جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

«الغدیر فی الکتاب و السنة و الادب» معروف به الغدیر کتابی به زبان عربی با موضوع اثبات امامت و خلافت بلافصل امام علی (ع) در واقعه غدیر نوشته عبدالحسین امینی. کتاب در ۱۱ جلد تنظیم شده است و جلد نخست آن به بررسی سند حدیث غدیر اختصاص دارد. امینی حدیث غدیر را یقین‌ آورترین و متواترترین حدیث منقول از پیامبر (ص) می‌ داند. وی بدین منظور سند حدیث را از صحابه و تابعان تا علمای قرن ۱۴ با تکیه بر منابع اهل سنت ذکر می‌ کند. او در جلد اول نام ۱۱۰ صحابی و ۸۴ تابعی از راويان واقعه غدیر را گردآورده است. امینی در ۶ جلد بعدی شاعران غدیر را معرفی و اشعار ایشان را نقل کرده است. او در جلدهای پایانی ضمن ادامه معرفی شاعران غدیر به برخی از اختلافات شیعه و اهل سنت مثل جایگاه خلفای سه‌ گانه و نقدهای شیعیان بر آنها، فدک، ایمان ابوطالب، تحلیل رفتارهای معاویه بن ابوسفیان و... می‌ پردازد. امینی برای نوشتن این کتاب به کتابخانه‌ های کشورهای مختلف از جمله هند و مصر و سوریه سفر کرد. نویسنده الغدیر گوید من به بیش از صدهزار کتاب مراجعه کردم و بیش از ده هزار کتاب را کامل مطالعه کردم. نوشتن الغدیر بیش از ۴۰ سال طول کشیده است. درباره الغدیر کتاب‌ ها و پایان‌ نامه‌ های متعددی نوشته شده است.

موضوع این رساله نقش فضایل اخلاقی در زندگی بر اساس مواعظ نبوی به ابوذر با تکیه بر منابع معتبر شیعی می باشد. هدف از تدوین این رساله، آن است که با فهم و و معرفت یابی به مواعظ نبوی به ابوذر، روش و منش سبک زندگی اسلامی را دریابیم و با عمل و به کارگیری این مواعظ در زندگی چنانچه پیامبر اکرم فرمودند سعادتمند در دنیا و آخرت شویم (یَا اباذر، احْفَظْ مَا أَوْصَیْتُکَ بِهِ تَکُنْ سَعِیداً فِی الدُّنْیَا وَ الْآخِرَةِ)(طوسی ص 526). بنابراین برای تحقق این هدف، ضرورت دارد که به شرح و بیان این مواعظ بپردازیم چرا که برای سعادتمندی، چه نسخه ای بهتر از نسخه شفابخش شخصیت بی بدیل و راسخ سر سلسلة خاندانی پاک، خاندان عصمت و طهارت ، خاندان شرف و عظمت، خاندان فضیلت و کرامت، از بزرگ ترین پیامبران و افضل و اشرف خلایق که خود به منبع وحی متصل بوده و این مسیر را پیموده و به معبود خویش تا (فکان قاب قوسین او ادنی) تقرب جسته، لذا با بیان و شرح این مواعظ امید است که آرزومندان راه سعادت، با توفیق خداوند عالم و عنایات اهل البیت و همت و اراده خویش به کمال مطلوب نائل آیند.ب-مباني نظري شامل مرور مختصري بر منابع، چارچوب نظري ، پرسش¬ها و فرضیه ها: با توجه به موضوع رساله، از جمله منابع دست اولی که مواعظ نبوی خطاب به ابوذر را بیان کرده اند عبارتند از: کتاب بحار الانوار، مکارم الاخلاق و امالی شیخ طوسی است و در کنار این منابع در شرح و توضیح مواعظ نبوی خطاب به ابوذر از کتب حدیثی گوناگون نیز استفاده شده و همچنین به کتاب هایی که پیرامون این مواعظ به طور مستقیم وغیر مستقیم بوده، مراجعه شده است.- يافته هاي تحقیق: از مهم ترین یافته های این تحقیق آن است که: معرفت یابی به این نصایح و عمل به آن ها قبل از این که رستگاری ابدی را برای ما به ارمغان آورند، دنیای ما را آباد می کنند و به ما کمک می کنند که در تمام مراحل زندگی دچار تشویش و نگرانی نشویم و همواره در فراز و نشیب زندگی آرام باشیم و همچنین با دیگران نیز به بهترین وجه ممکن برخورد کنیم و آسیبی از جانب ما متوجه آنها نشود وَ عِبادُ الرَّحْمنِ الَّذینَ یَمْشُونَ عَلَی الْأَرْضِ هَوْنا...؛ و بندگان (واقعی خدای) رحمان کسانی اند که بر (روی) زمین با آرامش و فروتنی راه می روند... (فرقان/ 63). که تحقق این امر از بزرگترین سرمایه ها در زندگی دنیاست و افرادی هستند که حاضرند تمام سرمایه خود را بدهند ولی در زندگی به آرامش حقیقی دست یابند .ث- نتيجه گيري و پيشنهادها: برای این که انسان بتواند فضایل اخلاقی را در وجود خود پدید آورد در ابتدا نیاز به زمینه سازی دارد که می تواند شامل: ایجاد انگیزه برای حرکت به سمت فضایل اخلاقی، وجود عوامل هشدار دهنده که باعث بیداری انسان می شود و در نهایت معرفت یابی صحیح به واقعیت های عالم هستی که باعث آن می شود که حسن فضایل و زشتی رذایل را به خوبی درک کند. در مرحله بعد از زمینه سازی برای ایجاد و رشد فضایل اخلاقی لازم است که انسان برای حرکت به سوی فضایل موانع راه را بشناسد و آن ها را برطرف نماید. بعد از این مرحله است که می تواند فضایل را در خود ایجاد کرده و زندگی دنیا و حیات ابدی خود را آباد کند. با توجه به موضوع این رساله، پیشنهاد می شود. دانشجویانی که به دنبال تکامل و رستگاری خود هستند، می توانند مواعظ و نصایح سایر ائمه را مورد بررسی قرار دهند تا بتوانند به طرق سعادت معرفت یابند و انشاء الله با عنایات حضرت حق و همت خویش این مسیر را بپیمایند.

مسلمانان ابوذر غِفاری را در شمار اصحاب برجسته و راویان حدیث پیامبر(ص) می‌دانند. ازهمین‌رو در طول تاریخ روایات پرشماری را به وساطت او نقل، و آثاری درباره زندگیش تألیف کرده بودند. بااین‌حال، در نیمه نخست سده 14ش شمار آثار تألیف‌شده درباره ابوذر و محتوای آن‌ها دچار تحول کلان شد. مؤلفان آثار درباره ابوذر در سده 14ش کوشیدند ابوذر را سوسیالیستی برجسته یا نخستین سوسیالیستِ تاریخ معرفی کنند یا خواستند با چنین روی‌کردی مخالفت ورزند و بر ضد این دیدگاه استدلال نمایند. در این مطالعه بناست با کاربست روش تحلیل محتوا هم‌چون یک روش تحقیق کیفی و بهره‌جویی از تکنیک تفسیر پیام‌ها و خوانش دقیق آن‌ها تحول نگرش‌ها به ابوذر در این دوره آن‌سان‌که از منابع فارسی، عربی و اردو قابل‌درک است بازشناخته شود. بناست زمینه‌های سوسیالیست‌انگاری ابوذر، سیر تحول آراء دراین‌باره، مباحثات مرتبط با این نگرش‌ها و پیامدهای نظری آن مباحثات، و انگاره‌هایی که در این دوره تاریخی از ابوذر در ذهن مسلمانان شکل گرفت مطالعه، و از این فرضیه دفاع شود که مجموع مجادلات نظری میان فرقه‌های مختلف اسلامی و گرایندگان به جنبش‌های چپ‌گرایانه سبب شد که از ابوذر تصویر یک انقلابی با ایدئولوژی اسلامی به معنای مدرن آن شکل گیرد.

«بحار الأنوار الجامعة لدرر أخبار الأئمة الأطهار (علیهم السلام)» مشهور به بحار الانوار، مفصل‌ ترین مجموعه حدیثی شیعه است که با نظارت علامه مجلسی تألیف شده است. تألیف این کت تاب که مجموعه‌ ای از آموزه‌ ها و تعالیم شیعی است، بیش از ۳۰ سال طول کشیده و گروهی از شاگردان علامه مجلسی او را در این کار یاری کرده‌ اند. مؤلف، کتاب را بر اساس ۲۵ موضوع کلی طراحی و آن را در ۲۵ جلد جای داده است (در دوره‌ های اخیر به صورت ۱۱۰ جلدی منتشر می‌ شود.) در هر جلد ریز موضوعات مربوط به آن را در ابواب مختلف گرد آورده است. او در هر باب، ابتدا آیات قرآنی مرتبط با موضوع را ذکر کرده و تفسیر آنها را می‌ آورد و در مرحله بعد احادیث مربوط به آن باب را نقل می‌ کند. مجلسی تلاش کرده است که در بحار الانوار تمام موضوعات و مسائل موجود را پوشش دهد. برای مثال، این مجموعه با عنوان کتاب العقل و الجهل آغاز و با مباحث مربوط به خداشناسی و توحید، عدل الهی، و تاریخ پیامبران ادامه پیدا می‌ کند. از جلد ۱۵ تا ۵۳ چاپ ۱۱۰ جلدی، به تاریخ زندگی و فضایل پیامبر اسلام (ص) و حضرت زهرا (س) و امامان شیعه (ع) اختصاص دارد. بحار الانوار به خاطر ذکر مستند بیشتر روایت‌ های منقول از ائمه شیعه (ع)، باب‌ بندی موضوعات، شرح و بیان بسیاری از روایات، تحقیقات گوناگون کلامی، تاریخی، فقهی، تفسیری، اخلاقی، حدیثی و لغوی، نزد محققان و پژوهشگران مقامی والا داشته است؛ چنانکه با وجود حجم زیاد، از همان روزگار تألیف، نسخه‌ های خطی بسیاری از آن نوشته شده و با رواج صنعت چاپ، همه یا بخش‌ هایی از آن بارها به چاپ رسیده است. برخی از عناوين و موضوعاتي كه در اين جلد به آن پرداخته شده است عبارتند از: كتاب طهارت و احكام مربوط به آن، آداب مريض، آداب احتضار، احكام ميت، آداب تشييع جنازه، احكام نماز ميت و...

به‌درستی، برخی فرقه‌نگاران ابوذر غفاری را از ارکان تشیع نخستین دانسته‌اند. او در کنار هم‌فکرانی چون سلمان، عمار و مقداد با جهت‌گیری‌ها، مواضع، رفتار و گفتارش بر محور سیرۀ امام علی و اهل ‌بیت (ع) سنگ بنای تشیع را از عصر رسول خدا (ص) بنا نهاد. بیشتر آثار موجود به ابعاد زهد و مبارزه و عدالت‌جویی او پرداخته‌اند، اما در این نوشتار اندیشه‌ها و مواضع کلامی او بررسی می‌شود. او که در عهد رسول خدا (ص) از اعضای اصلی شیعه علی به شمار می‌آمد، پس از رحلت آن حضرت، در طرفداری از امام علی و اهل ‌بیت (ع) فعالیت‌های مهمی انجام داد که عبارت‌اند از: بیعت‌نکردن با ابوبکر، بیان احادیث پیامبر و استناد به آیات قرآن در فضیلت امام، بیان سخنانی با محوریت امامت و رهبری امام علی (ع) و اهل ‌بیت (ع)، مواجهه با مخالفان و انکار دیدگاه‌هایشان در تفسیر قرآن و مخالفت با سیره و روش زندگی آنها.

وقتى موعظه ، از زبان پیامبر باشد و از جان محمّد(ص ) بجوشد، و بر جان ودل (ابوذر) نشیند، سزاوار است که گوش جان همه عالمیان در همه زمانها آن حکمتهاىتراویده از زبان رسول را مشتاقانه خریدار شود و چهره روح درچشمهزلال این مواعظ، شادابى یابد. (ناىِ حکمت ) نبوى ، زمزمه گر نواى بیدارى فطرت و رویش یقین و معرفت در بوستانِجانهاى پند نیوش است . سپاسگزار خدمات و تلاشهاى پیشینیانیم که با تاءلیفاتخویش ، گنجینه اى از معارف والاى مکتب را براى آیندگان به میراث نهادند، تا ما امروزپس از چهارده قرن ، بتوانیم کنار (مائده آسمانىِ) احادیث بنشینیم و سخنان پیامبر بهابوذر را بخوانیم و بشنویم وپند گیریم . آنچه مى خوانید، شرح گونه اى فشرده بر فرازهاى مواعظ بلندى است کهرسول خدا(ص ) به (ابوذر غفارى ) تعلیم داده است ، سخنانى حکمت بار و سودمند، ازپیامبر حکمت و حکومت ، به شهید زنده ربذه ، حضرت ابوذر(ع ) که متن آن در کتب حدیثنیز آمده است .(1) گرچه این مواعظ، پیشتر هم به صورتهاى دیگر همراه با ترجمه منتشر شده است ، امّاترجمه و تبیینى که در این کتاب مى خوانید، از نظر قلم و نوع برداشت و زاویه دید،ویژگیهایى دارد که مى تواند براى اهل مطالعه در این روزگار، بویژه جوانان جویاىیقین و پویاى راه کمال و سلوک روحى ، مفیدتر باشد.