جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫چکيده : اين پژوهش، دستاوردهاي جهاد از ديدگاه قرآن و سنت را بررسيده و آثار و برکات آن براي جامعه اسلامي را بيان مي‌کند. نويسنده با استناد به آيات و روايات، اهداف جهاد، فلسفه آن در اسلام و آثار تربيتي، سياسي، اجتماعي، دنيوي و اخروي آن را شرح مي‌دهد. نوشتار حاضر در چهار فصل به ابعاد مختلف اين موضوع پرداخته است. نگارنده در مقدمه ضمن بيان ماهيت و معناي لغوي و اصطلاحي جهاد، اقسام و احکام آن را از لحاظ فقهي بيان کرده و جهاد را عامل رشد امت اسلام و اصلاح نفوس افراد جامعه دانسته، برخي آيات قرآن کريم در عظمت و اهميت جهاد را نقل مي‌کند.آن گاه در فصل اول اهميت قتال در راه خداوند را بررسيده و سيره رسول خدا( در تشويق مسلمانان براي جهاد در راه خدا، ضرورت آزادي در اعتقادات و اصول دين را فراروي مخاطبان مي‌نهد. وي جهاد را نوعي تعالي براي روح انسان بر مي‌شمارد، که او را از انزوا نجات داده، باعث قوام امت اسلامي و استقرار حکومت اسلامي و کندن ريشه‌هاي ظلم شده و نوعي حيات مجدد به جهان اسلام مي‌دهد. او با توجه به جنگ‌هاي پيامبر اسلام پس از هجرت، به خيرات و برکات آن‌ها براي مسلمانان اشاره کرده و جلوه‌هايي از اهميت و عظمت جهاد را از لحاظ فطري، دستگيري از مظلومان و مجازات ظالمان ذکر مي‌کند. در فصل دوم اهداف جهاد از جمله: اهتزاز پرچم توحيد در جهان، دفاع از نفوس مسلمانان در قبال مهاجمين، دفاع از عقيده و دين، افزايش عزت امت اسلام، ضعف دشمنان اسلام، محو فساد و دوگانه‌پرستي، اقامه حکومت اسلامي و الهي، حمايت از محرومان و مستضعفان در جهان، خارج کردن مردم از ظلمت کفر، دعوت آنان به نور اسلام و... بيان شده است. ابعاد اجتماعي، سياسي و تربيتي جهاد، از ديگر مطالب اين نوشتار به شمار مي‌آيد.

‫بر اساس گفته مورخان و تأييد دانشمندان علوم قرآني و عموم مفسران، ترتيب قرآني که اکنون در دست ماست، بر اساس ترتيب نزول نيست و آيات الاحکام نيز همين حکم را دارد. با توجه به اينکه قرآن، منبع اصلي و نخستينِ تشريع است، لازم است که آيات احکام به ترتيب نزول بررسي شود؛ تا هم ترتيب بيان احکام و هم اهدافي که از اين ترتيب دنبال ميشده، معلوم گردد. اين پژوهش در چهار فصل، به اين مسئله پرداخته است. نويسنده پس از کليات، عناوين و ابواب فقهي و ترتيب آنها را بر اساس نزول ارائه نموده است که ذيل آن، در يک جدول 45 موضوع فقهي بر اساس نزول مشخص شده و در جدول دوم، 329 آيه بر اساس زمان نزول ارائه شده است. سپس موضوعات فقهي در قرآن و آمار آنها بيان شده است که در ذيل هر موضوع، آيات مربوط به آن موضوع، شمارش شده است. بررسي تفصيلي موضوعات فقهي در قرآن، مبحث بعدي است که ضمن موضوع بندي آيات، به حکم فقهي هر آيه در ذيل آن اشاره شده است. در اين بخش، چهل و پنج موضوع ارائه شده است که از طهارت، نماز، روزه، زکات، خمس، حج و جهاد آغاز شده و تا ارتداد، اطعمه و اشربه، ارث، حدود، جنايات، و قضاء و شهادات به پايان ميرسد. فصل پاياني، به حکمت ترتيب نزول آيات الاحکام پرداخته است و در آن، عوامل اختلاف در نزول دفعي، واکنشها در قبال نزول تدريجي، و آثار نزول تدريجي ارائه شده و درک و فهم بهتر، پذيرش مخاطب، ثبات قلب پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم ، نزول مستمر جبرئيل، و اعجاز تشريعي، به عنوان آثار برگزيده نزول تدريجي از ميان آثار بيان شده است. در پايان، نويسنده ترتيب دقيق ميان آيات بر اساس نزول را امري بسيار مشکل دانسته؛ ولي بررسي رابطه ميان آيات بر اساس ترتيب نزول را ممکن و قابل بحث دانسته است.

---

---