورها و انديشه‌هاي برگرفته از وحي در رابطه با جهان، انسان، جامعه، و جهان پس از مرگ مي‌باشد که هدف آن، هدايت انسان به سوي روش بهتر زيستن است. به صورت کلي مي‌توان گفت که از ‌يک‌سو، محدوديت‌هاي انسان در علم و عقل موجب نيازمندي انسان به وحي و هدايت‌گري الهي است؛ و از سوي ديگر، بررسي تاريخ، آيات و روايات نشان مي‌دهد که انسان به صورت فطري، گرايش به دين دارد. در توضيح اين دو بعد، مي‌توان گفت که دين اسلام در حوزه انسان‌شناسي به ترکيب انسان از جسم و روح، حيات پس از مرگ، آزمايش و امتحان، مقام خلافت الهي، عبادت و بندگي انسان اشاره مي‌کند که همگي مؤيد نيازمندي انسان به دين است. همچنين دين مي‌تواند در حوزه شناخت مبدأ و معاد، مانند شناخت خدا و صفات او، فلسفه مرگ و پيوند دنيا و آخرت، راه‌گشاي انسان باشد زيرا انسان راه ديگري براي دست‌يابي به اين معارف و حقايق ندارد، و البته فراهم شدن اين امکان نيز تنها از طريق وحي و ارسال پيامبران از سوي خدا ممکن خواهد بود. با توجه به فطرت انسان نيز مي‌توان گفت که دين پاسخ‌گوي نيازهاي رواني و عاطفي انسان است، و مي‌تواند با ايجاد تعادل رواني، به کاهش اضطراب و احساس تنهايي انسان کمک کند. با نگاه کارکردي به دين هم مي‌توان گفت که دين، در حوزه عمل، رابطه انسان با خود، خدا، هم‌نوعان و طبيعت را تنظيم و اصلاح مي‌کند؛ همبستگي اجتماعي را مي‌افزايد؛ و عدالت اجتماعي را گسترش مي‌دهد. در حوزه اخلاق نيز دين، از يک‌سو، تفسير درستي از مفاهيم اخلاقي و ارزش‌هاي والاي انساني ارائه مي‌دهد، و از سوي ديگر مي‌تواند به‌عنوان يک ضمانت اجرايي بسيار قوي تلقي گردد.

‫این پژوهش بر آن است که دیدگاه قرآن کریم را در مورد «¬مدیریت خانواده» تبیین نماید، مدیریت خانواده در قرآن کریم با عنوان قوامیت یاد شده، به همین دلیل آیه 34 سوره مبارکه نساء (الرِّجَالُ قَوَّامُونَ عَلىَ النِّسَاءِ...) که مطرح کننده این قوامیت است محور نوشتار حاضر قرار گرفته و مشخص می-شود که قوامیت به معنای ایستادگی بر امور، کارها و نیازهای زن است. عده¬ای از مفسران معتقدند که حکم آیه قوامیت عمومیت دارد و شامل همه مردان و زنان جامعه می-شود ولی برخی دیگر بر این باور هستند که حکم این آیه فقط مخصوص خانواده و روابط زن و شوهر است که در این پژوهش ثابت می¬شود دیدگاه دوم صحیح است و می¬توان گفت که این مدیریت دارای دو رکن اصلی است یکی قوامیت که در رابطه زوجیت مطرح است و دیگری ولایت که در رابطه پدر و فرزندی مطرح می¬شود. در این نوشتار تاکید می¬شود که قوامیت مرد در خانواده طبیعی و فطری است، به عبارتی این مسئولیت مرد به دلیل برتری جنس مرد بر جنس زن از نظر انسانیت نیست بلکه تفاوت در شرایط جسمی و روحی آن دو باعث تفاوت در وظایف و نقش¬های آن¬ها می¬شود و بدون شک در این تقسیم وظایف،از سوی شارع مقدس مصلحت زن و مرد در نظر گرفته شده است. البته از دیدگاه قرآن کریم مرد در صورتی می¬تواند قوام بر خانواده شود که شرایط خاصی را داشته باشد. می¬توان دیدگاه¬های مفسران در مورد نحوه مدیریت مرد بر زن در خانواده را به طور کلی به دو دیدگاه تقسیم کرد که عده¬ای قوامیت مرد را ولایتی همچون سلطه والی بر رعیت می¬دانند و معتقدند که به حکم آیه قوامیت، مردان در همه امور بر زنان تسلطی مطلق دارند و عده¬ای دیگر از مفسران قوامیت شوهر بر زن در خانواده را به مراقبت نیکو از زنان و انجام امور آنان می¬دانند و به عبارتی معتقدند که مردان باید برای حفظ مصالح خانواده تلاش کنند و فقط در آن مواردی که عملکرد زن مغایر با دستورات دین و مصلحت خانواده است او را محدود کنند و مراحلی را که در آیه قوامیت برای اصلاح چنین زنانی بیان شده به ترتیب انجام دهند، بعد از بررسی دقیق آیات و روایات این نتیجه به دست آمد که دیدگاه دوم صحیح¬تر است. با استناد به آیات و روایات ثابت می¬شود که این مسئولیت، قابل انتقال از مرد به زن نیست ولی در مواردی که مرد شرایط لازم برای مدیریت خانواده را ندارد، قوامیت او ساقط می¬شود. طبق آیات قرآن و روایات، پدر با وجود شرایطی بر فرزند خود ولایت دارد یعنی مسئول اداره امور معاش، تربیت، ¬¬تحصیل، پرورش معنوی و ازدواج فرزند است. بعد از بررسی ارکان مدیریت، توضیح اقسام مدیریت آمده که شامل ابعاد مختلف تربیتی، اقتصادی، آموزشی، بهداشتی و ... می¬شود. بخشی از آسیب¬هایی که مدیریت خانواده را تضعیف می¬کند بررسی شده¬اند و روشن شد که عمده این آسیب¬ها و مشکلات خانوادگی به دلیل عدم توجه به آموزه¬های دین مبین اسلام و قرآن کریم در این مسائل است بنابراین تنها راه حل این بحران¬ها نیز عمل به دستورات دین در این زمینه است. واژگان کلیدی: مدیریت، خانواده، قرآن، قوامیت، ولایت، آسیب¬شناسی

‫ارزيابي سندي روايات، براي حصول اطمينان از استناد کلام به معصومان? است و ارزيابي متني روايات، به منظور حصول اطمينان به صحت متن روايت است. براي ارزيابي متون روايات، معيارهاي دقيقي وجود دارد که عرضه روايت بر قرآن، يکي از آنهاست. اين پژوهش در سه بخش، به معيار بودن قرآن، براي ارزيابي روايات پرداخته است. در مورد رابطه قرآن و سنت، سه ديدگاه مطرح است: استقلال قرآن و بي نيازي از سنت، استقلال سنت، همبستگي قرآن و سنت. دو ديدگاه نخست پذيرفته نيست و ديدگاه سوم مقبول است؛ با اين مبنا که قرآن منبع اصلي و بنيادين اسلام است و سنت در طول آن، به عنوان منبع مطرح است. مفاد بسياري از روايات منقول از پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و ائمه? اين است که احاديث موافق قرآن اخذ شود و روايات مخالف قرآن طرد شود. افزون بر آن، سيره پيشوايان ديني و سيره عملي اصحاب، فقها، اصوليان و حتي محدثان شيعه و سني، عرضه روايات بر قرآن بوده است. روش اخباريان و اهل حديث در عمل به روايات، تنها با عنايت به اسناد آنهاست و به ارزيابي محتوايي روايات توجه نميکنند و برخي هم، حديث و سنت معصومان? را در عرض قرآن معتبر ميدانند؛ در حالي که باور بسياري از اصوليان، وامدار بودن احاديث به قرآن، هم در اصل حجيت و هم در تعارض روايات است؛ زيرا حجيت روايات در طول حجيت قرآن است، نه در عرض آن. عده اي از دانشمندان عامه، روايات عرضه احاديث بر قرآن را ساختگي دانستهاند. اين ادعا بي اساس است و شايد به خاطر تصحيح همه روايات موجود در صحاح باشد. برخي، وجود روايات معارض و منافي با قرآن را منکر شدهاند. اين نيز صحيح نيست؛ زيرا در مجموعههاي حديثي خاصه و عامه، روايات ناسازگار با مفاهيم و خطوط کلي قرآن يافت ميشود و با عرضه آنها بر قرآن است که ميتوان به اين معنا پي برد و سره را از ناسره بازشناخت. نويسنده در پايان نمونههايي از عرضه روايات بر قرآن را ارائه نموده است.