مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

در این کتاب گزارشی تحلیلی از مناظره حجت‌الاسلام «عبدالحمید واسطی» و «محمدحسن وکیلی» با «مهدی نصیری» درباره شهادت و اشکالات مخالفان عرفان و حکمت به همراه پاسخ‌های آن ارائه می‌شود. در این مطالعه راز این همه تعارض و اشکال در جریان ضدعقلانیت پیشرفته الهی شیعی آشکار و مسئله وحدت وجود تبیین می‌گردد. همچنین تاریخ عرفان و حکمت شیعی از قرن ۷ تا ۱۱ در این کتاب بررسی می‌شود.

همایش جهانی "حکمت مطهر" در سال 1383 در بیست و پنجمین سال شهادت استاد مطهری توسط سازمان صدا و سیما برگزار شد. محور اصلی این همایش "آزاداندیشی و احیای تفکر دینی" است، زیرا اولا، احیای تفکر دینی، محصول و نتیجه‌ی آزاداندیشی دینی است و از این رو ارتباط این دو مقوله روشن است و دوم این که تفکر دینی ایرانیان و خلاقیت و پویایی اجتهاد و اندیشه‌ی دینی از وجوه ممتاز این تمدن محسوب می‌شود و سوم آن که اگر در صدد جمع‌بندی و موضوع‌یابی اندیشه‌های استاد مطهری باشیم، توجه به احیای تفکر دینی از مهم‌ترین ویژگی‌های شخصیت فکری ایشان به شمار می‌آید. کتاب حاضر جلد اول از مجموعه مقالات همایش جهانی حکمت مطهر و شامل دو فصل با این موضوعات است: "نوآوری‌ها و روش‌های فلسفی و کلامی استاد مطهری" با 14 مقاله و "دین، آزادی، آزاداندیشی و احیای تفکر دینی" با 16 مقاله. عناوین برخی مقالات عبارت‌اند از: "برخورد عمیق و فیلسوفانه‌ی استاد مطهری با علم جدید"، "امدادهای غیبی از دیدگاه استاد مطهری"، "تکثر دینی از دیدگاه اسلامی"، "مطهری و فلسفه‌ی اسلامی معاصر"، "رویکرد نقادانه‌ی شهید مطهری به اندیشه‌ی دینی"، "احیای تفکر دینی از دیدگاه شهید مطهری" و "آزادی تفکر دینی و بازتاب آن در بینش شهید مطهری".

مروری بر مبانی فکری مطرح شده در فلسفه مشاء و مسایل فلسفی مطرح شده در آن است. در ابتدای این اثر به بیان کلیاتی در مورد ماهیت فلسفه و اقسام آن و نیز موضوع و مسایل مربوط به آن پرداخته شده و اقسام عقل، مفهوم وجود و نسبت بین وجود و ماهیت بررسی شده است. آنگاه نکات مهم قابل استخراج از مباحث مطرح شده در فلسفه مشاء و قواعد و استدلال‌های مربوط به آن همراه با ذکر منابع فلسفی آن‌ها بیان شده است. بیان مسایلی در مورد کلی، مواد ثلاث، قواعد مربوط به وجود ممکن و واجب، اثبات وجود حق‌تعالی، اصل علیت، انواع علل، اقسام فاعل، ‌مسأله جعل، ‌انواع جوهر و عرض، دور و تسلسل، اصالت وجود یا ماهیت، مقولات، صور نوعیه، ابطال وجود خلأ، وجود ذهنی، ربط حادث به قدیم، کیفیت آفرینش مخلوقات، اثبات میل،‌علم حضوری و حصولی، حرکت و قوانین فلسفی آن، زمان، تناهی ابعاد، تعریف نفس،‌ احوال نفس انسانی، براهین وجود نفس، تناسخ، اعتبارات ماهیت، عالم برزخ، معاد، عقل و برهان بر وجود آن، تجرد عقل و انواع ادراک از جمله این نکات است.

تحلیلی است از مبانی فهم دین و معرفت‏شناسی دین. فهم دین از مباحث نوظهور کلام جدید و فلسفه دین است که عمدتاً از چالش تحولات اجتماعی با دین ناشی شده است. نویسنده برپایه ایده‏ای که درباره ثابتات و متغیرات شریعت اسلامی اتخاذ می‏کند به تبیین مبانی و مسائل فهم دین می‏پردازد. این ایده مقرر می‏دارد که در اسلام حقایق جاودانه و اصول کلی در کنار قواعد و قوانین متغیر وجود دارد که با اجتهاد به دست می‏آید. این عنصر متغیر برای همراهی و هماهنگی با همان تحولات اجتماعی در نظر گرفته شده بنابراین اسلام درعین تطابق با واقع، کامل بودن، خلوص و عدم نقص می‏تواند با مقتضیات زمان پیش برود. نویسنده نظریه قبض و بسط تئوریک شریعت سروش و دیگر تئوریهای مربوط به فهم دین را نقد می‏کند و با بیان مسئولیت‏های حوزه علمیه در قبال جامعه به تبیین چگونگی اعمال این مسئولیت‏ها می‏پردازد.

حافظه قابلیتی است که باعث می‌شود، انسان بتواند اطلاعاتی را که از طریق حواس فراهم می‌شود، ثبت و ذخیره کرده و در موقع لزوم آن‌ها را یادآوری کند. از این‌رو در حافظه، صور ادراکی ما بدون تغییر باقی می‌مانند و این عدم تغییر باعث می‌شود تصویر منسجمی از گذشته به یاد داشته باشیم. ملاصدرا علت این عدم تغییر حافظه را تجرد آن می‌داند. از نظر وی امر مادی همواره در حال حرکت است، بنابراین تغییرپذیر است. اما عصب­شناسان هر حرکتی را تغییر تلقی نمی­کنند، از این­رو حرکاتی را که در سطح جهان اتم و کوچک‌تر اتفاق می­افتد، باعث تغییر در سطح کلان­تر یا همان ماده­ در سطح زیستی نمی­دانند. هر چند از نظر حکمت متعالیه تغییر محسوب شود. عصب­شناسان تغییراتی را باعث تغییر حافظه می­دانند که در سطح سلول­های عصبی رخ دهد. از این­رو ثبات حافظه را به ثبات رمزگذاری ژن‌ها و به تبع آن رمزگذاری نورون‌ها نسبت می‌دهند، و اگر اختلالی در این عملکرد رخ دهد منجر به از دست دادن حافظه می‌شود. پس از نظر ایشان حافظه مادی است و به رغم مادی بودنش در شرایط متعارف تغییری در صور ادراکی ذخیره شده آن رخ نمی‌دهد. بدین ترتیب برای اثبات تجرد حافظه باید از دلایل دیگر بهره گرفت.