مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

تبار شناسی اخلاق از جمله آخرین نوشنه های نیچه است که دو سالی پیش ازفرو پاشیدن ذهن آتشفشان اش نوشته است.این کتاب یک جدل نامه است و پس از فراسوی نیک وبد نوشته شده است.واژه ی تبار شناسی در عنوان این کتاب نشان می دهد که نیچه با ماهیت اخلاق برخوردی تاریخی دارد و می خواهد نشان بدهد که اخلاق مسیحی اروپایی نه تنها سرآغاز اخلاق نیست که پایان پدید آمدن نظام های اخلاقی و عالی ترین نظام آن نیز نیست،بلکه یکی ازنظام های اخلاقی ست در میان نظام های اخلاقی بسیار که در شرایط ویژه ی تاریخی پدیدار شده وبر فراز ودر کنارآن نظام های اخلاقی دیگر بوده است و تواند بود. این کتاب اگر چه بنا برروش نگرش خود بسیار بر تاریخ تکیه دارد،ولی یک اثر بسیار نیرومند فلسفی ست که در آن به نتیجه گیری هایی که نیچه از تحلیل نمونه های تاریخی می کند می باید توجه اساسی کرد.

دین با سفارش به دوری از رذایل اخلاقی سهم بسیار مهمی در اخلاقی بودن جوامع بشری دارد. لذا نظریه ارتباط دین و اخلاق با تاکید بر اینکه دین از اخلاق حمایت و پشتیبانی می‌کند به گسترش فضایل اخلاقی کمک می‌کند. در نوشته حاضر به بیان مفهوم اخلاق و دین پرداخته شده و همچنین دیدگاه‌های مختلف اندیشمندان و فیلسوفان اسلامی و غربی در خصوص ارتباط یا عدم ارتباط دین و اخلاق مورد بررسی قرار گرفته است. روش تحقیق بر اساس مطالعات اسنادی و کیفی است. هدف تحقیق بررسی ارتباط بین دین و اخلاق و بیان اهمیت دیندار بودن انسان و جوامع انسانی در جهت اخلاقی بودن و گسترش فضایل اخلاقی است. و تاثیر میزان دینداری و تاثیرات مثبت دیندار بودن در تحکیم ارزش های اخلاقی می‌باشد. یافته‌ها نشان می‌دهد دين عام‌تر و دارای اجزاء متعدد است و از طريق ابعاد متعدد خود ارزش اخلاق را محقق مي‌كند. و از سوي ديگر اخلاق نيز مانند پديده‌اي نيرومند زمينه توسعه ارزش‌هاي اجتماعي و سعادت پايدار را فراهم مي‌كند.و هیچکس نمی‌تواند نقش دین را در حمایت از اخلاق منکر شود. برای اینکه مصادیق خاص دستورهای اخلاقی را به دست آوریم به دین نیازمندیم و این وحی است که می‌تواند دستورهای اخلاقی را در مورد خاصی با حدود خاص و شرایط و لوازمش تبین کند.

این پژوهش بر آن است که نسبت اخلاق دینی و اخلاق عقلی در سنت کلامی و فلسفی اسلامی و مسیحی را بیان کند. نخست از ماهیت و شکل‌گیری تاریخی دو گونه اخلاقی در دنیای اسلام و مسیحیت سخن می‌رود، سپس به نسبت آنها پرداخته می‌شود. آنچه ضرورت این تحقیق را نشان می‌دهد، اهمیت درک تاریخی و تعامل دو سنت عقلانی، در دو دین بزرگ با اخلاق دینی و اخلاق عقلی است. زیرا اتخاذ هر یک از این رهیافت‌های عقلی و نقلی در باب اخلاق، ناشی از درک رابطه اخلاق با دین و عقل، تعیین قلمرو دین و نقشِ تعیین‌کننده آن در ایجاد و ترویج ارزش‌های اخلاقی به مثابه راهنمای عمل در زندگی انسان‌ها است. در پژوهش حاضر، روش تحقیق کتابخانه‌یی به کار گرفته شده و پژوهشگر، داده‌های گردآوری شده را با روش «توصیفی - تحلیلی» تجزیه و تحلیل کرده و با زبان علمی بیان نموده و در چهار فصل تنظیم و تدوین کرده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که اخلاق دینی و اخلاق عقلی در سنتِ کلامی و فلسفیِ اسلامی و مسیحی حضور چشمگیری داشته‌اند. در دنیای اسلام غلبه بر اخلاقی دینی است و اخلاق عقلی در حاشیه قرار دارد، اما در جهان مسیحیت تا رنسانس اخلاق دینی حاکم بوده است، اما پس از آن، اخلاق عقلی به متن جامعه می‌آید و اخلاق دینی به حاشیه می‌رود. با توجه به نگاهِ حامیان بزرگ اخلاق عقلی و اخلاق دینی در سنت کلامی و فلسفی اسلامی و مسیحی می‌توان میان این دو گونه اخلاقی جمع کرد. مشروط بر این‌که اخلاق دینی در اصول و کلیات اخلاقی با اخلاق عقلی سازگاری داشته باشد، در فروع و جزئیات می‌توان اخلاق دینی را پذیرفت و تأیید کرد. در سنتِ کلامی و فلسفیِ اسلامی و مسیحی قائلان به اخلاق عقلی جز اخلاقِ سکولارِ معاصر چنین شرطی را ملحوظ می‌کنند. براین‌اساس اخلاق عقلی و اخلاق دینی از نسبت عموم و خصوص مطلق برخوردار هستند؛ اخلاق عقلی در دل اخلاق دینی قرار می‌گیرد و اخلاق دینی چتر بزرگی است که اصول آن، با عقل قابل اثبات و پذیرش است.

کتاب وزین مستقبل الاسلام به بررسی جنبه های مختلف تمدن و شکوفایی تمدن اسلامی در آینده می پردازد و در کنار آن خطرات موجود را گوشزد می کند و از مسائلی که باعث عقب مانده گی اسلام می شود هم سخنانی به میان می آورد برای درمان و جبران نقایص.