مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

هدف اصلی کتاب حاضر که مجموعه مقالات کنگره حکمت سیاسی متعالی می‌باشد این است که بخشی از بنیادهای بحث سیاست از منظر حکمت متعالیه را در زمینه دولت طرح کند تا مسیر برای نظریه پردازی در این زمینه هموار شود؛ به بیان دیگر این مجموعه در کنار مباحث دیگری که تاکنون در این زمینه منتشر شده یا قرار است منتشر شود، با هدف تبیین ظرفیت‌های فلسفی متعالی برای ورود به حوزه حیات اجتماعی و سیاسی و معرفی توانمندی‌های فلسفه سیاسی اسلامی طراحی شده و در سطوح و شیوه‌های متنوع علمی در حال انجام است. این مباحث بر آن است ابواب گسترده و اهمیت بحث و نتایج و پیامدهای آن را در موضوع محوری دانش سیاسی یعنی مسئله دولت طرح کند. ساختار اثر کتاب حاضر در سه بخش و ۱۳ مقاله تالیف شده است؛ در بخش اول که با عنوان «دولت در فلسفه سیاسی اسلامی»، سه مقاله به رشته تحریر درآمده که عناوین مقالات به همراه نام نویسندگان عبارت است از: دولت از دیدگاه فلسفه سیاسی علامه طباطبایی اثر احمدرضا یزدانی مقدم، سیاست متعالیه نقطه ارتقای پارِسیا و آرمان رهایی نوشته ولی‌محمد احمدوند و بهرام دلیر، و بی‌طرفی دولت در فلسفه سیاسی اسلامی به قلم نجمه کیخا. «دولت مطلوب در حکمت سیاسی متعالیه» عنوان دومین بخش از این اثر است که مشتمل بر شش مقاله بوده و عناوین به همراه نام نویسندگان عبارتند از: حکمت دولت متعالی اثر علیرضا صدرا، کارویژه‌های دولت در دستگاه فلسفی صدرالمتلهین نوشته مرتضی یوسفی راد، ضرورت دولت متعالی در آثار ملاصدرا و امام خمینی به قلم شریف لک‌زایی، بایسته‌های دولت متعالی بر اساس فلسفه انسان متعالی ملاصدرا اثر آزاده نظامی و حبیب الله دانش شهرکی، عدالت در حکمت متعالی نوشته بهرام دلیر، و قدرت متعالی در حکمت سیاسی متعالیه با تأکید بر اندیشه امام خمینی به قلم رضا لک‌زایی. سومین و آخرین بخش از کتاب حاضر به عنوان «تجربه حکمرانی در جمهوری اسلامی» دارای چهار مقاله با عناوین و نام نویسندگان به ترتیب وجه انضمامی حکمت سیاسی متعالی در تجربه حکمرانی جمهوری اسلامی ایران اثر محمدعلی فتح الهی، کارآمدی دولت و دولت کارآمد تاملی از منظر فلسفه سیاسی ملاصدرا نوشته محسن جبارنژاد، تبیین نقش دولت متعالی در تأمین امنیت با تأکید بر توانمندسازی جامعه به قلم نجف لک‌زایی و کاظم محدثی، و تجربه سیاست متعالیه در جمهوری اسلامی ایران (مطالعه موردی: دولت‌های سازندگی اصلاحات و عدالتخواه) اثر رضا عیسی‌نیا است. از جمله مباحث مطرح شده در این اثر می‌توان به سه دیدگاه در تحلیل دولت، نظریه‌های دولت، حدود آزادی فرد و اقتدار دولت، منبع مشروعیت قدرت سیاسی، ملاصدرا و نقد عوامل مخدوش کننده خرد دینی، مهمترین شاخص‌های انسان متعالی، مبانی قدرت و تأثیر آن در منابع قدرت، کارگزاران قدرت (متعالی و متدانی)، ولایت یافتن فقه و شریعت، ولایت فقیه و مردم سالاری دینی، کارآمدی انسان، شرط کارآمدی دولت، ««نقد اجتماعی» به مثابه بنیاد کارآمدی؛ خوانشی نو از حکمت متعالیه»، عرصه‌های توانمندسازی از دیدگاه سیاست متعالیه، ابعاد توانمندسازی در حکمت متعالیه اشاره کرد. هدف اصلی کتاب حاضر که مجموعه مقالات کنگره حکمت سیاسی متعالی می‌باشد این است که بخشی از بنیادهای بحث سیاست از منظر حکمت متعالیه را در زمینه دولت طرح کند تا مسیر برای نظریه پردازی در این زمینه هموار شود؛ به بیان دیگر این مجموعه در کنار مباحث دیگری که تاکنون در این زمینه منتشر شده یا قرار است منتشر شود، با هدف تبیین ظرفیت‌های فلسفی متعالی برای ورود به حوزه حیات اجتماعی و سیاسی و معرفی توانمندی‌های فلسفه سیاسی اسلامی طراحی شده و در سطوح و شیوه‌های متنوع علمی در حال انجام است.

«عقلانیت حکمرانی» از جمله مفاهیمی است که مشکلات و چالش‌های گوناگونی پیش روی انسان کنونی قرار داده است. این پژوهش «کتابخانه‌ای» و «توصیفی‌ـ تحلیلی» با روش‌شناسی «بنیادین» به تحلیل مبانی هویت عقلانیت حکمرانی در اندیشه میشل فوکو با رویکردی انتقادی از منظر مبانی حکمت متعالیه پرداخته و در این رویکرد انتقادی، هستی عقلانیت حکمرانی متعالیه تشخص و تعین یافته است. آنچه از این پژوهش روشن می‌شود این است که هویت عقلانیت حکمرانی فوکو رویکردی سلبی را دنبال می‌کند و فوکو با ایستادن بر سلب‌ها، عقلانیت حکمرانی خود را توصیف می‌کند. هویت عقلانیت حکمرانی فوکو رهایی از قالبی واحد برای حکمرانی است. عقلانیت حکمرانی فوکو معطوف به انسان امروزی، به معنای خرد مهار قدرت و راهکار‌های آن است. هویت عقلانیت حکمرانی در اندیشه فوکو با سلب‌های هستی‌شناختی دارای ویژگی‌های جدایی عالم لاهوت از ناسوت، انکار ذات و جوهر اشیا، مرکزیت‌زدایی، نفی غایت‌محوری، نفی قواعد عام و جهانشمول، کثرت‌گرایی و قبول گسست، نفی خاستگاه و قبول تصادف است و در مبانی معرفت‌شناختی نیز قدرت‌ محور تمام ‌و کمال معرفت به شمار آمده است. اما این عقلانیت حکمرانی با توجه ‌به نقد‌ مبانی هستی‌شناختی حکمت متعالیه که دارای ویژگی‌های واقعیت‌محوری، اصالت‌الوجود، تشکیک وجود، اصل علیت، علت غایی و تطابق عوالم و در مبانی معرفت‌شناختی دارای ویژگی حقیقت‌محوری معرفت است، رد می‌شود و هویت عقلانیت حکمرانی فوکو زایل می‌گردد.