جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

پژوهش حاضر باهدف کاوش در نهج‌البلاغه، به‌منظور شناسایی و استخراج مؤلفه‌های کلیدی ذهنیت فلسفی در اندیشه و سیره امام علی (ع) انجام شده است. با توجه به تأکید فیلیپ اسمیت بر اهمیت تفکر فلسفی به‌عنوان راهنمایی برای عمل صحیح، این پژوهش در پی ارائه الگویی عملی و مناسب، به‌ویژه در عرصه تربیت، برای پرورش انسان‌هایی متفکر و آگاه است. ابعاد سه‌گانه‌ی ذهنیت فلسفی، شامل جامعیت، تعمق و انعطاف‌پذیری، که توسط اسمیت مطرح شده‌اند، به‌عنوان چهارچوبی نظری برای تحلیل نهج‌البلاغه مورداستفاده قرارگرفته‌اند. هر یک از این ابعاد، با مؤلفه‌های مرتبط با خود، مبنای جستجو در متون نهج‌البلاغه قرارگرفته و مستندات لازم از بیانات و سیره امام علی (ع) استخراج شده‌اند. سپس، چگونگی تجلی این ذهنیت فلسفی در رفتار و گفتار امام علی (ع)، به‌عنوان یک الگو و اسوه تربیتی، تحلیل و بررسی‌شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهند که شاخص‌های تربیتی بسیار ارزشمندی، ازجمله صبر، دوراندیشی، میانه‌روی، اندیشه‌ورزی، عفو، مهربانی و اعتدال، در سیره عملی و رهنمودهای امام علی (ع) نمود و بروز داشته‌اند که همگی ریشه در ذهنیت فلسفی عمیق آن حضرت دارند. در این پژوهش، از روش توصیفی-تحلیلی برای بررسی و تحلیل داده‌ها استفاده شده است.

پژوهش حاضر به شکل وصفی تحلیلی با تکیه برنظریه هوارد مارتین و داک چیلدر درصدد بررسی و تحلیل هویت هوش قلبی در آموزه های کلام امیرالمومنین (ع)در نهج البلاغه و نگاهی نو به قلب و جایگاه آن در تصمیم گیری ها است.قلب انسان، بسیار پیشرفته تر از آن است که فقط وظیفه ی پمپاژ خون انسان را بر عهده داشته باشد، قلب مرکز تبلور انرژی و نمایانگر شخصیت متعالی است که آگاه سازی آحاد جامعه به آن ، می تواند مارا در جهت بکاربست سیستم هوشی آن یاری کند. روش پژوهش با یافته های پژوهش های مرتبط با ریاضیات قلب در آموزه ها ی نهج البلاغه بصورت تطبیقی صورت گرفته و راهکارهای مستخرج از بیان امیرالمومنین (ع)جهت بکارگیری برای سلامت جسمی- روانی قلب و در نهایت سلامت روان را ارائه کرده است که نتایج، بیانگر آن است که هویت دینی قلب در نهج البلاغه ، اهمیت و جایگاه آن را در تصمیم گیری ها که نقش مهمی در یاری انسان دارد را نشان می دهد و تقسیم بندی آن در پژوهش های هوارد مارتین و داک چیلدر به قلب فراتر و قلب فروتر و تناقضات تصمیم گیری متکی بر انواع قلب در مواجهه با ذهن و ارائه راهکارهای رویارویی منطقی با آن ؛جهت های علمی را آشکار می سازد که با اقسام راه های شناخت معرفت در علوم اسلامی که یکی از آن ها شهود است؛ سازگاری دارد.

انسان با خودشناسی خود به تدبر درباره ماهیت وجودی‌اش در جهان می‌پردازد و این بایدها و نبایدها باعث می‌شود که انسان از اباحه‌گری و چیستی‌انگاری مصون بماند. نهج البلاغه به عنوان یک اثر معتبر در اسلام، با توجه به رویکرد انسان شناسی که در آن به کار رفته است، به عنوان یک اثر انسان شناسی نیز شناخته می شود. پژوهش حاضر طرح آن توصیفی بوده با هدفی کاربردی و به روش اطلاعات اسناد کتابخانه ای انجام شده است، با هدف بررسی راهکارهای ظرفیت وجودی انسان براساس نهج‌البلاغه تشکیل می دهد که مباحث اصلی از آنها نهج‌البلاغه استخراج شده است، نتایج نشان داد که شناخت خدا، توجه به رابطه متقابل علم و عقل، بیداری از غفلت، راه معرفت و شناخت خود، عمل به دستورات دین راهکارهای افزایش سطح ظرفیت وجودی انسان است. بنابراین این راهکارها انسان را از یک حالت غفلت و محدودیت به یک حالت آگاهی و پتانسیل کامل نزدیک‌تر می‌کند. این وضعیت جدید، در ابتدای امر سعادت فرد و در افقی بلندتر سعادت جامعه و بشریت را تضمین می نماید.

زبان یکی از نعمت های بزرگ خدادادی است که در اختیار بشر قرار گرفته است. زبان مهم ترین وسیله اتباط انسان با انسان های دیگر و برترین ابزار برای اظهار خواسته های قلبی است. به بیانی دیگر، آنچه در صفحه روح نقش می بندد، قبل از هر چیزی به صفحه زبان و در بین گفته های او خودنمایی می کند. زبان با وجود کوچکی مسئولیت سنگینی برای انسان ایجاد می کند زیرا وظیفه بزرگی به عهده آن گذاشته کفر و ایمان تنها با زبان آشکار می شود. هدف این پژوهش بررسی تبیین آفات و برکات زبان از دیدگاه نهج البلاغه و اندیشه مقام معظم رهبری است که با استفاده از منابع مکتوب کتابخانه ای و پردازش اطلاعات با رویکرد توصیفی و تحلیلی سامان یافته است. یافته های پژوهش نشان می دهد غیبت و عیب جویی، دروغ، دشنام، نکوهش بی جا و ملامت، افشاگری و بازگوئی اسرار، دورویی و دوزبانی از جمله آفات زبان و صداقت، اعتدال در سخن، رازداری، موعظه، دعا و شکر، داوری و قضاوت، گشاده رویی و سنجیده سخن گفتن، از برکات زبان در نهج البلاغه و بیانات رهبری است.

خودسازی به عنوان جهاد اکبر از وظایف مهمی است که هر فرد باید در حد وسع و توان خویش بکوشد تا عزت خود خانواده و اجتماعی که در آن زندگی می کند را اعتلا بخشد. خودسازی می تواند در ابعاد جسمی روحی فکری اخلاقی ایمانی و اعتقادی صورت پذیرد. برای وصول به مرحله خودسازی لازم است فرد ابتدا خود را در تمامی ابعاد وجودی بشناسد که ثمره آن معرفت الله است. بدون تردید رسیدن به وضعیت مطلوب و ایده آل بدون شناخت انسان به عنوان موضوع تربیت امکان پذیر نیست. از نظر امام علی علیه السلام در نهج البلاغه، معرفت نفس تزکیه تهذیب محاسبه نفس رعایت تقوا عمل به دستورات و معارف دینی از اصول اساسی خودسازی است و راه هایی مانند رعایت اخلاق تعقل و اندیشه عبادت توبه یاد مرگ ئرهیز از دنیادوستی شهوت ئرستی امیال و آرزوها اجتناب از فخر فروشی و تکبر خودبینی آمده است. از نظر امام علی علیه السلام خودسازی تنها فردگرایانه نیست. بلکه در ارتباط با دیگران نیز مطرح می شود مقصود این نیست که هرگاه انسان بخواهد خود را بسازد و به اصلاح خویشتن خویش پردازد باید از اجتماع دوری گزیند و ازوا و گوشه نشینی اختیار کند. در این مقاله بررسی و تحلیل محتوای سخنان امام علی علیه اسلام درباره اهمیت و ضرورت خودشناسی و خودسازی و سلسله مراتب و ره آورد آن در نهج البلاغه با روش تحقیق کتابخانه ای آمده است.

طول امل یا آرزوهای دور و دراز، از مهمترین رذایل اخلاقی است که عامل بدبختی بشر و سد راه سعادت انسان ها و سرچشمه ی بسیاری از گناهان معرفی شده است. طول امل، همانند و یروسی پنهان است که به سبب غفلت و بی توجهی، سرانجامش تهدید سلامت فرد و جامعه است. پژوهش حاضر با هدف شناخت «طول امل»، علل و پیامدهای آن را از دیدگاه نهج البلاغه کایده است. به منظور دست یابی به اهداف پژوهش و برای جمع آوری داده ها، از کتاب گران سنگ نهج البلاغه، کتب اخلاق و تحقیقات انجام گرفته در رابطه با موضوع یاد شده بهره گرفته شده است. روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش توصیفی تحلیلی است. دستاوردها و نتایج پژوهش حاکی از آن است که مهم ترین علل طول امل، نفوذ تسویلات شیطانی و دنیادوستی است که انسان را دچار نیستی، توهمات و امور خیالی نموده و ارتباط او را با حقایق هستی و معنویات زندگی قطع می کند. مهمترین پیامد «طول امل»، سست شدن عقل و خرد است که منجر به غفلت از درک حقایق به ویژه مرگ و قیامت می شود.

کتاب حاضر مباحث مدیریتی را با محوریت نامه ۵۳ نهج البلاغه در چهار بخش و دوازده فصل بررسی می‌کند؛ در بخش اول «الگوی اداره» در فرمان امـام علـی(ع) به مالک اشتر، بررسی شده است. این مبحث دو فصل با موضوعات «چشم انداز نامه» و «ساختار مباحث» را دربر دارد؛ در بخش دوم و سوم «ارکان مدیریت» طی فصل‌های سوم تا نهم ذیل عنوان‌های: «قوائم»، «قوانین»، «قواعد»، «هماهنگی و انسجام»، «انصاف و عدالت»، «رضایتمندی عوام»، «اعتماد و اعتمادسازی» و «وفای به عهد» بررسی شده است. بخش‌چهارم، به‌ بیان ابعاد مدیریت، یعنی«خداگرایی»،«مردم‌گرایی»و‌«خود مدیریتی» که به ترتیب موضوع فصل‌های دهم تا دوازدهم هستند پرداخته است؛ این ابعاد در واقع به‌منزله سه رکن اصلی در همه اجزای مدیریت و زمامداری، جریان دارند، به‌گونه‌ای که کیفیت مدیریت و ماهیت آن، به‌شدت متأثر از آنهاست و غفلت از هر کدام، اثربخشی زمامداری را می‌کاهد و عملکرد او را به انفعال می‌کشد.

کتاب «تفسیر آینه؛ خطبه ۱۷۶ نهج‌البلاغه» نوشته بخشعلی قنبری، به بررسی و تفسیر محتوای خطبه ۱۷۶ نهج‌البلاغه می‌پردازد. نویسنده در این اثر، مفاهیم و آموزه‌های مطرح‌شده در خطبه را با رویکردی تحلیلی بررسی کرده و به تبیین مضامین آن در زمینه‌های اخلاقی، اعتقادی و تربیتی می‌پردازد. هدف اثر، ارائه فهمی منظم و قابل استفاده از مفاهیم این خطبه و تحلیل آموزه‌های آن است.

در کتاب حاضر، ضمن آشنایی اجمالی با نهج‌البلاغه، سعی بر آن بوده تا براساس روش‌ اسنادی، به بررسی شیوه‌های تربیت خویشتن در نهج‌البلاغه پرداخته شود. از این رو خطبه‌ها، نام‌ها و سخنانی که به گونه‌ای در ارتباط با تربیت انسان بودند از نهج‌البلاغه استخراج و پس از طبقه‌بندی موضوعی با استناد به تفاسیر گوناگون و کتاب‌های روان‌شناسی، اخلاقی و عرفانی، مورد تحلیل قرار گرفته‌اند. در این بررسی راه‌های تربیت، موانع موجود در آن، ویژگی انسان کامل و چگونگی پرورش ابعاد گوناگون وجودی فرد، مدّنظر بوده است.