جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

بارزترین تجلی­گاه معنویت و هویت متعالی انسانی را می­توان در لایه­های پنهان هنر قدسی، و اوج شکوفایی هنر معماری مقدس اسلامی را می­توان در ساخت مساجد شیعی یافت. با ارتقای شیعیان در زمینه­های مالی و سیاسی و نفوذ مذهب تشیع در روح هنرمندان و معماران شیعی، ساخت مساجد با هویت و هنر معنوی به‌مثابهٔ جایگاه بروز چنین اعتقاداتی همراه شد. مسجد جلوه‌گاه هنر اسلامی است و مسجد جامع نمونهٔ اعظم آن به‌شمار می‌آید. «مسجد جامع دزفول» کهن­تـرین مسـجد این شـهر است که برخی از مورخان قدمت آن را قرن سوم هجری و برخی دیگر مصادف با ورود اسلام به ایران اعـلام کـرده‌اند. هدف این مقاله مطالعه و بررسی کتیبه­ها و نقوشی است که جنبهٔ نمادین آنها به نحوی دربر دارندهٔ تفکرات مذهب شیعه بوده و در پی پاسخ به این سؤال است که مهم­ترین پیام­های نمادین شیعی بازتاب‌یافته در مسجد جامع دزفول چیست؟ این پژوهش از حیث روش، «توصیفی ـ تحلیلی» بوده که با رویکرد «نمادشناسی» به انجام رسیده است. جمع­آوری اطلاعات به شیوهٔ میدانی و کتابخانه­ای صورت‌پذیرفته و تجزیه و تحلیل یافته­ها کیفی است. بنا بر یافته‌های تحقیق، نقوش نمادین و کتیبه­های موجود در مسجد جامع دزفول شامل انواع شمسه، ستاره و ترکیب­بندی تزیینات نیز از نمادپردازی عددی شیعه بهره­ گرفته است. از مهم­ترین پیام­های نمادین قابل مشاهده در کتیبه­های این مسجد، بیان فضیلت، جانشینی، امامت و ویژگی­های برتر حضرت علی† با هنر شیعی است.

متکلمان و محدثان امامیه از آغاز غیبت تاکنون، امامت و امام را از زوایای مختلفی همچون ریاست عامه، علم الهی، خلافت و حجت الهی تبیین کرده‌اند. اضافه بر این می‌توان امامت را از زوایای دیگری همچون مرجعیت دینی بررسی کرد. در این نوشتار، کتاب نهج البلاغه که با محوریت فصاحت و بلاغت تدوین گردیده است، بر پایه مرجعیت دینی و وابستگی دین و مردم به مرجع دین در کلام امیرالمومنین واکاوی شده است. براساس روایات نهج البلاغه، بشر برای دستیابی به کمال در دنیا و آخرت به شخصی که از اراده الهی آگاه بوده و نیازهای مخلوقات را به خوبی بشناسد وابسته است. از اینرو لازم است وی دارای صفات و جایگاه ویژه‌ای باشد. ضرورت مرجع دین، آثار و پیامدهای اعتقاد به مرجع دین، وجوه نیاز به مرجع دین، کسب معرفت، هدایت و رفع اختلاف از جمله نکات یافت شده در این پژوهش است. لازمه مرجع دین داشتن علم، عصمت، ولایت، حجیت، خلافت، اطاعت و شهادت بوده و همچنین به وظایفی که در این تعامل بین مرجع دین و مردم وجود دارد، پرداخته شده است.

«الغدیر» اثر گرانبهاى علامه امینى، در این مجموعه یازده جلدى زیر نظر دکتر علیرضا میرزا محمد، ترجمه، ویراسته و عرضه شده است. هر جلد از این اثر، توسط یک یا دو مترجم به فارسى برگردان شده که به ترتیب عبارتند از: جلد اول: محمدتقى واحدى؛ دوم: محمدتقى واحدى و على شیخ‌ الاسلامى؛ سوم: سید جمال موسوى؛ چهارم: محمدباقر بهبودى؛ پنجم: زین‌ العابدین قربانى؛ ششم: محمد شریف‌ رازى؛ هفتم و هشتم: اکبر ثبوت؛ نهم و دهم: جلال‌ الدین فارسى و جلد یازدهم: جلیل تجلیل. ویراستار کتاب، به بررسى اجمالى متن ترجمه پرداخته و پس از مراجعات مکرر به متن اصلى، در مقام مقایسه و تطبیق برآمده و دریافته است که ترجمه حاضر، با تمام محاسن و ویژگى‌ هاى خود، نه‌ تنها نیاز جدى به ویرایش اساسى و پر دامنه دارد و باید با متن اصلى مقابله و سنجیده شود، بلکه لازم است کاستى‌ ها و نادرستى‌ هاى نحوى و زبانى آن اصلاح گردد و افزون بر این، رعایت قواعد خط نگارى، نشانه‌ گذارى، سند آورى و صفحه‌ آرایى در دستور کار قرار گیرد. بر این اساس، ایشان سه ویرایش محتوایى، زبانى و فنى در مورد این اثر، انجام داده است که با توجه به ترجمه بیست‌ و دو جلدى کتاب، در بیش از هفت هزار صفحه و به قلم نه تن از مترجمان، کارى سترگ و وقت‌ گیر و توان فرسا مى‌ باشد، به‌ ویژه که درک علمى و شیوه نگارش مترجمان این اثر، در ترجمه با یکدیگر متفاوت بوده است، چنانکه برخى از آنان ترجمه‌ اى متین و شیوا و روان ارائه داده‌ اند و برخى دیگر ترجمه‌ اى نه چندان مناسب و مطلوب؛ به همین جهت، در برخى مجلدات پاره‌ اى از عبارات و فقرات آنچنان آشفته و درهم و برهم ترجمه شده است که ویرایش آنها جز با ترجمه مجدد یا تغییر در ساختار امکان‌ پذیر نبوده است. در تفاوت شیوه مترجمان این ترجمه، همین بس که ترجمه‌ اى به خاطر حفظ امانت، بیش از حد تحت‌ اللفظى شده است و ترجمه‌ اى در اثر گرایش به فارسى‌ نویسى، موجب نامفهوم آمدن بعضى جمله‌ ها گردیده است و کاربرد تعبیرات عامیانه ناخوشایند نیز در ترجمه‌ اى دیگر به اعتبار آن خدشه وارد کرده است و برعکس، تبحر همراه با دقت نظر برخى از مترجمان، حاصل کارشان را ارزشمند جلوه داده است. البته، مخفى نماند که عموماً متن ترجمه‌ ها در تمامى مجلدات از جهت صورى هماهنگ و یکدست نبوده و در آرایش صفحات ذوق و سلیقه به کار نرفته بوده است. در هر حال، ویراستار محترم به لحاظ حجم زیاد غیر متعارف کتاب و کثرت مترجمان و نیز به منظور تسریع در کار، تصمیم گرفته است تا از همکارى ویراستارانى در ویرایش فنى بهره گیرد تا لااقل به حک و اصلاح رسم الخط فارسى و رعایت ضوابط نقطه‌ گذارى و تنظیم ارجاعات و مواردى از این قبیل اهتمام ورزند. ایشان در این اثر، اقدام به ویرایش اساسى پر دامنه محتوایى و زبانى با تمام دشوارى‌ ها و پیچیدگى‌ هاى آن نموده و بدین‌ منظور، کار خود را از مقابله متن ترجمه با اصل عربى آن آغاز کرده و همزمان به ویرایش زبانى مطالب پرداخته است که گویا در اثناى کار، با ناهماهنگى در عملکرد همکاران و اعمال سلیقه‌ هاى گوناگون مواجه گردیده و لذا خود را ملزم دیده است تا به موازات ویرایش محتوایى و زبانى، در رفع نقایص و تکمیل نواقص نوظهور همت گمارده و با عزمى جزم، کار را به گونه اى سامان دهد که حتى‌ المقدور نثر ترجمه از نظر فنى یکدست و یکنواخت گردد.

سنت و بدعت دو مفهوم کاربردی در حوزه‌های گوناگون علوم اسلامی است که احکام متعددی درباره آن در عقاید و فقه بیان شده است. بیشتر توجهات پیرامون این مسئله در مصادیق آن بوده است و کمتر به مبانی نظری آن و با نگاه ماهیت‌شناختی پرداخته‌اند. در این مقاله، ابعاد نظری سنت و بدعت از قبیل ماهیت، گونه شناسی، اقسام، خاستگاه، فرآیند شکل گیری و پیامدهای ایجاد سنت و بدعت از منظر اهل بیت( مورد بررسی قرار گرفته است. بر اساس روایات اهل بیت(، سنت و بدعت به دو گونه دینی و عرفی تقسیم می‌شود و سنت حسنه و سیئه، در زمره سنت عرفی جای می‌گیرند. در مورد بدعت، همه موارد گونه دینیِ آن، مذموم بوده و موارد پسندیده گونه عرفیِ آن، به عنوان سنت عرفی حسنه شناخته می‌شود. امامان معصوم(، هرگونه نوآوری در دین را گمراهی خوانده‌اند، اما برای انگیزش مسلمانان به ایجاد سنت‌های عرفیِ دارای امتداد اجتماعی و همسو با آموزه‌های دین، پاداش‌های فراوانی در نظر گرفته‌اند. در نقطه مقابل، گناه عمل کنندگان به سنت‌های عرفیِ ناپسند را برای بنیانگذار آن سنت سیئه، پیش‌بینی کرده‌اند.

شناخت و تبیین عقلانی آموزه‌های اعتقادی امامیه شامل: خدا، عدل الهی، نبوت، امامت و معاد از دغدغه‌های معرفتی نسل جوان و تحصیل کرده است، که باید با زبان ساده در عین حال عقلانی و مستند تبیین شود. اثر حاضر در راستای این دغدغه تقدیم خواننده جویای معرفت دینی می‌شود که با رجوع بدان، مهمترین اصول و آموزه‌های اصلی و مهم اعتقادی اسلام و تشیع را مطالعه نموده و اگر سؤال و شبهه‌ای در این زمینه داشته باشد پاسخ آن را خواهد یافت.

«خدمتی که مرحوم مطهری به نسل جوان و دیگران کرده است، کم کسی کرده است. آثاری که از او هست، بی‌استثنا همه‌اش خوب است …» امام خمینی (ره) و اینک با گذشت سالیانی چند از شهادت استاد مرتضی مطهری، روح حقیقت جوی رهپویان وادی معرفت، همچنان خود را تشنه جرعه‌نوشی از سرچشمه آثار او می‌یابد. «چلچراغ حکمت» تلاشی است در راستای بررسی موضوعی اندیشه‌های آن شهید فرزانه. امید است این مجموعه با تسهیل امر مطالعه موضوعی در آثار استاد، راه آشنایی با آرا و اندیشه‌های ایشان را هموارتر سازد.

«خدمتی که مرحوم مطهری به نسل جوان و دیگران کرده است، کم کسی کرده است. آثاری که از او هست، بی‌استثنا همه‌اش خوب است …» امام خمینی (ره) و اینک با گذشت سالیانی چند از شهادت استاد مرتضی مطهری، روح حقیقت جوی رهپویان وادی معرفت، همچنان خود را تشنه جرعه‌نوشی از سرچشمه آثار او می‌یابد. «چلچراغ حکمت» تلاشی است در راستای بررسی موضوعی اندیشه‌های آن شهید فرزانه. امید است این مجموعه با تسهیل امر مطالعه موضوعی در آثار استاد، راه آشنایی با آرا و اندیشه‌های ایشان را هموارتر سازد.