مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

---

---

‫کتاب «الشواهد الربوبية في المناهج السلوکية»، نوشته صدرالدين محمد بن ابراهيم قوام شيرازي، ملقب به ملاصدراست که حاوي يک دوره مختصر از مباحث فلسفي بر اساس مشرب حکمت متعاليه و پنجمين اثر مکتوب وي است. اين کتاب که پس از کتاب شريف اسفار اربعه به نگارش درآمده و در پنج مشهد و هر مشهد در چند شاهد مرتب شده، از جامعيت خاصي برخوردار است. مشهد اول آن در باره امور عامه، مشهد دوم در باره وجود باري تعالي، مشهد سوم در باره معاد، مشهد چهارم در باره حشر جسماني، قبر، بعث، بهشت و جهنم، و مشهد پنجم آن درباره نبوت و ولايت است. در پايان‌نامه حاضر، دورنمايي از مباحث اين کتاب به عنوان مقدمه ارائه گرديده، سپس از بين مشاهد پنج گانه، شاهد اول از مشهد اول که در باره اصل وجود است و شاهد دوم از مشهد اول که در باره وجود ذهني است، ترجمه و شرح شده است. در شاهد اول، تحقق و واقعيت داشتن وجود و روشن و آشکار بودن آن و قوام داشتن همه اشيا به او و همچنين سريان او در همه ماهيات، و اينکه هر کجا وجود حضور داشته باشد، هم? صفات کمالي هم حضور دارند، و اينکه همه چيز وجود است و ماهيت در ظل او عنوان پيدا مي‌کند، و اينکه ملازمت وجود و ماهيت اتفاقي نيست؛ بلکه اتحادي است، و اينکه تميز و تشخص وجود به ماهيت است و وجود اصل و مبدأ پيدايش جوهر و اعراض است، بحث شده است. در ادامه، جايگاه امور عامه را که همان استعدادبخشي به موجودات است، مطرح کرده و آراي ديگر را مردود مي‌شمارد ومقولات ماهوي و احوال آنها را تعريف مي‌کند. در شاهد دوم عوالم متعدد وجودي را توضيح داده و جايگاه وجود ذهني در ميان مجموعه اين عوالم را روشن کرده و براي اثبات وجود ذهني برهان‌هايي اقامه کرده و اشکالات و شبهاتي را که در باره وجود ذهني مطرح است، پاسخ‌ مي‌دهد. در پايان، به کيفيت وجود کليات در ذهن مي‌پردازد و واقعيت آنها را الهامي مي‌داند. نويسنده در ابتداي هر قسمت، مقدمه‌اي براي ورود به بحث ارائه مي‌کند و سپس مطالب کتاب را ترجمه و کمي تشريح و توصيف و در مواردي هم نقد مي‌کند.

‫چکیده و 20 صفحه از متن الکترونیکی در پیوست ها و منابع دیجیتالی قابل رؤیت می باشد

نظریه‌ی وحدت وجود از عمیق‌ترین دستاورد‌های عرفان و یکی از دیریاب‌ترین اندیشه‌های بشری در طول تاریخ بوده که با تقریر‌های گوناگون تبیین گردیده است. از آنجا که این مسأله زیر‌بنای بسیاری از مباحث عرفانی است عرفا بیش از هر موضوع دیگری به آن پرداخته‌اند. ارباب وحدت وجود بر این باورند که حقیقت مطلق گرچه به صورت اشخاص و افراد مختلف ظاهر می‌شود ولی در کنه ذات خود واحد است. بر این اساس جهان امری غیر واقعی است و همه‌ی وقایع ذهنی و مادی اموری موهوم و در حکم عدم‌اند. این اندیشه در جهان اسلام و سرزمین هند از سابقه‌ای بس کهن برخوردار است. از این رو بنا به ضرورت موضوع در رساله‌ی حاضر به بررسی و مقایسه‌ی عقاید وحدت وجودی شنکره بانی مکتب هندی ادویته ودانته با آرا و نظرات شبستری عارف مسلمان و سراینده‌ی منظومه‌ی گلشن-راز پرداخته می‌شود. آنچه در خور توجه است این است که با وجود اینکه این دو عارف فرزانه متعلق به دو سنت دینی و عرفانی متفاوت هستند ولی عقاید آن‌ها در باب خدا‌شناسی، انسان‌شناسی و جهان‌شناسی از بسیاری جهات قابل تطبیق با یکدیگرند. بر این اساس فصل اول این رساله شامل کلیات و همچنین مروری بر تحقیقات در زمینه مورد بحث می‌باشد. فصل دوم به موضوعاتی از قبیل عرفان اسلامی، معرفی شبستری، دین هندو، معرفی شنکره، وحدت وجود و... می‌پردازد. در ادامه در فصل‌های جدا‌گانه مباحث مرتبط از دیدگاه این دو عارف مورد کاوش قرار گرفته و در نهایت به مقایسه و مقارنه عقاید این دو عارف بر اساس نسبت‌های قیاس‌پذیر پرداخته شده است.