جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

معناشناسی از جمله علومی است که به شناخت دقیق واژگان و کشف معانی نهفته ی آن ها در متون مختلف می پردازد این دانش در اواسط قرن 19 پا به عرصه گذاشت ظاهراً ماکس مولر و میشل بریال از جمله واضعانِ این دانش بودند معناشناسی هر واژه ای با در نظر گرفتن روابط مفهومی میان واژگان آن متن به دست می آید فرهنگ لغت ها فقط بخش جزئی و منفکی از معنی واژگان را در اختیار پژوهشگران قرار می دهند در نتیجه برای بررسی معنای دقیق واژه مورد نظر (مثلاً ضرب) در قرآن کریم و روابط معناشناختی آن و تبیین جایگاه آن در آیات مختلف به این پژوهش روی آوردیم پژوهش حاضر درصدد است از طریق شناسایی کاربرد تاریخی و توصیفی واژه ضَرَبَ، تطور و توسعه معنایی این واژه را پیش از اسلام و پس از آن تعقیب کند تا به درک هر چه بهتر مفهوم آن نائل آید لذا با اهتمام به کاربردهای «ضَرب» با توجه به بافت آیه، سیاق آیات قبل از آیه ی مورد نظر و فضای آیاتی که بعد از آن آیه قرار می گیرند و سایر عناصر تشکیل دهنده همچون واژگان متقاربه المعنی ، وجوه آن را مشخص کند که نهایتاً به کشف اصول کلی حاکم بر معانی آیات نه تنها مراد ظاهری آیات، با روش توصیفی – تحلیلی دست یابد. واژه ضرب یکی از واژه های قرآنی است که 57 بار به آن اشاره شده است درک معانی مختلف آن منوط به بافتی است که در آن لحاظ شده است. حاصل بررسی و تحلیل معناشناسی در این پژوهش نشان داد که سیر معنایی این واژه با توجه به بافت معنایی آیاتِ قرآن، معانی متعددی چون زدن، سفرکردن (به قصد تجارت یا جهاد و جنگ)، پایکوبی، رویگردانی، مَثَل زدن برای بیان و توصیف و... دارد همچنین همه روابط معنایی بررسی شدند از جمله رابطه ترادف این واژه با کلماتی مانند وکز، اقتتال و ... و همنشینی آن با ترکیب ضرب...مثلاً یا ضرب فی الأرض و سایر روابط نیز مورد بررسی قرار گرفت که همه این ها تأثیر شگرفی در مشخص کردن معنای آیات داشت.

‫يکي از ويژگيهاي حضرت زهرا? در روايات، حجيت است و لازمه حجيت، برخورداري از مقام عصمت است. اين پژوهش در چهار بخش، به تحليل عصمت آن حضرت? در قرآن و روايات پرداخته است. امکان عصمت، از دليل عقلي و نقلي برخوردار است و داراي مراتب و درجاتي است و هيچ منافاتي با اختيار انسان ندارد. عصمت پيامبران و پيشوايان ديني اکتسابي است و در عين حال که صدور گناه از آنان، امتناع ذاتي ندارد، به معناي استمرار ملکه عصمت است. به باور دانشمندان اماميه، صدور گناه کبيره و صغيره در تمام طول عمر، از معصوم ممتنع است. با توجه به روايات معتبر شيعه و اهل سنت، آيه تطهير در شأن اهل بيت? نازل شده است و حضرت زهرا? يکي از آنان است. بنابراين، بر اساس اراده تکويني الهي، آنان از هرگونه رجس و پليدي به دورند. مراد از «قربي» در آيه مودت، بر اساس ديدگاه شيعه و بسياري از دانشمندان اهل سنت، اهل بيت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و يکي از آنان، حضرت زهرا? مي باشد. اين آيه شريفه، مودت اهل بيت? را به عنوان مزد رسالت قرار داده است. همچنين براي عصمت حضرت زهرا?، به آيه مباهله و اطعام نيز استدلال شده است. نويسنده در پايان، به عصمت حضرت زهرا? به واسطه روايات استدلال کرده است. اين روايات دو دستهاند: دسته نخست، رواياتي چون حديث ثقلين، حديث سفينه و حديث معيار صلح و ثبات هستندکه شامل حضرت زهرا? نيز ميشوند. حديث ثقلين، عترت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم را عِدل قرآن دانسته است و اين مسئله بر عصمت آنان دلالت دارد. دسته دوم، رواياتي هستند که به صورت خاص، بر عصمت آن حضرت? دلالت دارند؛ مانند حديثي که در آن، خشم و رضاي زهرا ? خشم و رضاي خداوند دانسته شده، او را بهترين موجودات و سَروَر زنان بهشت دانسته، اذيت او و محبت به او را اذيت پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم و محبت به پيامبر صلي الله عليه و آله و سلم دانسته، اطاعت از حضرت? را واجب دانسته است. همچنين خطبه فدکيه، که حضرت? در آن، عصمت قولي و فعلي را براي خود ثابت نموده است، از روايات دسته دوم است.