مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

چکیده: علم خداشناسی، از شریف ترین و ارزشمندترین علوم محسوب می شود. یکی از مهم ترین مباحث خداشناسی، بحث اسما و صفات الهی است. به منظور استخراج و استنباط دلالت های تربیتی در ابعاد عقلانی، عاطفی و اخلاقی از اسمای حسنای الهی در آیات قرآن کریم از روش تحقیق کیفی، نظری وکتابخانه ای به صورت توصیفی ـ تحلیلی بهره گرفته شده است. نتایج تحقیق مبین آن است که خدای تعالی در قرآن مجید به اسمای حسنایی وصف شده است. او علم اسما را به آدم تعلیم فرمود و او را جانشین خود در روی زمین قرار داد. اسمای حسنای الهی مبانی تربیت ( عقلانی، عاطفی و اخلاقی) بوده که به صورت بالقوه در سرشت انسان نهفته است. تجلی، ظهور و بروز آن اسما و اوصاف الهی در انسان، هدف تربیت می باشد. لذا، تربیت انسان عالم، آگاه، مهربان، رئوف، مومن، طاهر، شاکر از اهداف تعلیم وتربیت اسلامی می باشد. در این راستا، مربی با استفاده از روش های مشاهده، سیر و سیاحت، توجه به ظرائف، تفاوتها و تشابه های هستی، مقایسه، تفکر، تعقل، محبت و ابراز آن، تذکر، بشارت، تقوا، تزکیه، تسبیح، تمجید، تکریم، تشویق، بیان صفات حسنه و نقاط قوت، پرهیز از تحقیر و تمسخر، جدال احسن، صبر و سفارش به آن، شفاعت، دعا و استغفار، خوف و خشیت در صدد پرورش انسانمتصف و متبلور به جمیع اسمای حسنای الهی می-باشد. متربی نیز با راهنمایی مربی و پذیرش و پیروی از اوامر او توام با تواضع، علاقه مندی و رضایت، با استماع آیات قرآن کریم، تامل و تعقل در آفرینش هستی و چرخه نظام خلقت به حق تعالی ایمان می آورد و او را وکیل خود انتخاب نموده و راضی به رضای اوو تسلیم اوامر او می-گردد و به هدف غایی تعلیم و تربیت اسلامی یعنی«خداشناسی»، «لقاء الله»، «حب الله» و «عبودیت» نایل می گردد.

هدف پژوهش حاضر واکاوی مسئله ملاک سلسله نیازهای انسان و پاسخ انقلاب اسلامی به این نیازها در چارچوب حکمت متعالیه با تاکید بر دیدگاه امام خمینی است. این پژوهش از نوع بنیادی بوده، و تحلیل داده‌ها با روش کیفی انجام شده است. پژوهش بر این فرض استوار است که چارچوب و ملاک شناسایی و پاسخ به نیازهای انسان توسط نظام اسلامی برآمده از انقلاب اسلامی، براساس حکمت متعالیه محقق می‌شود. نتایج نشان داد که در حکمت متعالیه سطوح و مراتب مختلف نفوس در انسان‌ها، براساس حرکت جوهری نظریه‌پردازی می‌‌شود و براساس سلسله نیازهای انسان در سطوح ذیل دسته‌بندی می‌شود: سطح حیوانیت انسان، سطح انسانی انسان، و سطح متعالی انسان. ابعاد نیازهای انسان در حکمت متعالیه در ابعاد سه گانه اخلاقی، اعتقادی و فقهی بوده و سطوح نیازهای انسان در سطوح مادی (حیوانی)، انسانی و متعالی می‌باشد.

پژوهش حاضر با هدف کارآمدی آموزش معنویت مبتنی بر آموزه های اسلامی برارتقاء اخلاق حرفه ای و مدیریت تعارض در کارکنان علمی و اداری دانشگاه انجام شد. جامعه پژوهش حاضر کلیه کارکنان علمی و اداری دانشگاه پیام نور شهرستان ورامین در سال تحصیلی 95-94 است. در این پژوهش 24 نفر از اساتید دانشگاه پیام نور مرکز ورامین اعم از علمی و مدعو با نمونه گیری تصادفی در دسترس بعنوان حجم نمونه تحقیق انتخاب شدند. نمونه آماری گروه آزمایش 12 نفر از اساتید داوطلب شرکت کننده در جلسات آموزش معنویت است. نمونه آماری گروه کنترل 12 نفر از اساتید که در جلسات آموزش معنویت شرکت نکردند (از بین اساتید دانشگاه بصورت تصادفی در دسترس انتخاب شدند) است. روشی پژوهش از نوع نیمه آزمایشی با دو گروه آزمایش و کنترل است. گروه آزمایش تحت 9 جلسه دو ساعته آموزش معنویت قرار گرفتند اما گروه کنترل تحت هیچگونه آموزشی قرار نگرفتند. جهت جمع آوری اطلاعات از پرسشنامه اخلاق حرفه ای پتی پرسشنامه سبک های مدیریت تعارض CMSQ استفاده شد و برای تحلیل آماری داده ها از تحلیل کوواریانس استفاده شد. نتایج نشان داد که آموزش معنویت با تاکید بر آموزه های دین مبین اسلام به طور معنی داری در ارتقا میزان اخلاق حرفه ای و مدیریت تعارض کارکنان علمی و اداری دانشگاه مؤثر است.

نظم موجود جهانی، ریشه ‌در تحولات مهم‌ترین پیشران آن؛ علم و فناوری دارد که با غایت تبدیل انسان به «خدا _ انسان»، پویایی مدنظر خود را سامان‌دهی می‌کند و انسان آرمانی غربی را به ‌واقعیت می‌رساند. نظام تعلیم ‌و تربیت فعلی حاکم، با تربیت انسان سلطه‌پذیر، شأن عبودیت انسان را به خودبسندگی وهمی فرو می‌کاهد که سرانجام آن، ناکجاآبادی ازهم‌گسیخته و سرسام‌آور است. انسان آرمانی ازمنظر دین مبین اسلام، حاصل نظام تزکیه، تعلیم ‌و تربیت متناسب، «انسان حکیم» در تراز مهدویت است و در آخرین خطبۀ ماندگار نهج‌البلاغۀ شریف از امام علی؟ع؟ با تبیین امام زمان؟عج؟، ظهور بنیادین یافته‌ است. در تحقق انسان و گروه‌های انسانی حکیم از نگاه تحلیل کلان، مؤلفه‌های سه‌گانۀ«فرد _ جمع، ظاهر _ باطن و نظر _ عمل» با تأکید بر یکپارچگی«نظر _ عمل» و راهبری متناسب به اتحاد و قوام می‌رسد. از منظر ترکیبی، منطق ربوبیت به‌عنوان منطق وصل، در برابر منطق فصل نظام سلطۀ جهانی، خود را در شبکۀ کانون‌ها متجلی می‌کند. این منطق جدید، با مراتب نفس، مراتب خلیفگی، مراتب اراده و مراتب ربوبیت، به‌سوی بساطت میل می‌کند و عبودیت حق را برای انسان به کمال می‌رساند. منظومگی ربوبیت تبیین‌شده، با یکپارچگی خانه، مدرسه، مسجد(مراکز حکمت‌بنیان) و دانشگاه(شبکۀ مراکز حکمت‌بنیان) معین می‌شود که در کانون آن، دانشگاه حکمت‌بنیان قرار دارد که غایت آن، منظومۀ حکمت‌بنیاد و انسان تراز مهدویت در نظم نوین جهانی است. در این مقاله با رویکردی بنیادین و روشی تحلیلی _ اجتهادی، نظام تعلیم ‌و تربیت حکمت‌بنیاد را در مسیر تربیت انسان تراز مهدویت در هندسۀ نظم نوین جهانی معرفی می‌کند.

اسلام علم را مقدس و در جهت رشد، تعالی و سعادت بشر به خدمت می‌گیرد و جهت‌گیری الهی را در آن شرط و مطلق دانستن را علم نمی‌شمارد. آن را نوری می‌داند که خدا در قلب بندگانش قرار می‌دهد. عقل، قلب و علم، عناصر لاینفک در فرایند تربیت مطلوب قرآنی و اسلامی هستند چراکه تلفیق آن‌ها روش کاربردی تربیتی است که می‌تواند به حفظ تعادل بین همه ابعاد بینجامد. راه دســتیابی به هدف مطلوبمان از بدنه نظام آموزش‌وپرورش عبور می‌کند. هدف و غایت نظام آموزش‌وپرورش، دریافت میزانی از علم الهی اســت که بتواند سعادت بشــری را تأمین کند تا به قرب الهی و کمال برسد. این تحقیق به بررسی ارتباط عقل و قلب با یکدیگر و تأثیرات این ارتباط تعاملی بر علم و آموزش می‌پردازد. از تعامل صحیح عقل و قلب، آموزش صحیح و مطلوب، ظهور می‌یابد و از تعامل نادرست این دو، آموزش‌های نامطلوب ظهور می‌یابد. این مسئله درآیات و روایات موردتوجه قرارگرفته است. در اهمیت موضوع همین بس که حیات واقعی انسان و رسیدن به قرب الهی و کمال در اتحاد عقل، قلب و آموزش صحیح و مطلوب الهی نهفته است. یکی از سوالات مهم آن است که «عقل» و «قلب» در جهان‌بینی قرآنی، چه معنایی دارد؟حوزه معنایی عقل و قلب، در قرآن، شامل چه مؤلفه‌هایی است و چه رابطه‌ای بین عقل و قلب وجود دارد؟ اگر قلب از راه تزکیه و تهذیب نورانیت پیدا کند، عقل را هم به نور خویش منور می‌کند، و به تفکرات و تأملات مفید روی می‌آورد، و در غیر این صورت، به شیطنت و مکر و حیلت می‌پردازد .برخوردارى انسان از موهبت عقل و معرفت قلبی، انسان را از حالت تحیّر خارج می‌کند، عالی‏ترین صورت تلفیق و ترکیب روش‏های عقلانی و قلبی را در قرآن کریم مشاهده می‌کنیم که احتمالاً در انتها، به مرحله "لب" می‌رسد یعنی جایی که عقل و قلب متحد شده و عقل هر آنچه را که دریافت کرده، به قلب واگذار می‌کند. در قرآن از دو مرکز ادراکی سخن رفته است. یکی عقل و دیگری قلب. عقل مرکز تفکر، شناخت، استدلال و منطق است و قلب مرکز عواطف و احساسات و کشش‌های روحی و روانی آدمی هست به همین دلیل قرآن با دو زبان عقل (استدلال) و قلب (احساس) با ما سخن می‌گوید و ما به دنبال تأثیر این اتحاد بر آموزش هستیم. ازاین‌رو واکاوی این مسئله در قرآن ضروری و مهم است. اهداف این تحقیق در بُعد نظری، شناخت رابطه عقل و قلب از منظر آیات و روایات و در بُعد عملی، تحقق این رابطه تعاملی و شکل‌گیری آموزش مطلوب درصحنه‌ی عمل است. این تحقیق ازنظر هدف، کاربردی و ازلحاظ اجرا و روش، توصیفی، تحلیلی است و روش جمع‌آوری اطلاعات کتابخانهای است. دادههای اصلی آیات قرآن و تفاسیر معتبر و احادیث ائمه اطهار در ذیل آیات مرتبط با محوریت عقل، قلب و آموزش که با روش فیش‌برداری و استفاده از نرم‌افزارها، کتب، پایان‌نامه و مقالات مرتبط انجام‌گرفته و طبقه‌بندی خواهد شد. یافته‌های این تحقیق، حاکی از تأثیر و تأثرات اتحاد قلب و عقل بر آموزش هست. در ارتباط و اتحاد مثبت عقل و قلب با آموزش صحیح انسان رشد و تعالی می‌یابد و در انحراف و ارتباط سلبی عقل و قلب باهم، انسان مسیر سقوط را می‌پیماید.

تربیت جنسی یکی از مباحث اساسی و مورد تأکید دین مبین اسلام است که برای آینده جامعه اسلامی برنامه‎ریزی می‎کند، خصوصاَ این عنوان یکی از مهم‎ترین مسائل در خانواده و عرصه فرزندپروری به حساب می‌آید، اهتمام به این موضوع و آموزش و به کارگیری شیوه‎های تربیتی صحیح از منظر قرآن و روایات اهل‌بیت(ع) در این خصوص، می‎تواند به حفظ عفت و استحکام خانواده‎ها کمک فراوانی نموده و مانع بروز برخی از ناهنجاری‎های اخلاقی در دوران نوجوانی و بلوغ فرزندان گردد. این مقاله با هدف تبیین مسائل جنسی فرزندان با تکیه بر آیات و روایات اهل‌بیت(ع) و براساس روش تحلیل محتوا، به بررسی برخی از احکام فقهی در تربیت جنسی فرزند پرداخته و روش‎های تربیت صحیح را مورد بررسی قرار داده است. جمع‌آوری مطالب در این پژوهش به روش کتابخانه‎ای صورت گرفته است. نتایج حاصل از این پژوهش، نشان می‌دهد که تربیت جنسی فرزندان و قرار دادن غریزه‎ جنسی در مسیر صحیح کنترل و ارضاء، بر والدین ضرورت دارد.