جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

برخى معتقدند هیچ یک از آیات قرآن در مورد امام زمان ع نازل نشده ولى با بررسى تأویلى و برداشت کلى از آیات و روایات موجود در مصادر شیعى به بیش از صد آیه که در مـورد شاکله و شخصیت گـرانمایه آن حضـرت و ظهور ایشان تصریـح نموده اند، مواجه مى گردیم. قرآن کریم حقیقت شـاکـلـه ایـشـان را با تعابـیـرى چون منذر ، هادى، مـهـدى،منصور، بقیة الـله، ناظر اعمال، داعى، حق و غـیـره معرفى نمـوده و همچنیـن شخصیت واقعى علمى امام همام را به راسخ در علم و علم ایشان را به ماء معین توصیف نموده است. وعده هایى مانند ظهـور مـوعـود و انقلاب جهانى،انتشار و گـسـتـرش اسلام در جهان،پیروزى حق بر باطل، برپایى عدالت و ایجاد صفا و صمیمیت در جوامع اسلامى ، نجات بشریت از کفر، جهل، ظلم و بیداد و غیره در قرآن کریم آمده است. این نوشتار در صدد بررسى بـرخى از آیات که پیرامون موضوع امام زمان در قرآن مجید و روایات مذکور در منابع شیعى است.<br />

قرآن کریم، چشمه زلال ناب ترین معارف الهى و ماندگارترین حکمت ها و دانش های مورد نیاز بشر است. کتابى است سراسر راستى و درستى که خبرهاى گذشته و آینده جهان را بیان کرده است و هیچ حقیقتى را فروگذار نکرده است.<br /> البته روشن است که حجم بسیار گسترده حقایق عالم در ژرفاى آیات الهى نهفته است و تنها آنها که به عمق معانى آن دست یابند به آن واقعیات پى خواهند برد و آنان اهل قرآن و مفسران حقیقى آن یعنى: پیامبر اکرم (ص) و خاندان پاک او هستند. با تأسى از حدیث آن حضرت مقاله حاضر را با عنوان تفسیر آیات قرآنى و تجلّى آن در روایات درباره حضرت مهدی ع مورد تحقیق و پژوهش قرار دادیم. بنابر این با توجه به زیاد بودن آیات مهدوى گلچینى از این آیات به نیّت ١٢ امام معصوم (ع) را انتخاب نموده و نگارندگان کوشیده اند تا این موضوع را در پرتو آیات قرآنى و روایات با استفاده از تفاسیر و کتب حدیثى معتبر و غیره مورد تحقیق قرار دهند.

«الإمامة و التبصرة من الحيرة» اثرى از ابو الحسن على بن الحسين بن بابويه القمى معروف به صدوق اول، كه به موضوع امامت به نحو عام و به موضوع غيبت امام مهدى عليه الصلاة و السلام به طور ويژه پرداخته است. البته مباحثى كه درباره امامت به نحو عام در اين اثر آمده مباحثى است كه با امر غيبت و شؤون آن مرتبط است نه مباحث اصل امامت. با پيچيدگى‏هاى خاصى كه داراست. از اين‏رو، روى سخن در اين اثر با كسانى است كه به« امامت» به‏عنوان اصلى از اصول مذهب باور دارند و ليكن در شخص هر امامى پس از امام ديگر با هم اختلاف نظر پيدا نموده‏اند. اين معنا از عناوين ابواب كتاب به خوبى پيداست. خط سيرى كه در اين ابواب دنبال مى‏شود اتصال سلسله امامت از زمان حضرت آدم عليه السلام و خالى نبودن زمين از امام و حجت خدا( چه حاضر و چه غائب) و نيز انحصار امامت در خاندان محمد مصطفى صلى اللّه عليه و آله و سلّم حسب نصوص وارده مى‏باشد. مؤلف در ابواب ۶ تا ۱۷ كتاب حاضر به نقد ديدگاه‏هاى كسانى مى‏پردازد كه از امامت ائمه اثناعشر روى گردانده و به امامت كسانى ديگر از اين خاندان معتقد شده و يا اينكه در يكى از ايشان متوقف گشته‏اند. در برخى ديگر از ابواب كتاب با اعتقاد فرقه‏هايى از شيعه كه به انكار امامت برخى امامان دوازده‏گانه و يا شك در امامت ايشان گرديده و يا كسى را با امام در امر امامت شريك ساخته‏اند به معارضه و مبارزه پرداخته است. اما در خصوص موضوع« غيبت» مؤلف كتاب دست به ابداع و نوآورى زده است‏چرا كه ميان روش اهل حديث كه تنها بر نصوص اعتماد مى‏ورزند و بين اسلوب اهل كلام كه به بحث آزاد رهاى از قيد و بند نصوص ملتزمند گرد آورده است. از اين‏رو وى در مقدمه كتاب تمام فروض و تشكيكات را به روش متكلمان مورد بررسى قرار داده سپس نتايج به دست آمده را براى رسيدن به محتواى نصوص به كار مى‏گيرد. از سويى چونان محدثى محض به بررسى حديث از جوانب مختلف پرداخته تا سرانجام به نتايج مورد نظر براساس تعبّد و انقياد به سنت شريف معصومان عليهم السلام دست يابد. مع الأسف اثر حاضر دچار نقص و كاستى شده و بخشى كه مرتبط با موضوع بحث يعنى امام مهدى عليه السلام و غيبت ايشان است در دسترس نيست اما خوشبختانه آن مقدار كه از آن باقى مانده خط سير بحث را به نحو كلى براى ما ترسيم مى‏نمايد و هدف اصلى مؤلف را از نگارش آن بيان مى‏دارد. اين نقص و كاستى توسط محقق اثر، با توجه به همان سير بحث كه مؤلف ترسيم نموده است، جبران گرديده و ايشان در رابطه با موضوع اصلى كتاب مطالبى نگاشته‏اند. ابن بابویه در تألیف کتاب الامامة و التبصرة از وجود علمایی مانند: سعد بن عبدالله بن خلف اشعری، محمد بن یحیی عطار، احمد بن ادریس، عبدالله بن جعفر حمیدی، حمزة بن قاسم، حسن بن احمد مالکی، علی بن ابراهیم و علی بن موسی بن جعفر الکمیذانی استفاده کرده است. این کتاب ارزشمند، دارای یک مقدمه و بیست و سه باب میباشد. در آخر کتاب هم استدراکاتی وجود دارد که مربوط به این کتاب و مؤلف آن نیست، بلکه به محقق کتاب- که روایات صدوق از پدرش را در رابطه با امامت امام زمان (ع)، نقل کرده است- مربوط میشود. مقدمة این کتاب، تقریباً مفصل بوده و بحثی دارد درباره این که امامت، از اصول و احکام؛ از فروع است و پس از آن نیز بحثهایی درباره غیبت، سرّ غیبت، بداء، نسخ و تفسیر دارد.

کتاب پگاه باور، برگردان فارسی کتاب گران سنگ مولانا حکیم ملا محمد فضولی با عنوان مطلع الاعتقاد فی معرفه المبدأ والمعاد است که توسط حسین محمدزاده صدیق ترجمه شده و مقدمه و تعلیقاتی توسط ایشان به آن منضم شده است. مولانا حکیم ملا محمد فضولی، شاعر و اندیشمند والامقام شیعه، در تاریخ ادبیات اسلامی جایگاهی استثنایی دارد. این کتاب مطلع الاعتقاد فی معرفه مبدأ والمعاد اثر فلسفی و کلامی منثور است که نخستین بار کاتب چلبی از آن سخن گفته است. اثر بسیار ارزنده و سترگی است در علم کلام که در چهار رکن تنطیم یافته است.

متکلمان اسلامی، در عرصه دفاع از عقاید و افکار دینی و زدودن شبهات مخالفان و معاندان، با استفاده از فرصت های به دست آمده در دوران مختلف زندگی، آثار مهم و ارزشمندی به زبان های مختلف به ویژه عربی و فارسی از خود به جای گذاشته اند. یکی از آثار قابل توجه در عصر صفوی، کتاب شجره الهیه است. مولف این کتاب، رفیع الدین محمد بن حیدر حسینی طباطبایی است. میرزا رفیع، دانشمندی با فکری ژرف، فهمی دقیق، بدیهه یاب، و نکته سنج بوده و تراجم نویسان و شرح حال نگارانی که درباره ی وی دست به قلم برده اند از او به بزرگی، متبحر در علوم اسلامی، محققی ژرف اندیش و فاضلی نیکو خصال یاد نموده اند. گفتنی است، کتاب حاضر، یک دوره مختصر علم کلام را با دلایل عقلی و برهانی و در عین حال مستند به آیات و روایات به زبان فارسی معیار زمان خود، بیان کرده است. نثر این اثر این اثر موجز اما پر محتوا و عمیق، نرم و لطیف و دلپذیر بوده و گویی از سر ذوق، موازین بلاغت فارسی در آن رعایت شده است.

اثر حاضر از سلسله بحث های معارف اسلامی مرکز رساله می باشد که به بررسی موضوع اثبات خلافت علی (ع) و امامت می پردازد که با تبیینی روایتی همراه است.

در این کتاب، مباحث کوتاهی در باب امامت و ولایت اهل بیت (ع) فراهم آمده است. مولف در این کتاب ضمن برشماردن شواهدی از آیات قرآن کریم، و روایات برای اثبات ولایت علی (ع)، تمسک به آن حضرت را تنها راه نجات ذکر کرده است .

آیات مرتبط با حضرت مهدى ع بسیار است. از جمله مهم ترین و برجسته ترین آیات در این زمینه، آیه اظهار دین است که در آیه 33 سوره توبه و 9 سوره صف عیناً و در 28 سوره فتح با اندک تفاوت تکرار شده است.مفسران درباره این آیات دو دیدگاه دارند. برخى تحقق آن را در همان عصر رسالت و در امتداد<br /> آن دانسته اند و برخى تحقق آن را منحصر به زمان ظهور امام زمان حضرت مهدی ع و نزول حضرت عیسى ع دانسته اند. از مجموع بررسى لغوى آیات، سیاق آیات و روایات نتیجه مى شود که تحقق آیه منحصر به زمان ظهور است.