جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫با توجه به وجه اشتراک قرآن و مدرنيته در ارائه آموزهها به جوامع بشري، لازم است به صورت مقايسهاي رابطه اين دو روشن گردد؛ تا بشر بتواند راه درست خويش را بيابد. اين پژوهش در سه بخش، به بيان و بررسي اين رابطه پرداخته است. نويسنده پس از بيان ساختار و بافت شيوههاي تبيين معارف و اهداف و رهاوردهاي قرآن، به مباني و اصول قرآن پرداخته است. مباني قرآن عبارت است از: اعجاز، جاوداني، جامعيت، جهاني بودن و تحريفناپذيري قرآن. اصول آن عبارتاند از: هدايت محور بودن، الهي بودن الفاظ آن، تفسير و تأويلپذيري، اِحکام و تشابه در متن، و ظهر و بطندار بودن قرآن. در بحث از مدرنيته، پس از بيان زمينههاي فراهم شدن مراحل و امواج مدرنيته، و اهداف و انگيزههاي مدرنيته، مباني و اصول آن ارائه شده است. مباني مدرنيته عبارتاند از: اومانيسم، سکولاريسم، تجربهگرايي، ليبراليسم و ماترياليسم. اصول مدرنيته عبارتاند از: عملگرايي، عقلگرايي، نسبيگرايي، مردمسالاري و فردگرايي. در مورد رابطه قرآن و مدرنيته، سه ديدگاه وجود دارد: 1. تعامل و تحقق فرهنگ مدرنيته و پيادهنمودن همان ارزشها و روشها در دنياي اسلام؛ 2. تقابل و تعارض به نحو کلّي و ماهوي؛ 3. ديدگاه تفکيک و تفصيل. اين ديدگاه بر اين باور است که بايد تکتک مباني و اصول مدرنيته از نگاه قرآن بررسي شود و پس از آن، سازگاري يا عدم آن مطرح گردد. براساس اين ديدگاه، اخذ وجه مادي و ابزارها و ساختارهاي معيشتي تمدن مدرنيته مفيد و بلکه لازم است؛ اما وجه اعتقادي، اخلاقي، فرهنگي و معنوي آن مورد پذيرش نبوده و دچار بحرانهاي زيادي شده است. از اين رو، نميتواند انسانيت را به کمال و سعادت نهايي خويش برساند. در بحث از مباحث معرفتشناختي، ديدگاه قرآن نسبت به عقلگرايي، علمگرايي، تجربهگرايي، ماديگرايي و نسبيگرايي بررسي شده است. مدرنيسم به عقل محدود دنيانگر و منقطع از آخرت، دين، قرآن و خدا بسنده کرده و اين نوع عقلگرايي از نظر قرآن، جهالت و انحراف از عقل فطري است. نتيجه بررسي ساير موارد هم بيان شده است.

---