مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

برای شناخت نقش دلیل عقل در استنباط احکام شرعی در سیره نظری و عملی شیخ انصاری (ره) بررسی متون فقهی استدلالی و اصولی وی بر اساس روش تحلیل محتوا انجام شده است. نتیجه تحقیق نشان می دهد او عقل را به عنوان رسول باطنی مطرح و حجیت آن را به این دلیل می پذیرد. وی به استقلال عقل در حکم باور دارد و قبح برخی محرمات شرعی را به دلیل عقل مستقل مستند می کند. وی نیز اعلام می دارد که دلیل عقل قطعی در تعارض با نص مقدم است و در مقام تعارض امارات، انتخاب اقوی به دلیل عقل است، در استدلال به عمومات عقل یاری کننده دلیل شرع خواهد بود. وی عقل را حاکم به اجتناب از محرمات شرعی و در مواردی درک حکم شرع را به عقل می داند و بیان می کند که در مواردی تکلیف خطاب شرعی به دلیل عقلی ساقط می شود. او وجوب تحصیل موافقت با حکم شارع را به دلیل عقلی اثبات می کند. در مواردی استصحاب را دلیلی عقلی می داند و مقدمات آن را به صورت قضیه عقلی به اثبات می رساند. شیخ انصاری دلیل عقل را موسس برخی قواعد کلی دانسته است.

الدروس شرح الحلقه الثانيه، اثر آیت الله حيدرى است كه به شرح حلقه دوم از كتاب «الدروس» شهید محمدباقرصدر پرداخته است و طى چهار جزء، به مباحث آن ادامه داده است. اين كتاب، در عصر حاضر و به زبان عربى نوشته شده است. اين شرح، در چهار جزء و به‌صورت غير مزجى تنظيم شده است. شارح، در هر مبحث، نخست، قسمتى از عبارات كتاب «الدروس» را نقل كرده، سپس در زير عنوان «الشرح» به توضيح و بررسى آن پرداخته است. از جمله امتيازات اين شرح، اين است كه عناوين مهمى براى مطالب كتاب «الدروس» شهيد صدر آورده و سعى شده به‌صورت سليس و روان و با بيانى ساده به توضيح مطالب پرداخته شود. هم‌چنين كوشش شده كه مباحث كتاب از هم مجزا گردد و سؤال و جواب‌ها به‌طور مجزايى ذكر شود كه بحث از دست مطالعه كننده خارج نگردد. در مباحث كليدى و مهم، سعى شده كه به مصادر اصلى آن رجوع داده شود. هم‌چنين سعى شده به همه اقوال پرداخته نشود و مباحث، با مثال‌هایى فقهى، عجين شود تا مطالعه كننده بهتر مطلب را بفهمد و مطلب را به‌گونه كاربردى دنبال كند. بخشى از شرح، اختصاص داده شده به ارجاع ضماير و اشاره به نكات وارد شده در متن كتاب. سير بحث، همچون ساير كتب اصولى است كه به مباحث الفاظ و اصول عمليه و غيره پرداخته مى‌شود. برخى از مباحث جلد1 عبارتند از: تعريف علم اصول و فايده آن، احكام شرعى و تقسيمات آن، دلايل شرعى (عقلى و لفظى)