جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

دین ارمغان بزرگ الهی است که به دست برگزیدگان خداوند به آدمیان ارزانی شده و از آن پس، از چنان حضور گسترده و عمیقی برخوردار بوده که حیات انسانی رنگ و بوی دینی یافته است.در بحث دین ودینداری مقوله های فراوانی مطرح است. اما از آن جا که دینداری با حقیقت وجود انسان و زندگی وی پیوند دارد این پژوهش بر اساس رویکردی نو حقیقت دین و دینداری را مورد بررسی قرار داده، ابعاد و مؤلفه های دینداری را تحلیل نموده است. در نهایت با توجه به این که کارکردهای دینداری از مباحث مهم در رابطه با این مقوله هستند با رویکرد درون دینی به تبیین کارکردهای ارزشمند دینداری بر زندگی فردی دینداران پرداخته شده است.دین ارمغان بزرگ الهی است که به دست برگزیدگان خداوند به آدمیان ارزانی شده و از آن پس، از چنان حضور گسترده و عمیقی برخوردار بوده که حیات انسانی رنگ و بوی دینی یافته است.در بحث دین ودینداری مقوله های فراوانی مطرح است. اما از آن جا که دینداری با حقیقت وجود انسان و زندگی وی پیوند دارد این پژوهش بر اساس رویکردی نو حقیقت دین و دینداری را مورد بررسی قرار داده، ابعاد و مؤلفه های دینداری را تحلیل نموده است. در نهایت با توجه به این که کارکردهای دینداری از مباحث مهم در رابطه با این مقوله هستند با رویکرد درون دینی به تبیین کارکردهای ارزشمند دینداری بر زندگی فردی دینداران پرداخته شده است.

هدف: این پژوهش با هدف بررسی تطبیقی دیدگاه های سهروردی و آیت اهلل جوادی آملی در مسئله ی کارکردهای دین انجام شده است. تمرکز پژوهش بر این است که چگونه نوع نگاه به کارکرد دین، جایگاه آن را در زندگی انسان، چه در بُعد فردی و چه در بُعد اجتماعی، تعیین میکند. روششناسی پژوهش: روش این پژوهش توصیفی تحلیلی است و با مطالعه و تحلیل منابع اصلی دو متفکر، دیدگاه های ایشان درباره ی کارکردهای فردی و اجتماعی دین استخراج و مقایسه شده است. یافتهها: آیتاهلل جوادی آملی دین را برنامه ای کامل برای هدایت فرد و جامعه میداند و به نقش حداکثری دین در همه ی ابعاد زندگی انسان باور دارد. در مقابل، سهروردی بیشتر بر کارکرد فردی دین، همچون تهذیب نفس، اخالق و شناخت عالم غیب تأکید دارد؛ هرچند به کارکرد اجتماعی دین نیز اشاره هایی هرچند محدود داشته است. اشتراک هر دو اندیشمند، پذیرش کارکرد معرفتی و فردی دین است و تفاوت اصلی در حدود و عمق توجه به کارکرد اجتماعی آن دیده میشود. نتیجه گیری: هر دو متفکر بر اهمیت دین در ساماندهی زندگی فردی تأکید دارند، اما آیت اهلل جوادی آملی نگاه گسترده تری به نقش اجتماعی دین ارائه میدهد، در حالی که سهروردی بیشتر بر جنبه های فردی تمرکز دارد. این مقایسه، روند تحول نگرش به کارکرد دین از تفکر فلسفی کالسیک تا معاصر را آشکار میسازد،. فردی، اجتماعی

دین مجموعه‌ای از تعالیم و دستورالعمل‌هایی است که خداوند به وسیله وحی توسط پیامبران برای سعادت بشری نازل کرده است. یکی از مباحث کلام جدید و فلسفه دین به عنوان روشی برای پاسخگویی به انتظار بشر از دین کارکرد دین است که بسیاری از اندیشمندان به کارکرد دین در ابعاد مختلف پرداخته‌اند، اقبال لاهوری و علامه طباطبایی از جمله اندیشمندانی هستند که در آثار خود به رواج تعالیم اسلامی براساس منطق و شرایط جامعه پرداخته‌اند. هدف از این پژوهش بررسی تطبیقی دیدگاه اقبال لاهوری و علامه طباطبایی درباره کارکردهای دین در فرد و جامعه و وجوه اشتراک و افتراق میان نظرات آنها می‌باشد. روش کار به صورت توصیفی-تحلیلی با رویکرد تطبیقی بوده و گردآوری مطالب با روش کتابخانه‌ای انجام شده است. نتایج حاکی از آن است که هر دو اندیشمند دین را امری فطری و الهی می-دانند. از نظر آنها دین در ابعاد مختلف اخلاقی، فرهنگی، فردی و اجتماعی احیاکننده فرد و جامعه می‌باشد. علامه و اقبال در کارکردهای دین سیاست و علم و اخلاق و انسان و آزادی دارای اشتراکاتی هستند و اختلاف نظر آنها با یکدیگر در زمینه خاتمیت و وحی می‌باشد. اقبال وحی و بالتبع خاتمیت را بر مبنای کلام جدید مبتنی بر تجربه دینی تبیین کرده و خرد استقرایی را نشانه ظهور خاتمیت می‌داند، در صورتی که علامه وحی را به روش سنتی به استناد آیات و روایات و به تبیین آن پرداخته است. او معتقد است خاتمیت براساس جاودانگی دین معنا پیدا می‌کند.یعنی دین اسلام دین کامل و جامع می‌باشد و در کتاب آن هیچ تحریفی صورت نگرفته است. او رسیدن بشر به بلوغ فکری را عاملی می‌داند که موجب شده بشر وظایفی که قبلا وحی برای آن انجام داده را بر عهده گیرد.

نویسنده در این کتاب در قالب فصل‌هایی چون: «چیستی انسان»، «نیاز انسان به دین»، «نیاز به دین برای تنظیم و سامان‌بخشی به زندگی دنیوی» و... کوشیده است تا به واکاوی و مطالعة موضوع «نیاز بشر به دین» بپردازد. در بیشتر فصل‌ها، نویسنده نشان می‌دهد آنچه به عنوان جایگزین دین برای برآوردن نیازهای فطری عرضه شده توان رقابت با دین را ندارد. در این فصل‌ها به اختصار از فلسفه، عرفان، علم، فرهنگ و امور دیگری که در مراتبی در مقام رقابت با دین هستند، سخن به میان آمده و اثبات شده که اسلام دین حق و بر آورندة مناسب هر نیاز است.

مسجد محل عبادت در اسلام است و تأکید ویژه‌ای از سوی اولیای دین نسبت به ساخت و آباد نمودن آن شده است. آموزه‌های دینی اعم از قول، فعل و تقریر معصومان(ع) نسبت به گسترش کارکردهای مسجد، کاملاً گویاست. امور سیاسی، نظامی، اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و علمی از کارکردهایی هستند که دین اسلام آنها را بیان داشته است. در این میان، برخی از کارکردها نیز هستند که امروزه خود را نشان می‌دهند. راهبردهایی که پیشوایان دین اسلام در احکام به مسلمانان معرفی کرده‌اند، شامل مساجد نیز می‌شود. با نگاهی عمیق‌تر به این نوع از تأکیدات و عملکرد دیگر ادیان و ملل در رابطه با نشانه‌های ملی و دینی خود می‌توان دریافت که پیامبر اسلام(ص) و اولیای دین با نگاهی راهبردی به ساخت مسجد سفارش نموده‌اند. این تحقیق با استفاده از منابع اسلامی، بر اساس منابع کتابخانه‌ای نگاشته شده و نتایج این تحقیق نشان می‌دهد که مسجد در اسلام، علاوه بر اینکه مکانی برای عبادت و بصیرت‌افزایی و همچنین مسائل سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی است، به‌عنوان نشانه و علامتی از تمدن اسلامی برای کل تاریخ به‌شمار می‌رود.

گیدنز برخلاف جامعه شناسان کلاسیک، منشأ دین را واکنشی به بی معنایی دانسته و «معنابخشی» را یکی از مهم ترین کارکردهای دین می داند. وی با بررسی پیامدهای مدرنیته چنین نتیجه می گیرد که دین می تواند الهام بخش دنیای بهتر در عصر مدرنیته متأخر باشد، مشروط به آنکه تن به گفت وگو و بازاندیشی بسپارد. نوشتار حاضر این موضوع را با بهره گیری از الگوی تفسیر موضوعی با رویکرد «استنطاقی» در تفسیر میان رشته ای بررسی کرده است. این نظریه هرچند به لحاظ پاسخگو دانستن دین به سؤالات انسان امروزی، در زمره نظریه های معنویت گرایی دینی و نزدیک ترین تفسیر به تلقی اسلامی دانسته شده، اما به لحاظ مبانی، روش و جهت گیری کلی، نقص های اساسی و بنیادین دارد که برخی از مهم ترین آنها عبارتند از: همسان سازی هویت ادیان گوناگون، مغفول ماندن منشأ الهی برای ادیان توحیدی (از جمله اسلام)، نشاندن ریشه دینداری به جای منشأ دین، نفی سرشت فطری دینداری، تقلیل حقیقت دین به امور مادی صرف، توجه به کارکردها به جای ذات دین، تعمیم های نابجا و تسری نتایج آن بر ادیان دیگر (از جمله اسلام)، و تبیین محدود از کارکرد معنابخشی دین.

بررسی کارکردهای مختلف دین در زندگی انسان و بیان دیدگاه‎های متفاوت در این‏باره است. در این پژوهش اندیشه‏های متفکران شرق و غرب در مورد میزان کار این دین در امور دنیا بررسی شده و نقش دین در آبادانی دنیا از منظر آنان مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفته است. نگارنده به دو دیدگاه نقش حداقلی و حداکثری دین در امور دنیوی زندگی بشر اشاره کرده و ادله حداکثری بودن کارکرد دین در امور دنیوی زندگی انسانها را ارائه می‏نماید و به شبهات نظریه‏پردازانی که کارکرد دین را حداقلی و تنها در حد رابطه انسان با خدا ارزیابی کرده و قایل به سکولاریسم (جدایی دین از سیاست و دنیا) شده‏اند را نقل و رد می‏نماید. وی کارکردهای دین در حوزه‏های فردی و اجتماعی، سیاسی، حقوقی و اقتصادی را بررسی نموده و تشکیل حکومت اسلامی در ایران با محوریت ولایت فقیه را نمونه‏ای بارز از تئوری اجرا شده کارکردگرایی حداکثری دین معرفی می‏کند.

کتاب حاضر، نقش دين در زندگي بشر را بررسي مي‌کند. اين اثر تلاشي در راستاي جدا کردن دين از شرايط تاريخي بيگانه با آن و قرار دادن دين در چهارچوب درست آن است. مباحث اين کتاب در يک پيشگفتار مفصل و دو بخش کلي سامان يافته است. در فصل نخست، حقيقي بودن اعتقاد به دين، به عنوان پديده‌اي متافيزيکي مورد پرسش واقع شده است. در اين راستا تئوري جهل، ترس و فطرت مطرح شده است. در فصل دوم به دور از واقعيت متافيزيکي، دين و ارتباط آن با خدا و يا ضرورت وجود دين براي هماهنگ شدن زندگي و علايق انسان و فراهم شدن فرصتي براي رشد و تکامل او، به پرسش درباره نقش دين به عنوان يک پديده متافيزيکي در زندگي بشر و تأثير آن بر رفتار و انديشه انسان پرداخته شده است.

نیاز به طرح منسجم آموزه‌های دینی در ابعاد مختلف زندگی، متفکران مسلمان را به سوی ترسیم نظامات دینی کشانده است تا در مواجهه با مکاتب مختلف و در ارائه نظام‌های پاسخ‌گو نسبت به نیازهای فرد و جامعه موفق‌تر عمل کنند. در این رویکرد برای حفظ اصالت اندیشه و امکان استناد آن به اسلام باید سهم و کارکرد دین در عرصه نظام‌سازی را مشخص کرده، از افراط و تفریط دوری جست. در این تحقیق تلاش شده با توجه به مبانی کلامی، رسالت دین در این عرصه را معلوم و توقع از آن در همین چارچوب مشخص گردد؛ همچنین چگونگی تأثیر آموزه‌های دینی در انواع نظام‌سازی‌ها و خرده‌نظام‌ها خصوصاً در حوزه اخلاق بررسی شود. آنچه این تحقیق به انجام رسانده، تعیین دقیق‌تر معنای نظام و مراد از نظام‌سازی است که در این کار از رویکرد موشکافی‌های بی‌جا در لغت و اصطلاح دوری شده و با تمرکز بر جهت نیاز به نظام‌سازی به تعیین قالب‌های لازم پرداخته شده است؛ همچنین با تکیه بر باور به جامعیت اسلام تلاش شده گستره بهره‌گیری از آموزه‌های قرآن و حدیث برای ساخت هر شکل از نظام‌ها معلوم گردد.