جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب حاضر شامل پنج مبحث یا مقاله است که عبارت‌اند از: "ماندگاری‌ها و نااستواری‌ها در فلسفه‌ی نقدی ایمانوئل کانت"، "دیباچه‌ای بر فلسفه‌ی سیاسی هگل"، "مکتب فرانکفورت و یورگی‌ هابرماس، نگرش عقلی‌سازی و رهایی (گذران تاریخی و اندیشه‌های مشخص)"، "یورگن‌ هابرماس و نگرش عقلی‌سازی و رهایی" و "منطق علم پوپر: کژی‌ها و منابع تاریخی". نویسنده در این سلسله مباحث، نکته‌ها و دلایل مهم مکتب فرانکفورت را بررسی و نقد می‌کند. گفتنی است: جامعه‌شناسان بورژوازی و فلاسفه‌ی متعلق به "مکتب فرانکفورت" عموما بحران اجتماعی سیاسی سرمایه‌داری را به مثابه‌ی بحرانی که ریشه در روساخت و نه زیرساخت جامعه، یعنی روابط تولید، دارو تفسیر می‌کنند. آنان بر این باورند که تمامی مسائل جامعه‌ی سرمایه‌داری در دوران انقلاب علمی فنی در عرصه‌ی مدیریت متمرکز است. از این ادعا چنین نتیجه گرفته می‌شود که می‌توان ساحت‌های منفی سرمایه‌داری را با تدارک یک علم "مدیریت تامه" معین کرد. این اعتقاد به امکان "تکمیل عقلی" جامعه‌ی سرمایه‌داری از طریق ایجاد تغییرات ساختاری و کارکردی، در همه‌ی آرای مربوط به عقلی‌سازی در جامعه‌شناسی بورژوازی و "مکتب فرانکفورت" مشترک است. تنها تفاوتی که در این‌باره بین آن‌ها وجود دارد به مساله‌ی "عقلی‌سازی مطلوب" ساختار اجتماعی و به استراتژی و شگردهای متحقق ساختن آن مربوط می‌شود.

تاریخ فلسفه همواره شاهد کوشش بشریت اندیشمند در شناخت جهان پیرامون بوده، اگرچه در روزگاری دراز، شناخت رابطه علت و معلولی و نسبت ها یا رابطه ها در میان پدیده های جهان اصلا نمی توانست دست دهد (تحقق این امر منوط بود به پیشرفت های علمی و روش شناختی که بعدا حاصل شده) . زیرا دانش انسان کم عمق، اندیشه فلسفی سست و بنیان و قواعد فکر و روش تحقیق، متافیزیکی بود و گرایش به عینیت جهان و دیالکتیک بی قوه.

در کتاب حاضر، مؤلف به کشف واژه کلیدی زمان در فکر «کانت» پرداخته که بر اساس آن سعی کرده افکار پراکنده و پیچیده او را بابیانی واضح، منسجم و مستند نشان دهد. در این کتاب بیان می‌شود که ازنظر کانت وجود، مساوی با پدیدار است و پدیدار دارای حیث زمانی است. «کانت» بدین گونه وجود را مسئول به زمان می‌نماید و بر این اساس او مابعدالطبیعه زمان را بنیان می‌نهد. مجموعه پیوست‌ها، نمایه‌ها و واژه‌نامه در پایان این کتاب در حکم نوعی کانت شناسی است که زمینه مطالعاتی و پژوهشی بیشتر خواننده را در فلسفه کانت فراهم می‌کند.

از روزگار باستان تا قرن هفده و هجده فلاسفه و دانشمندان تا حد زیادی در ارتباط با یکدیگر بودند و در واقع بسیاری از دانشمندان، فیلسوف و بسیاری از فلاسفه، دانشمند بودند تا این که به دلایلی از جمله تخصصی شدن بیش از پیش حوزه های معرفت بشری از یک طرف و ظهور مکتب هایی از قبیل اثبات گرایی از طرف دیگر، روز به روز حوزه های معرفت علمی و فلسفی جدا شدند، اما این جدایی به تدریج مشکلات و نارسایی های خود را نمایان کرد .کتاب نقد فضا- زمان کانتی کوشیده است در حد وسع خود، اندکی از این جدایی بکاهد و با استفاده از دستاوردهای علمی، نظرات یکی از برجسته ترین فیلسوفان در باب فضا و زمان را به چالش کشد. از این نمونه کتاب ها در جامعه علمی غرب فراوان و متأسفانه در جامعه ما کم است. این کتاب اگرچه در نوع خود کتابی نسبتاً تخصصی محسوب می شود اما تلاش شده است تا با ارائه توضیح کافی در باب مفاهیم فلسفی از یک سو و مفاهیم فیزیکی از سوی دیگر، تبدیل به کتابی قابل استفاده برای علاقه­ مندان به فلسفه و دوستداران دانش باشد. کتاب نقد فضا- زمان کانتی در هشت فصل سامان یافته است: فصل نخست: طرح مسأله فصل دوم: اجمالی از بحث فضا و زمان در اندیشه فلسفی غرب تا دوران پیش از نیوتن فصل سوم: فضا و زمان در اندیشه نیوتن فصل چهارم: فضا و زمان در اندیشه لایب نیتس فصل پنجم: اولر و دفاع از دیدگاه ذات گرا فصل ششم: فضا و زمان در اندیشه کانت فصل هفتم: تحولات و انقلاب های علمی پس از کانت فصل هشتم: نقد فضا و زمان کانتی بر مبنای تحولات علمی پس از وی بعد از اتمام فصل های کتاب نویسنده به ارائه سه پسگفتار پرداخته است: پسگفتار نخست: فضا و زمان در نظریه نسبیت خاص پسگفتار دوم: هندسه نااقلیدسی پسگفتار سوم: نسبیت عام