مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

آیین بودا طریقۀ درون‌بینی و از خودگذشتگی و غم‌گساری است. بودایی، نخست آرامش درون می‌جوید و صفا می‌طلبد. در هیچ آیین دیگری این اندازه از آرامش روح سخن نرفته است. مقصود از توجه به خویشتن در این آیین، تصفیۀ وجود از خواهش‌های شدید نفسانی است تا خود را برای یاری و دستگیری آماده سازیم. زیرا خدمت به خلق از کسی برمی‌آید که به نفس خویش غالب باشد و در هر حال آرامش و فراغت خاطر را از دست ندهد. خلاصه آن که اساس دین بودا بر بردباری و شکیبایی است. مبانی این مذهب، شاهزاده‌ای است هندی به نام «گوتاما» که در قرن ششم قبل از میلاد در بیست و نه سالگی ترک جاه و جلال گفت و خرقۀ درویشی پوشید و در پی حل معمای زندگی به سیاحت پرداخت، پس از شش سال سیر و تفکر، منظور خود را دریافت و بودا یعنی خردمند خوانده شد. گفته‌های او را در مجموعه‌ای به نام «سه زنبیل خرد» گرد آورده‌اند. کتاب حاضر به معرفی ادیان مختلف و تعالیم آنها اختصاص یافته است. این مکاتب عبارت‌اند از: آیین بودا، کنفوسیوس، هندو، جین، شینتو، تائو، زرتشت، مسیح، یهود، و اسلام.

ادیان جهان را تحت دو عنوان کلی ادیان ابراهیمی شامل اسلام، مسیحیت و یهودیت و ادیان غیر ابراهیمی شامل زرتشت، مانی، مزدک، هندو، جینیزم، سیک، بودا، تائو، کنفوسیوس و شینتو برشمرده‌اند. در این کتاب در نگاهی تاریخی ادیان معرفی‌شده، بررسی و حقانیت و برتری دین اسلام با شرح زندگی پیامبران الهی اثبات می‌گردد.

براي بررسي يك دين همان‌گونه كه نمي‌توان تنها بر پايه مطالعه كتاب يا كتب مقدس آن دين به شناخت كاملي رسيد، بدون بررسي آن‌ها نيز نمي‌توان ادعاي شناخت درست و كامل ديني را داشت. از اين رو متون مقدس هر دين از مهم‌ترين منابع مطالعه يك دين است. زيرا تعاليم اصلي و محوري يك دين در متون مقدس آن مطرح مي‌شود و از طرفي قرائت‌ها و تفاسير متعدد و متفاوتي كه از يك دين واحد صورت مي‌گيرد، عامل اصلي در پيدايش فرقه‌ها و مذاهب در داخل يك دين است. در كتاب حاضر به صورت اجمالي به مطالعه كتاب‌هاي مقدس و متون ديني اصلي و درجه يك هفت دين بزرگ پرداخته شده است.

مطالعه تجربی دین یکی از اضلاع دین پژوهی است که دین را در قالب رفتار، بررسی و به دام تجربه می اندازد. روش شناسی محیط ایدئولوژیک یکی از روشهای مطالعه تجربی دین مبتنی بر مبادی ای فراپست مدرنیستی است. این روش شناسی در واکنش به حصرگرایی مدرنیسم و تکثر بدون رجحان (نسبی گرایی افراطی) دیدگاه ها در پست مدرنیسم متولد شده است و هر نوع مفهوم سازی در خصوص رفتار دینی را، براساس درکی دگرسان از مشاهده گر و مشاهده شده، در قالب یک محیط ایدئولوژیک می فهمد، و امکان دیالکتیک تجربی میان دیدگاه های مختلف در خصوص رفتار دینی را فراهم می سازد. در این روش شناسی، مفهوم سازیها در خصوص رفتار و تجارب دینی از طریق دیالوگ در چارچوب محیط ایدئولوژیک بین مشاهده گر علمی و موضوع دینی مشاهده شده، ساخته می شوند که به یک تجربه گرایی دیالکتیکی در بین دیدگاه ها در خصوص دین منتهی می شود. روش شناسی تجربی این الگو پیش فرضهای غیرتجربی، هنجاری و جامعه شناختی هر مفهوم سازی و یافته پژوهشی در خصوص دین را آشکار می سازد و از این رویداد محدودیت و در عین حال بی همتایی هر دیدگاهی را مفروضه خود قرار می دهد. الگوی محیط ایدئولوژیک عقلانیتی متکثر، نه منفرد و سلطه جویانه؛ عینیتی متوازن و نه بدون سوگیری؛ و دیالکتیکی تجربی و نه صرفا مفهومی؛ و هر منوتیکی تجربی و نه شخصی و سازمان نایافته را در عین پژوهی ارتقاء می دهد و براساس روشن سازی تجربی سوگیری هر دیدگاهی درخصوص دین، امکان تسهیل صلح، دمکراسی و انسجام مفهوم سازیها را می کارود. در این مقاله مطالعات عمده تجربی در خصوص دین نیز براساس این روش شناسی مرور شده اند.

در مکتوبات اولية اسلامي، توصيف دقيق و روشني از انديشه‌ها و تعاليم بودايي ارائه نشده و غالب سخنان، بسيار کلي و ناقص است. در بيشتر منابع، باورها و اعمالي به بودائيان نسبت داده ميشود که يا اساساً نادرست است و يا اصلاً اختصاص به بودائيان ندارد و ساير سنن هندي نيز بدانها پايبندند. براي يافتن علت اين امر، بايد به دورة پيش از اسلام رجوع کرد و گسترش دين بودايي را در مناطقي که بعدها در زمرة سرزمينهاي اسلامي قرار گرفتند، بررسي نمود. بنظر ميرسد که آشنايي ناقص با تعاليم بودايي اختصاص به دورة اسلامي ندارد، بلکه دست‌کم در نواحي غربي و مرکزي ايرانِ پيش از اسلام نيز اوضاع اينگونه بوده است. اما در نواحي شرقي ايران و در مسير جاده ابريشم، مراکز بودايي مهمي وجود داشته است. با اين حال، پس از ظهور اسلام، صومعه‌هاي بودايي اين مناطق نيز بتدريج ويران شد و جز خاطره‌‌يي مبهم چيزي از آنها باقي نمانده است. از اينرو، زماني که تاريخ‌نگاران اسلامي ميخواستند از دين بودايي سخن بگويند، به منبع موثقي دسترسي نداشتند. نوشتار حاضر در پي روشن‌سازي زمينه‌هاي مذكور ميباشد.

چکیده دنیا جای ماندن نیست و ما پیوسته در آن به سوی جهانی سیر میکنیم که در آن ثبات و جاودانگی حاکم است. غفلت از حقیقت هویت باطنی دنیا زمینه ای است برای فریفته شدن به زیبایی های صورت و افتادن در دام جلوه های ظاهری آن و دلبستگی به زندگی دنیوی، نتیجه ی عدم شناخت صحیح آن می باشد. دنیای مذموم، اوهام و خیال بافی‏ها، برتری‏طلبی‏ها، افتخار به ثروت، مقام، لقب، تکاثر، تفاخر، زینت، قراردادهای اعتباری وتعلقات و «من» و «ما»هایی است که مانند سراب، واقعیتی ندارد و انسان را از هدف اصلی اش باز می دارد و بارها مورد مذمت قرار گرفته است. از جای دیگر دنیا انسان را فریب نمی دهد، هر دو چهره ی زشت و زیبایی خودش را نشان می دهد، هشدار می دهد، فانی بودنش را اظهار می کند. دنیا راهنما و دوست مشفقی است که هر چه دارد، بی‏پرده به انسان نشان می‏دهد. انسان نیز اگر با بصیرت زندگی کند، دنیا برای او وسیله? تکامل است؛ ولی اگر هدف خلقت را فراموش کند و خود را به وسایل بازی، لهو و لعب مشغول سازد، ضرر کرده است. انسان اگر به دنیا دل ببندد، جاذبه? دنیا او را به سوی خود می‏کشاند تا او را درهم بکوبد و نابود سازد و سپس به صورت زباله دفع کند. ریشه? همه? خطاهاست و دشمنی با آخرت، خواب غفلت، اضطراب، دلبستگی به مقام دنیوی، اِعراض از یاد خدا، محرومیت از معرفت حقیقی، دوستی دنیا است. دوست داشتن دنیا اندوه دائمی، حرص مستمر و امید برآورده نشدنی می آورد. کسی که خواهان آرامش و آسایش در زندگی است، پیوسته باید به یاد حق باشد و این یاد حق، تنها عامل آرامش است که با این زندگی اش به زندگی طیبه تبدیل می شود. انسان می تواند استعدادهای مثبت وجودی خود را شکوفا کرده و تعالی پیدا کند. انسان به وسیله ی علم و ایمان و عمل صالح می تواند رشد پیدا کرده و به کمال نهایی که همین قرب ربوبی است، نایل گردد و این بدون آزمایش در زندگی دنیا و بدون عبادت حاصل نمی شود.

بحث «تجربه دينى» داراى ابعاد گوناگونى است و در شاخه هاى متنوع دين پژوهىِ نوين از آن بحث مى شود. از اين رو، براى مشخص كردن جايگاه اين بحث در نقشه جهانى دين پژوهى و نيز در نقشه منطقه اى فلسفه دين، ضرورى است نگاهى هر چند گذرا به شاخه هاى گوناگون دين پژوهى معاصر بيفكنيم.