جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در این پژوهش حیات پس از مرگ در نه گفتار از نظر حکمت متعالیه و قرآن کریم با این موضوعات بررسی گردیده است: گفتار اول، کلیاتی درباره معاد؛ گفتار دوم، نظریات برخی محققین در امر معاد و پاسخ ملاصدرا به آن؛ گفتار سوم، انیت و ماهیت نفس؛ گفتار چهارم، سعادت و شقاوت؛ گفتار پنجم، اصول و مبانی صدرا در اثبات معاد جسمانی و دفع شبهات؛ گفتار ششم، اثبات معاد موجودات؛ گفتار هفتم، ادراک امور اخروی؛ گفتار هشتم، حقیقت قیامت و مقامات آن؛ گفتار نهم، ماهیت بهشت و جهنم.

این پایان نامه به بررسی موضوعاتی چند پیرامون مرگ در فلسفه ملاصدرا و آیات و روایات پرداخته است. این موضوعات در پنج فصل با این عنوان ها آمده است: فصل اول، مرگ از دیدگاه اندیشمندان اسلامی؛ فصل دوم، نفس؛ فصل سوم، مرگ و قبر؛ فصل چهارم، بعث و حشر؛ فصل پنجم، معاد.

یافتن پاسخی برای چیستی غایت (ما الیه الفعل و ما لاجله الفعل) عالم و بویژه انسان برای شخص، اهمیت دارد و از آن مهمتر یافتن (تعیین) هدف و خواسته نهایی ثمربخش و پایدار برای زندگی است؛ چرا که یک انسان در این زمینه احساس خلأ و کمبود می نماید و سرنوشتش وابسته به آن است. معرفت و میزان قانع شدن و انگیزه بخشی نسبت به چنین پاسخی مراتب دارد. حکما نیز کم و بیش به این مهم پرداخته اند. به نظر می رسد که با توجه به منابع معرفتی حکمت متعالیه (عرفان، قرآن و برهان) بتوان پاسخ مناسب و قانع کننده را یافت، اما برای قانع سازی و پرنمودن خلأ، به کاوش زیاد و ژرفی در منابع معرفتی نیازمندیم؛ لازمه کاوش بیشتر، در دسترس بودن و کاربردی بودن آن منابع است؛ لذا فطرت الهی انسان را جایگزین عرفان نموده و از احادیث معصومین علیهم السلام برای تبیین و تفسیر قرآن بهره بردیم. با بهره گیری از آن منابع و مبانی فلسفی صدرا همچون اصالت وجود، تشکیک در وجود، امکان فقری، حرکت جوهری و نحوه فاعلیت الاهی بدین نتیجه رسیدیم که جهان غایتمند بوده و خدای تعالی هم مبدأ المبادی است و هم غایت الغایات و غایت بالذات انسان خداست و شخص باید بدست آوری معرفت خدا را به عنوان هدف و خواسته، نهایی در زندگی برگزیند. لازمه کاوش عمیق، بررسی دقیق و موشکافی داده های بدست آمده از این منابع معرفتی می باشد، این نوع بررسی دقیق را در بستر «چگونگی هماهنگی آن منابع» محقق ساختیم، هماهنگی را به مؤلفه های سازگاری، همسویی، روشنگری، رهنمایی و غیات انسان، رهنمایی به هدف (آنچه باید به عنوان هدف نهایی زندگی برگزینیم)، همورزی عاریتی و همورزی تلفیقی تجزیه نموده و مصادیق این مؤلفه ها را داده های بدست آمده یافتیم و اطلاعات جالب و مفیدی را بدست آوردیم.

با توجه به موضوع پایان نامه، یعنی تبیین فلسفی رابطه انسان با خدا در حکمت اشراق پایان نامه حاضر در سه بخش تدوین یافت. فصل اول تحت عنوان کیات، به بررسی اجمالی حکمت اشراق و مسائلی که حکمت اشراق را از مشاء متمایز می سازد، پرداخته شد. در این فصل معنای لغوی و اصطلاحی اشراق، مؤسس آن، منابع و م آخذ و حکمای اشراقی، و بعضی ویژگی های اشراقی مانند بحث تشکیک خاصی، ادراک، علم خداوند و مورد توجه واقع شد. در فصل دوم به مبانی فلسفی رابطه انسان با خدا اشاره گردید. قواعدی چون قاعده الواحد، امکان اشرف، امکان فقری، فیض و تداوم آن و رابطة انوار قاهره و مدبره و انسان به عنوان موجودی مرکب از نفس و بدن، مورد بررسی قرار گرفت. و در فصل سوم به تبیین این رابطه پرداخته، ابتدا انواع رابطه را مطرح نموده و صفات نورالانوار و رابطة خدا با انسان را در قالب قهر، افاضة وجود، تدبیر و تکمیل و ربوبیت بررسی کرده و سپس به رابطة انسان با خدا در قالب عشق و توجه به خدا، دعا و توسل و استکمال، اشاره گردید.

چکیده: ‫هدف پژوهش بررسی آراء مرحوم ملاصدرا در عقل به معنای قوه ادراک با رویکرد به روایات در این بحث و همچنین بررسی اقوال مفسرین روایات در بحث مذکور که به تفاوتها و تشابهات با نظرات مرحوم ملاصدرا پرداخته شده است. در روش پژوهش ابتدا پیشینه ای از بحث عقل بیان گردیده است و اقوال ابن سینا و سهروردی به عنوان پیش نگرشی به مدخل بحث عقل در حکمت صدرا بررسی شده است. سپس به دیدگاههای ملاصدرا در این بحث پرداخته شده است. روش تحقیق به صورت تحلیلی و براساس مطالعات کتابخانه ای می باشد. نتایج نشان می دهد که در طی این رساله به طور جامع بحث عقل به معنای قوه ادراک بیان گردیده است که در آن مرحوم ملاصدرا به تفسیر روایات این باب با رویکرد فلسفی پرداخته است. گرچه در برخی مواقع مانند نور بودن عقل با سایر مفسرین روایات هم عقیده بوده است اما در پاره ای از موارد مانند بررسی وجود جهل اختلافات بنیادری وجود دارد.

«شرح المنظومة» اثر فلسفی ملاهادی سبزواری است. مقصود حكیم سبزواری از این تألیف، ایجاد زمینه و دیدگاه عمومی، منطقی، فلسفی و عرفانی برای ورود و فهم به درس اسفار اربعه ملاصدرا بود. وی با زبردستی و مهارت خاص موفق به انجام این امر شد و در قالب شعرهای زیبا این كار را انجام داد. هیچ كتابی پس از تألیف شرح منظومه، تاكنون نتوانسته جایگزین آن از حیث روش و مبانی گردد. مطالب كتاب كه در هفت مقصد تدوین شده است بدین شرح می باشد: مقصد اوّل: در امور عامه. مقصد دوم: در جواهر و اعراض. مقصد سوم: در الهیات به معنی الاخص. مقصد چهارم: در طبیعیات. مقصد پنجم: در بنوات و منامات. مقصد ششم: در معاد. مقصد هفتم: در علم اخلاق. هر مقصد خود به چند فریده و هر فریده به چند غرر تقسیم می شود.