مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫با توجه به جايگاه والا و فضايل فراوان ائمه معصومين(، پژوهش حاضر به بررسي دلايل و حکمت‌هاي عدم ذکر اسامي آن‌ها در قرآن کريم پرداخته است. سه ديدگاه کاملاً متفاوت درباره موضوع اين بحث وجود دارد: ديدگاه افراطي، تفريطي و اعتدالي. طرفداران ديدگاه افراطي، معتقدند که اسامي اهل بيت( با صراحت در قرآن بيان شده است، ولي جعل و تحريف، موجب حذف آن گرديده است. اين عده به دلايلي همچون ذکر شدن اسامي اهل بيت( در کتب پيامبران پيشين، که از نظر آن‌ها مستلزم ذکر اسامي ايشان در قرآن نيز هست، و همچنين وجود رواياتي که بيان‌گر وجود اسامي اهل بيت( در قرآن است، تمسک جسته‌اند. ولي ادله مختلف نقلي و عقلي بر نفي اين ادعا وجود دارد. اکثر رواياتي که حاکي از وجود اسامي اهل بيت( در قرآن است، ضعيف بوده و از کساني مانند سياري، که مورد لعن امام صادق( قرار گرفته، نقل شده‌است. در مقابل اين ديدگاه، عده‌اي اعتقاد دارند که هيچ وصفي از اهل بيت(، در قرآن بيان نشده است. مستمسک اين گروه، جز خدشه در اسناد روايات تفسيري، و تضعيف و ناديده گرفتن آن‌ها نيست. مهم‌ترين مطلبي که در نقد اين نظريه وجود دارد آن است که اسامي اهل بيت( در کلام نبوي، که همان وحي بياني خداوند است، ذکر شده و جاي ترديد براي هيچ کس باقي نمي‌گذارد. ديدگاه اعتدالي، که اکثر دانشمندان فريقين نيز به آن گرايش دارند، به يادکرد اهل بيت( در قرآن با اوصاف مختلف دلالت دارد. برخي از حکمت‌هاي الهي در عدم ذکر اسامي اهل بيت در قرآن را مي‌توان اين گونه برشمرد: حفظ دين و حفظ قرآن از تکذيب، حفظ قرآن از تحريف، جلوگيري از سوء استفاده، مقتضاي قوانين کلي هدايت و ضرورت رجوع به پيامبر در تبيين امور کلي، آزمايش امت، مقتضاي فصاحت و بلاغت قرآن، باطن و سرِّ قرآن بودن اسامي اهل بيت(.

موضوع اصلی کتاب، خداشناسی فطری است در معنایی که در قرآن و کلمات معصومین مطرح شده است. بدین سان، در این نوشتار به مسئله فطری بودن گرایش به خدا ـ از نظر ارتباطی که با فطری بودن خداشناسی دارد ـ توجه گردیده است. در فصل نخست، معانی لغوی و اصطلاحی فطرت، تاریخچه بحث و فطری بودن گرایش به خدا از دیدگاه‌های مختلف بررسی می‌شود. فصل دوم به بررسی راه‌های شناخت خدا و دیدگاه‌های مختلف درباره خداشناسی فطری اختصاص دارد. در فصل سوم، آیات و احادیث و کلمات معصومین درباره فطرت خداشناسی آورده شده و در فصل چهارم ادله‌ای که از طریق امور فطری برای شناخت و اثبات خدا مطرح شده بررسی می‌شود.

‫چکيده : نوشتار حاضر، به بحث درباره عوامل گرايش انسان به عمل صالح، آثار عمل صالح، ارتباط آن با ايمان و موانع دستيابي به عمل صالح از منظر قرآن کريم و روايات مي‌پردازد. اين پژوهش در شش فصل سامان يافته است در فصل اول کلياتي از مفهوم لغوي، اصطلاحي و قرآني عمل صالح و الفاظ مترادف با آن مانند بر، احسان و گناه، فساد و سّيئه ارائه مي‌شود. در فصل دوم همبستگي و تلازم ايمان و عمل صالح در کتاب خدا مورد توجه نويسنده قرار گرفته و مفهوم ايمان و وجوه مختلف آن، حقيقت ايمان و ديدگاه‌هاي مفسران در مورد ماهيت ايمان و مراتب آن، جايگاه عمل صالح نسبت به ايمان و فلسفه هماهنگي ايمان با عمل صالح در آيات الهي و ديدگاه‌هاي مفسران قرآن در اين زمينه مطرح شده است. در فصل سوم از اين نوشتار عوامل تقويت کننده ايمان و عمل صالح، نقش ايمان در تقويت عمل صالح، نقش اخلاص و نيت در عمل صالح از ديدگاه آيات و روايات، شروط عمل صالح براي اصابت به ثواب و پذيرش حق تعالي، افضل بودن نيت نسبت به عمل، معرفي اعمال مترتب بر نيت، ملاک پذيرش عمل صالح، علم و بصيرت نسبت به انجام عمل، وجوب طلب علم و مقارنت آن با عمل صالح و اقوال مفسران در مورد ارزش و جايگاه علم ارائه گرديده و بر همراهي علم و عمل در فرهنگ و آموزه‌هاي قرآني تأکيد مي‌شود. در فصل چهارم روش‌هاي قرآن کريم در دعوت و تبليغ کردن نسبت به عمل صالح و مصاديق آن واکاوي شده و محتواي قصه‌ها، مثال‌ها و تمثيل‌هاي قرآني در اين باره، فراروي مخاطبان قرار گرفته است. نويسنده مصاديقي از عبادات همچون: نماز، روزه، حج، انفاق، زکات، امر به معروف و نهي از منکر و مشارکت‌هاي سياسي در کمک به دولت اسلامي را از مصاديق عمل صالح در قرآن کريم برمي‌شمارد. در فصل پنجم موانع عمل صالح، مانند تقليد کورکورانه، پيروي هواي نفس، متابعت از ظن و گمان، پيروي از شيطان و دستورهايش بيان گرديده و اين امور از مهم ترين عوامل جلوگيري از انجام اعمال صالح قلمداد شده است. آفات عمل صالح، مثل ريا کاري، منت گذاردن، اذيت کردن و عجب، از مباحث مهم فصل ششم و پاياني اين نوشتار محسوب مي‌شود که نويسنده راه علاج اين رذايل را نيز شرح مي‌دهد.