آثار مرتبط با شخصیت ها | کتابخانه مجازی الفبا

در بن نظریه‌ی معرفت پلانتینگا، خدا در مقام ایجاد معرفت در فاعل شناسا چنان نقش پررنگی ایفا نموده که جایگاه فاعل شناسا متزلزل می‌شود و این نگاه ناخواسته به‌سوی نظریه‌های معرفت طبیعت‌گرایانه متمایل می‌شود. ازنظر پلانتینگا برای حل مشکل گتیه لازم است آگاهی و وظیفه از فرایند شناخت حذف شود. ولی با حذف این دو و اراده‌ی فاعل شناسا، نظریه‌ی وی که یک دستگاه اعتمادگرای فضیلت‌محور است، می‌تواند معضل‌های شناخت را حل کند یا از معضلی به معضل دیگر می‌افتد؟ این مقاله درصدد است با بررسی جایگاه خدا در نظریه‌ی کارکرد صحیح، به سؤال مزبور پاسخ دهد و البته این پاسخ، به روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و نظری و با مقایسه‌ی جایگاه آگاهی در نظریه‌ی پلانتینگا با نظریه‌های گلدمن و سوزا و تبیین جایگاه آگاهی در مؤلفه‌های کارکرد صحیح، وضعیت مناسب و تمایل انجام می‌گیرد.براساس دستاوردهای این تحقیق، بر عهده‌ی خدا گذاشتن تمامی فرایند معرفت‌سازی و حذف آگاهی فاعل شناسا از ساختار کارکرد صحیح قوای معرفتی، موجب تقلیل و فروکاهش معرفت انسانی به مرتبه‌ی معرفت حیوانی است. نتیجه‌ی دخالت مؤلفه‌ی تمایل در معرفت‌سازی، تبدیل‌کردن معرفت به امری مزاجی و شانسی است و از‌سوی‌دیگر پلانتینگا در مؤلفه‌ی وضعیت مناسب، ناگزیر است آگاهی فاعل شناسا را در فرایند معرفت‌سازی دخالت دهد و برخلاف این ایده گام بردارد که خدا محور تام فرایند معرفت است.

‫در اين تحقيق رويکردي تطبيقي از آراي استاد مطهّري و الوين پلانتينجا درباره عدل الهي، و ماهيت و ويژگي‌هاي آن صورت گرفته و ديدگاه‌هاي برخي فيلسوفان غرب و متکلّمان مسلمان، مانندِ اشاعره در اين زمينه بيان شده و وجود شرور در عالَم هستي و نسبت آن با عدل خداوند از منظر کلامي و فلسفي تجزيه و تحليل گرديده است. نويسنده نخست با تبيين مفهوم عدل در لغت و اصطلاح، اقسام عدل را از منظر استاد مطهّري بيان کرده، آن گاه نسبت بين جبر و اختيار و حکمت و عدل و شر با عدل الهي را بررسيده و ديدگاه اشاعره و عدليه (اماميه و معتزله) را در اين باره جست جو کرده است. وي در ادامه چند ديدگاه مهم درباره عدل الهي را از منظر فلاسفه‌ي غرب، مانندِ آگوستين و ايرنائوس و ديدگاه عدل الهي پويشي و نيز نظريه الوين پلانتينجا را در زمينه عدل الهي مطرح و به شبهه هاي وي در اين زمينه پاسخ گفته است. مهم‌ترين شبهه الوين پلانتينجا در خصوص عدل الهي، وجود شرور و بلاياي متعدّد در جهان هستي است، که از منظر شبهه کنندگان، شرور به منزله قرينه‌اي بر نفي عقلانيت باورهاي ديني محسوب مي‌شود. آن گاه از ديدگاه پلانتينجا درباره ارتباط جبر و اختيار با عدل الهي، سخن رفته، که شبهه هاي جبريان و مطلق گرايان توّسط وي مطرح گرديده است. نگارنده در بخشي ديگر ديدگاه شهيد مطهّري را درباره عدل الهي و پاسخ ايشان به شبهه هاي مربوط به آن، مانندِ شبهه شرور و وجود تبعيض‌هاي فراوان بين انسان‌ها را به طور مفصّل باز مي‌گويد. به همين منظور نويسنده به عدمي و نسبي بودن شر و توجيه شرور موجود در عالَم هستي، از منظر استاد اشاره کرده و برهان هاي وي براي تفسير وجود شر، از جمله: برهان هاي حکمت، زيبايي شناختي و تکامل را تبيين مي‌کند. وي همچنين پاسخ شهيد مطهّري در وجود اقسام تبعيض‌ها در نهاد عالَم را بيان کرده و نام تبعيض را تفاوت نهاده، و آن ها را بر اساس حکمت الهي تفسير کرده است. نظريه ((امر بين‌الامرين)) براي پاسخ به شبهه هاي مربوط به جبر و اختيار، پايان بخش اين فصل از تحقيق محسوب مي‌شود. در فصل چهارم مقايسه‌اي بين ديدگاه‌هاي الوين پلانتينجا و شهيد مطهّري در زمينه دفاع از عدل الهي صورت گرفته و ويژگي‌هاي تفکرات هر يک از اين دو انديش مند اسلامي و غربي و چالش‌هايي را که هر يک به عنوان شبهه هاي مربوط به عدل خداوند به آن به صورت جداگانه پرداخته شده است.

معرفت شناسی فضیلت محور، یکی از جدیدترین رویکردهای معرفت شناسی است که به دلیل تمرکز بر فاعل شناسا و فضیلت های معرفتی او، از سایر رویکردهای موجود متفاوت می باشد. این رویکرد، به جهت شباهت با رویکردهای برون گرایی که در ذیل معرفت شناسی اصلاح شده قرار می گیرند، از ظرفیت های قابل توجهی برای نظریه پردازی در معرفت شناسی باورهای دینی برخوردار است. لذا می توان با تعریف پیش فرض هایی چون فضائل معرفتی دینی و منظر دینی، به مفهوم جدیدی از عقلانیت دست یافت. این نظریه، در مقابل استدلال های شکاکان مبنی بر عدم امکان معرفت در حوزه باورهای دینی و نیز استدلال ملحدان مبنی بر عدم وجود خدا، دفاع قابل قبولی از باورهای دینی ارائه می کند.

‫ه‍دف‌ پ‍ژوه‍ش‌ ن‍گ‍رش‍ی‌ اج‍م‍ال‍ی‌ پ‍ی‍رام‍ون‌ م‍س‍ال‍ه‌ ش‍ر در م‍ی‍ان‌ م‍ت‍ف‍ک‍ری‍ن‌ اس‍لام‍ی‌ ب‍وی‍ژه‌ م‍لاص‍درای‌ ش‍ی‍رازی‌ و م‍ت‍ف‍ک‍ری‍ن‌ غ‍رب‍ی‌ از ج‍م‍ل‍ه‌ ال‍وی‍ن‌ پ‍لان‍ت‍ی‍ن‍ج‍ا ف‍ی‍ل‍س‍وف‌ م‍ت‍ال‍ه‌ ام‍ری‍ک‍ای‍ی‌ اس‍ت‌ ک‍ه‌ ام‍روزه‌ در ح‍وزه‌ ف‍ل‍س‍ف‍ه‌ دی‍ن‌ ب‍ی‍ش‌ از ه‍رزم‍ان‍ی‌ ت‍وج‍ه‌ دی‍گ‍ران‌ را ب‍ه‌ خ‍ود م‍ع‍طوف‌ ن‍م‍وده‌ اس‍ت‌ روش‌ پ‍ژوه‍ش‌ ک‍ت‍اب‍خ‍ان‍ه‌ای‌ و ب‍ا م‍راج‍ع‍ه‌ ب‍ه‌ م‍ن‍اب‍ع‌ م‍وج‍ود در م‍اخ‍ذ و س‍ای‍ت‍ه‍ای‌ ای‍ن‍ت‍رن‍ت‍ی‌ و آخ‍ری‍ن‌ دس‍ت‍اورده‍ای‌ ع‍ل‍م‍ی‌ و م‍طب‍وع‍ات‍ی‌ پ‍ی‍رام‍ون‌ م‍س‍ال‍ه‌ ش‍رور و ن‍ام‍لای‍م‍ات‌ در زن‍دگ‍ی‌ ب‍ش‍ر اس‍ت‌ ن‍ت‍ی‍ج‍ه‌ ک‍ل‍ی‌: خ‍داون‍د خ‍ی‍ر م‍طل‍ق‌، ع‍ال‍م‌ م‍طل‍ق‌ و ق‍ادر م‍طل‍ق‌ اس‍ت‌ و ه‍ی‍چ‍گ‍ون‍ه‌ ش‍ر و ن‍ق‍ص‍ی‌ ب‍ه‌ آن‌ ب‍رن‍م‍ی‌گ‍ردد. ب‍ل‍ک‍ه‌ م‍ن‍ش‍ا ص‍دور ش‍رور، م‍اه‍ی‍ات‌ و ه‍ی‍ول‍ی‌ اس‍ت‌ ک‍ه‌ ذات‍ی‌ م‍اده‌ اس‍ت‌ و خ‍داون‍د خ‍ی‍ر م‍ح‍ض‌ اس‍ت‌ و ه‍رگ‍ون‍ه‌ ف‍ی‍ض‌ و ک‍م‍ال‍ی‌ از ذات‌ ح‍ض‍رت‌ ح‍ق‌ ص‍ادر م‍ی‌گ‍ردد