مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

ترجمه ماشینی : اندیشه روشنفکری اسلامی در مرکز این مجموعه مقالات بزرگداشت دیمیتری گوتاس توسط دوستان، همکاران و دانشجویان سابق قرار دارد. این مقالات سه حوزه اصلی را شامل می شود: میراث کلاسیک و فرهنگ اسلامی. علم و فلسفه کلاسیک عربی؛ و علوم سنتی مسلمانان. آنها پیوند متقابل بین سنت فکری اسلامی و پیشینیان تاریخی آن را با منشأ یونانی و فارسی، از شعر گرفته تا علم و فلسفه، نشان می‌دهند. با این حال، در همان زمان، نویسندگان استقلال علم مسلمانان و بحث‌های غنی درونی مسلمانان را نشان می‌دهند که باعث شکوفایی فرهنگ مکتبی در علوم، فلسفه، ادبیات و علوم دینی شد. این مجموعه همچنین گستره تحقیقات معاصر در سنت های فکری تمدن اسلامی را بازتاب می دهد. مشارکت کنندگان عبارتند از: آموس برتولاچی، کوین ون بلدل، گیدئون بوهاک، سونیا برنتجس، چارلز برنت، هانس دایبر، گرهارد اندرس، ویلیام فورتنباگ، بئاتریس گروندلر، ژول یانسنز، دیوید کینگ، یحیی میچوت، سلیمان مراد، راچا عمریچ دیویداس فیه، رایسمن، هاینریش فون استادن، خیابان تونی، هیدمی تاکاهاشی، الکساندر ترایگر و رابرت ویسنووسکی. یادداشت بیوگرافی Felicitas Opwis، Ph.D. (2001) در مطالعات عربی و اسلامی، دانشگاه ییل، استادیار مطالعات عربی و اسلامی در دانشگاه جورج تاون است. انتشارات او به توسعه نظریه حقوقی اسلامی در پرتو جریانات فکری و محیط تاریخی می پردازد. دیوید سی رایسمن، Ph.D. (2001) در مطالعات عربی و اسلامی، دانشگاه ییل، مقالات زیادی در مورد فلسفه اسلامی، به ویژه در مورد ابن سینا و استقبال فکری او منتشر کرده است. خوانندگان این مجموعه مورد توجه پژوهشگران اندیشه فکری اسلامی، به ویژه سنت های مکتبی فلسفه، علم، ادبیات و علوم دینی است. بررسی ها "... یک جلد غنی و گسترده." پیتر آدامسون در مطالعات الهیات 3.2 (2012). «شکل [این Festschrift] نه تنها منعکس کننده این گستردگی علایق است، بلکه از ارزش‌های با طراوت قدیمی که افتخارآفرین آن همیشه بر آن اصرار داشته است سخن می‌گوید: سخت کوشی، اهتمام لازم، مراقبت و احتیاط، و مهمتر از همه توجه به آن.

این مقاله با روش توصیفی- تحلیلی و بهره‌‌گیری از مقایسه و تطبیق، به تحلیل نقش مؤلفة «توجه» در ادراک حسی از منظر ملاصدرا می‌‌پردازد. ملاصدرا در باب ادراک حسی تقریرهای گوناگونی دارد. در همة ‌این تقریرها نقش توجه به‌‌عنوان ویژگی اساسی نفس انکارناپذیر است. ‌این نقش گویای ویژگی فعال نفس در ادراک حسی و سایر فرایندهای نفسانی است که بر اساس مبانی خاص ملاصدرا دربارة نفس و حقیقت ملکوتی آن استوار است. نظریة ملاصدرا را دربارة توجه می‌‌توان بر دو اساس تبیین نمود. الف) نظریة تعدد قوای نفس و ب) نظریة وحدت قوا و اعتقاد به مراتب نفس. بر اساس دیدگاه نخست که به دیدگاه مشائیان نزدیک‌تر است، توجه به منزلة نوعی صافی محدود کننده و گلوگاه عمل نموده و در فرایند ادراک و تجرید از ورود بسیاری از داده‌‌ها از یک مرحله به مرحلة بعد جلوگیری می‌‌کند. بر اساس دیدگاه دوم که بر پایة مبانی خاص حکمت صدرایی استوار است نفس بر طبق درجه قوت خود از منبع توجه برای اعمال خاص خود استفاده می‌‌کند. در ‌این تبیین توجه همانند منبع نوری است که گاه بی اختیار و گاه به ارادة نفس بر اموری بازتاب یافته و آن‌‌ها را روشن و برای نفس حاضر و معلوم می‌‌سازد. دامنة ‌این بازتاب و گستردگی و ژرفای آن به قدرت و توان نفس و مرتبة آن بستگی دارد. مدل توجه از منظر ملاصدرا با مدل‌‌های ارائه شده در نظریات جدید روان‌‌شناسان شباهت‌‌ها و تفاوت‌‌هایی دارد و امتیاز آن ‌این است که توجه را در همة فرایندهای درون آدمی نشان می‌‌دهد.

بنا به دلایلی، کشف دیدگاه نهایی ملاصدرا در مسائل گوناگون حِکمی نیازمند دقت و حوصله فراوان است. در باب نحوه پیدایش و بسط علم انسان نیز گرچه دیدگاه‌های گوناگونی قابل طرح است، اما نظریه‌ای که هم شواهد متنی روشنی آن را تأیید می‌کند و هم برآمدۀ از مبانی ویژۀ حکمت صدرایی است، دیدگاه انکشاف نفس است. در این دیدگاه، استکمال نفس به معنای دریافت کمالات بیگانه با نفس از بیرون و اضافه شدن آنها بر نفس نیست، بلکه نفس حقیقتی بسیط است که به امداد الهی و در اثر حرکت جوهری اشتدادی، پیوسته آنچه را در نهان خویش به نحو مُجمَل دارد به گونۀ مفصل آشکار می‌سازد. در فرآیند تحولی معرفت نیز کمال علمی از بیرون بر نفس افزوده نمی‌شود، بلکه از درون می‌جوشد و در حقیقت، وجود نفس بر خودش منکشف می‌گردد. این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و بر اساس مراجعه به منابع کتابخانه‌ای، نشان می‌دهد که بسیاری از مبانی ویژۀ حکمت صدرایی با تفسیرهای رایج از تحول نفس-که در آنها سخن از خروج از قوه به معنای نداری به فعلیت به معنای دارایی است- سازگار نبوده و این مبانی خوانشی نو از تحول اشتدادی نفس به ویژه در حوزۀ معرفت و ادراک را می‌طلبد. در کنار اشارات روشن و بلکه تصریحات متنی، برخی مبانی همچون اصالت، بساطت، تشکیک(در مظاهر) وجود، عدم‌ناپذیری وجود، مظهر بودن همه ادراکات برای نفس، اتحاد نفس با مفیض کمال علمی(عقل فعال)، کینونت سابق نفس، معاد جسمانی صدرایی و معنای صحیح قابلیت نفس در ادراک، ما را به نظریۀ انکشاف نفس رهنمون می‌سازد.