جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی کتابخانه مجازی الفبا،تولید و بازنشر کتب، مقالات، پایان نامه ها و نشریات علمی و تخصصی با موضوع کلام و عقاید اسلامی

فارسی  |   العربیه  |   English  
telegram

در تلگرام به ما بپیوندید

public

کتابخانه مجازی الفبا
کتابخانه مجازی الفبا
header
headers
پایگاه جامع و تخصصی کلام و عقاید و اندیشه دینی
جستجو بر اساس ... همه موارد عنوان موضوع پدید آور جستجو در متن
: جستجو در الفبا در گوگل
جستجو در برای عبارت
مرتب سازی بر اساس و به صورت وتعداد نمایش فرارداده در صفحه باشد جستجو
  • تعداد رکورد ها : 94
وحي ونقد النص الديني
نویسنده:
الشيخ شفيق جرادي
نوع منبع :
کتاب , نقد دیدگاه و آثار(دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات)
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
لبنان - بیروت: دارالمعارف الحکمیة,
مفسرین قرآن و پل تیلیش: آیا زبان دین معرفت‌بخش است؟
نویسنده:
حمیده طهرانی‌حائری، میر سعید موسوی کریمی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء,
چکیده :
شاید مهم‌ترین مسأله زبان دین، موضوع «معناداری، ارجاع، و شأن معرفت‌شناختی گزاره‌های دینی» است؛ به این معنی که آیا گزاره‌های دینی، به‌ویژه گزاره‌های مربوط به خداوند و ویژگی‌هایش، معنادار، ارجاع‌دهنده، و حکایت‌گر امور واقع هستند یا خیر؛ و آیا زبان دین، معرفت‌زاست یا غیرمعرفت‌زا؟ در پاسخ، می‌توان گفت با یک تقسیم‌بندی کلی، فیلسوفان دین به دو دیدگاه معتقدند: بنا به دیدگاه نخست، برگرفته از دیدگاه ویتگنشتاین متقدم و حلقه وین، گزاره‌های دینی، مهمل و فاقد معنا هستند. دیدگاه دوم که زبانِ دین را زبانی معنادار می‌داند، به دو گروه تقسیم می‌شود: گروهی زبان دین را معرفت‌بخش و گروهی غیرمعرفت‌بخش می‌دانند. از مهم‌ترین نظریه‌های گروه دوم، نظریه «نمادین بودن زبان دین»، صورت‌بندی شده توسط پل تیلیش است. در این مقاله، پس از توضیح این نظریه و مهم‌ترین نقدها علیه آن، به تفسیر تعدادی از آیات قرآن می‌پردازیم که به نظر شش مفسر مطرح در این مقاله، طبرِسی، زمخشری، فخر رازی، قشیری، میبدی، و طباطبایی، از جمله مواردی در قرآن هستند که در آن‌ها از زبان نمادین استفاده شده است. نتیجه پایانی مقاله این است که به رغم همه اشکالات وارده به فرض نمادین بودن زبان دین، گزیری نیست مگر آن‌که فرض کنیم دست‌کم بخشی از عبارت‌ها و واژه‌های به‌کار رفته در قرآن معنای نمادین دارند، و حکایت‌گر واقع‌نمایانه‌ای از عالم نیستند.
قرائت های نوین وحی در اندیشه آیت الله جوادی آملی
نویسنده:
مصطفی سلطانی
نوع منبع :
مقاله , نقد دیدگاه و آثار(دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات)
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه فرهنگی تحقیقاتی إسراء,
چکیده :
وحی و مباحث مربوط به آن، همگام با نزولش کانون تحلیل متفکران قرار گرفته است، در فهم ماهیت وحی دو نوع تحلیل ارائه شده است. الف) تحلیلی الهی، ب) تحلیلی بشری. کسانی که تحلیل بشری از وحی ارائه می دهند آن را به دو بیان، سنتی و نوین، در دو دوره، عصر نزول و دوران معاصر مطرح کرده اند. پژوهش پیش رو ناظر به تفسیر تحلیل گران نوین وحی بوده به دنبال ارائه پاسخی به این پرسش است که دیدگاه استاد نسبت به قرائت های نوین وحی در اندیشه نومعتزلیان (تجربه نبوی) چیست؟ استاد جوادی آملی از منظر عقل و نقل به سؤال فوق پاسخ داده اند. ایشان معتقدند قرآن خود تنها مرجع صالح برای پاسخ گویی به این پرسش است. در اندیشه استاد، معرفت وحیانی و شعور پیامبری «حقیقتی فوق بشری» و «فراروانشناختی» دارد. پیامبر (ص) بوسیله «ارتباط خاص» خود با خداوند این معرفت را دریافت می کند. خداوند نیز کلام وحیانی خود را با واسطه یا بدون واسطه به پیامبر (ص) نازل می کند.
صفحات :
از صفحه 5 تا 28
رابطه ايمان و آزادي از ديدگاه جوادي آملي و مجتهد شبستري
نویسنده:
‫محراب‌الدين کاظمي
نوع منبع :
رساله تحصیلی , کتابخانه عمومی
وضعیت نشر :
‫قم : ‫مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، جامعة المصطفی العالمیة,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
‫در قرون اخير مسلمانان با مسئلهاي به نام تجدد روبهرو شدهاند. در ميان انديشمندان ديني سه موضع عمده، در برابر جريان تجدد در جهان اسلام به وجود آمد: 1. جريان تجددگرا: اين گروه از متفکران مسلمان، زنجير را به پاي دين بسته و تمام آموزههاي ديني را به نفع تجدد هزينه کردند. از اين رو، هميشه تلاش کردند تا تمام مؤلفههاي فرهنگي غرب را محصول مدرنيته معرفي کرده و وارد جهان اسلام کنند؛ زيرا به خوبي فهميدند که مسائلي مانند حقوق بشر، تساهل و تسامح و پلوراليزم ديني، اگر محصول فرهنگ غرب دانسته شود، فرهنگهاي ديگر در برابر آن مقاومت خواهند کرد. 2. بنيادگرايي ديني: بنيادگرايان ديني در يک سطح نيستند؛ بر اين اساس، بايد از آن به جريانهاي بنيادگرايان ديني تعبير کرد. با اين وجود، همگي بر اين ياورند که دين مهمتر است و اين تجدد است که بايد به نفع دين انعطاف يابد؛ در غير اين صورت، بايد کنار گذاشته شود. 3. جريان معتدل عقلگراي فلسفي: اين جريان معتقد است که با حفظ مباني کلامي و اعتقادي خود ميتوان از جريان تجدد به روش معقول، در دين استفاده کرد؛ به گونهاي که تجدد در خدمت تدين باشد. رساله حاضر در طي سه فصل، به مقايسه ديدگاه دو شخصيت برجسته معاصر، آقاي محمد مجتهد شبستري و آيتالله عبدالله جوادي آملي، از دو جريان متفاوت، در باره رابطه ايمان وآزادي پرداخته است. شخصيت نخست، نماينده جريان تجددخواه، و شخصيت دوم، نماينده جريان بنيادگرايي است. در اين رساله، نخست ديدگاه آقاي شبستري و ديدگاه آقاي جوادي آملي در باره رابطه ايمان و آزادي بررسي قرار شده است. پس از آن، مقايسهاي بين دو ديدگاه انجام شده، و هدف يا اهداف دو شخصيت از طرح اين مسئله بررسي شده است و نقدهاي برخي از چهرههاي برجسته بر اين دو ديدگاه، بيان شده است. در پايان، بيان شده است که بر اساس مباني فطرت، حقيقت آزادي با حقيقت ايمان رابطه بسيار نزديکي دارد و بين آن دو در يک مصداق خارجي (انسان) پيوند عميقي برقرار است؛ به گونهاي که ايمان يک عمل قلبي است که آزادي مقدمه آن به حساب ميآيد، نه عين آن. همچنين در باور آقاي شبستري ايمان و آزادي عين يکديگرند و در بستر واحد قرار دارند و ايمان بدون آزادي نه امکان دارد و نه معنا؛ ليکن از نظر آيت الله جوادي آملي ايمان اعتقاد و تصديق قلبي است و آزادي مقدمه ايمان است.
نقد ديدگاه‌هاي مجتهد شبستري درباب نظرّيه قرائت‌هاي مختلف ازدين
نویسنده:
‫ميرزا حسين
نوع منبع :
رساله تحصیلی , کتابخانه عمومی
وضعیت نشر :
‫قم : ‫مرکز اطلاعات و مدارک اسلامي، معاونت پژوهشي، دفتر تبليغات اسلامي,
چکیده :
‫اين تحقيق، ديدگاه‌هاي آقاي محمد مجتهد شبستري درمقوله قرائت‌هاي مختلف از دين، هرمنوتيک و امکان فهم روش‌مند متون ديني را ارزيابي کرده و مباني کلامي و فلسفي وي را در اين زمينه، که برگرفته از مباني معرفت‌شناسي غرب است و ريشه در اومانيسم غربي دارد، مخدوش مي‌سازد. نگارنده در قالب پنج فصل ضمن بيان مباني نظريه مجتهد شبستري در باب وجود قرائت‌هاي مختلف از دين، به آثار و پيامدهاي قائل شدن به چنين نظريه‌اي اشاره کرده و ديدگاهاي برخي انديش‌مندان معاصر در اين زمينه را نيز شرح مي‌دهد. در فصل اول ابتدا مختصري از زندگاني مجتهد شبستري بيان شده، سپس پيشينه نظريه قرائت‌هاي گوناگون از دين توسط وي و عوامل گرايش او به اين تفکر ذکر گرديده است. آن گاه مفهوم قرائت، تفسير، تأويل و دين از منظر وي و برخي دانشمندان معاصر فراروي مخاطبان قرار مي‌گيرد. فصل دوم به منطق و فرايند فهم متون ديني از منظر مجتهد شبستري و روش شناسي وي در اين زمنيه مي‌پردازد و پيش‌انکارهاي کشف‌پذيري دين، شرايط پيشيني فهم متن دين، ارزش سنجي فهم دين و معيار آن و آسيب شناسي فهم نصوص ديني شرح و بررسي شده است. در فصل سوم مباني مجتهد شبستري در باب قرائت‌هاي مختلف از دين، مانند هرمنوتيک فلسفي، تجربه ديني، تاريخ‌مندي دين، نمادين بودن زبان دين و مباني معرفت شناختي وي همچون اومانيسم غربي و مدرنيسته مطرح شده و هر کدام نقد و ارزيابي مي‌گردد. در فصل چهارم دليل‌هاي مجتهد شبستري بر قرائت‌هاي گوناگون از دين، مانند صامت بودن نصوص ديني، دخالت پيش‌فرض‌هاي ذهني مفسر، ابطال ناپذيري قرائت خاص، وجود و وقوع قرائت‌هاي مختلف، حفظ بقاي گفت وگوي بين خدا و انسان، خطاپذيري متون ديني، خارجيه بودن قضاياي شرعي و شخصي‌سازي دين مطرح و نقد شده است. بيان پيامدهاي باطل قرائت‌هاي مختلف از دين، مانند پيامدهاي معرفتي و ديني آن، ازمباحث فصل پنجم و پاياني اين نوشتار به شمار مي‌آيد.
جریان شناسی نومعتزله
نویسنده:
جواد گلی، حسن یوسفیان
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
قم: موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی قدس سره,
چکیده :
جریان نومعتزله یکی از جریان های مهم کلامی در جهان اسلام است. این جریان خاستگاه خود را در آرای معتزلیان قدیم می جوید و به دنبال تجدید بنای معرفتی اسلام بر پایه عقل گرایی است. هدف این مقاله، بررسی عوامل شکل گیری جریان نومعتزله در جهان اسلام، نقاط اشتراک و افتراق میان جریان کلامی نومعتزله با مکتب معتزله و نقد و بررسی اجمالی مبانی نظری و دیدگاه های کلامی طرف داران این جریان فکری است. در تألیف این مقاله، به آثار اندیشمندان متعلق به جریان فکری نومعتزله و برخی پژوهش هایی که در زمینه معرفی برخی نومعتزلیان و نقد و بررسی آرای آنها انجام شده، مراجعه کرده ایم. بر پایه این بررسی ها، به تقسیم جریان نومعتزله به نومعتزلیان کشورهای عربی، نومعتزلیان شبه قاره هند و نومعتزلیان ایران پرداخته ایم و نشان داده ایم که آنها بر احیای جریان معتزله در جهان اسلام اصرار دارند و عده ای نیز برای توجیه دیدگاه هایشان آنها را در راستای آرای اندیشمندان معتزله قدیم معرفی کرده اند.
صفحات :
از صفحه 115 تا 142
رابطه مبانی فهم فقهی متون وحیانی با معناشناسی و هرمنوتیک
نویسنده:
محمد جواد سلمان پور
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
شیراز: دانشگاه شیراز,
چکیده :
هرمنوتیک و کیفیت فهم فقهی کتاب و سنت به عنوان دین و شریعت دو بحث بسیار مهم محافل علمی و حوزوی است و از جهات متعددی مورد کند و کاو و نقد و نظر قرار گرفته است. نتایج بحث از هر دو موضوع، اساس بسیاری از مباحث دیگر و نگرش های مختلف در حوزه علوم اجتماعی و انسانی می باشد. دانش اصول فقه مهم ترین منبع دریافت اصول، قواعد و کیفیت فهم فقهی است. مباحث الفاظ، ظهورشناسی و حجیت ظهور در آن دانش ارتباط وثیقی با معناشناسی و شاخه مهمی از هرمنوتیک معاصر دارد، اگر چه خواستگاه هرمنوتیک در غرب با هرمنوتیک در اصول فقه متفاوت است. این مقاله در صدد است جایگاه هرمنوتیک و معناشناسی را در حوزه فهم فقهی قرآن و روایات و ارتباط آن با علم اصول فقه بررسی و تبیین نماید و برای این منظور بحث مختصری درباره معناشناسی و ادوار هرمنوتیک آورده شده است.
صفحات :
از صفحه 63 تا 84
الگوهای دینی و سازگاری آن ها با مقتضیات زمان
نویسنده:
محمد مهدی زارعی
نوع منبع :
مقاله
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
مشهد: دانشگاه فردوسی مشهد,
چکیده :
اثبات فراتاریخی بودن الگوهای دینی، به مفهوم پذیرش تأثیر این الگوها در زندگی انسان ها به صورت دایمی است؛ بر این اساس، الگوهای دینی نه تنها در زمان حضور خویش الگو هستند بلکه علی رغم مقتضیات زمان، با در نوردیدن مرزهای تاریخی، خصلت الگویی خود را نمایان می سازند. در نگاه تاریخ محور الگوهای دینی، اسوه های دیروز از قبیل پیامبر (ص) نمی توانند الگویی برای امروز باشند، بنابراین سیره آنان در موضوعات فلسفی، اخلاقی و سیاسی معاصر ساکت و با توجه به مقاصد شارع، ناظر به زمان خاص است! در این نگرش با حضور اندیشه مدرن، فهم فراتاریخی از کتاب و سنت ناصواب است. اما در نگاه فراتاریخی ها، جاودانگی موضوعات اجتماعی در ابعاد فرهنگی، سیاسی، قضایی، دینی، اخلاقی، و... که معصومان (ع) تأسیس فرموده اند، مغلوب جبر زمان نمی شود و هر برداشتی بر خلاف آن، ناشی از پیش فرض های غلط ذهنی و تلقی های مادی از آموزه های دینی و نیز کم مایگی علمی و منطقی صاحبان این نگرش است. به هر حال، دلایلی چون قرآن و سنت و فطرت و عقل، بر فراتاریخی بودن الگوهای دینی و نیز سازگاری آن ها با مقتضیات زمان تأکید دارند. توهم ناسازگاری مقتضیات زمان، با الگوهای دینی ریشه در عصری خارجیه دارد؛ بر این اساس سبک های قابل تعمیم از الگـوهای دینـی و تعیین جهت آن ها با کمک از روش معاصرسازی مدل زندگی آنان، توهم مذکور را مرتفع خواهد نمود.
صفحات :
از صفحه 79 تا 104
تفسیر دین و تأثیر آن بر آراء و اندیشه های سیاسی محمد تقی مصباح یزدی و محمد مجتهد شبستری
نویسنده:
محسن شفیعی سیف آبادی
نوع منبع :
رساله تحصیلی
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
ایرانداک,
فهرست گزیده متکلمان،فیلسوفان و عالمان شیعی :
چکیده :
یکی از نکاتی که توجه پژوهشگران تاریخ اندیشه‌های سیاسی، اجتماعی و دینی را به خود جلب می‌کند، اختلاف آراء اندیشمندان سیاسی و اجتماعی، به ویژه اختلاف آرای سیاسی روشنفکران و علمای دینی به عنوان دو قشر تأثیرگذار در یک دوره تاریخی مشخص است. بدیهی است که تاریخ ما به خوبی این اختلافات و تفاوت‌های آراء و اندیشه‌ها را در خود بایگانی و نگهداری کرده است، اما علّت اصلی این تفاوت‌ آراء سیاسی، به خوبی مورد بحث و تحلیلی روشمند قرار نگرفته است. اینجا است که ذهن پژوهشگر در صدد بر می‌آید تا بفهمد چرا اختلاف اندیشه‌های متفکران مذهبی، به ویژه روشنفکران دینی با علمای سنتی تا بدانجا است که گاهی یکدیگر را طرد، نقد و حتی تکفیر می‌کنند. تقابل اندیشه سیاسی شیخ فضل الله و میرزا محمد حسین نائینی در دوران مشروطه یک نمونه از آن است. در آن دوران، طرفداران و طراحان مشروطه، مخالفان خود را محاربان امام زمان می‌نامیدند و از طرف دیگر مخالفان مشروطه، موافقان و ایدئولوگ‌های مشروطه را ملحد و بی‌دین اعلام می‌نمودند (حسینی زاده، 1386: 85-70).در عصر حاضر نیز در ایران، این اختلاف آراء میان صاحب نظران دینی دیده می‌شود که مصداق آن محمد تقی مصباح یزدی و محمد مجتهد شبستری است. این دو اندیشمند سیاسی-مذهبی نگاهشان به دین با یکدیگر متفاوت است. این نگاه متفاوت، عامل اصلی اختلاف در آراء سیاسی این دو متفکر است. شبستری با اتخاذ روش‌های جدید به تفسیر دین می‌پردازد و در نهایت به این نتیجه می‌رسد که از دین تفسیرهای متفاوت و متعددی می‌شود و به صراحت بیان می‌دارد که دین یک امر معنوی است و برای تعیین نوع حکومت و سیاست گذاری نازل نشده است.در مقابل، مصباح یزدی با روش فقهی خود به گونه‌ای دیگر به این امر می‌پردازد و تأکید دارد که اساساً یک تفسیر بیشتر وجود ندارد و آن هم تفسیر فقهی با روش سنتی علمای اسلامی است. در نتیجه، او جدایی دین از سیاست را محال می‌داند. بنابر این، در این رساله، تفسیر متفاوت این دو از دین و تأثیر آن بر دیدگاه و اندیشه‌های سیاسی آنها، به خصوص مقوله‌هایی چون دموکراسی، آزادی، حقوق زنان و حقوق بشر مورد بررسی قرار خواهد گرفت. با این ملاحظات، سوال اصلی این تحقیق عبارت است از: «اختلاف آراء و اندیشه سیاسی محمد تقی مصباح یزدی و محمد مجتهد شبستری از چه عاملی نشأت می‌گیرد؟ و چرا آنها در تفسیر دین به نتایج متفاوتی می‌رسند؟»
نقد رویکرد عرفی در اندیشه دکتر مجتهد شبستری
نویسنده:
زینب عسگریان
نوع منبع :
مقاله , نقد دیدگاه و آثار(دفاعیه، ردیه و پاسخ به شبهات)
منابع دیجیتالی :
وضعیت نشر :
تهران: انجمن علوم قرآن و حدیث ایران,
چکیده :
عرفی شدن یا سکولاریزاسیون فرآیندی است که باعث کاهش جایگاه و نقش دین در سه حوزه دین، فرد و جامعه می شود؛ هرچند خاستگاه آن در غرب است اما می تواند برای همه ادیان از جمله اسلام و برای همه جوامع دیندار از جمله ایران رخ دهد. تلاش برخی روشنفکران و نواندیشان مسلمان برای رفع چالشهای دین اسلام با شیوه زندگی مدرن امروز و برای حفظ دین و افزایش قدرت انطباق آن با نیازهای جدید بشر، سبب فروکاهی نقش و جایگاه دین و به عبارتی عرفی شدن شده است. در همین راستا آرا دکتر مجتهد شبستری قرائتی تازه از جایگاه دین اسلام و مدرنیته است. در این جستار تلاش شده تا مولفه های عرفی شدن و پیامدهای آن در آرا ایشان مورد مداقه قرار گیرد.
صفحات :
از صفحه 137 تا 157
  • تعداد رکورد ها : 94