جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

در این نوشتار به بررسی میراث استاد موسی اسوار در ترجمۀ قصاید متنبی و عربیات سعدی به فارسی پرداخته شده است.

این مقاله به بررسی ترجمۀ موسی اسوار از مجموعه داستان غسان کنفانی نویسنده و روشنفکر مبارز فلسطینی با عنوان «تا هر وقت که برگردیم» اختصاص دارد.

پیشینه‌ی تاریخی همه‌ی مسائل فلسفی به یک شکل نیست و نمی‌توان با بیان واحد، آن‌ها را بررسی کرد، ولی می‌توان آن‌ها را در بسترهای مختلف مورد کاوش قرار داد و به نتایج جدیدی دست یافت. در این پژوهش قصد بر این است که مکتب فلسفی سهروردی، به‌صورت‌خاص، نقدهای او بر مکتب مشاء و ابداعات و نوآوری‌هایش، در بستری جدیدی موردبررسی قرار داده شود. در این تحقیق، نظریات وی در چارچوب ساختار انقلاب‌های علمی کوهن موردبررسی قرار داده شده است و این نتیجه به‌دست آمده که سهروردی در بستر تاریخی خود، دست به انقلاب زده است و نظریات وی در قالب یک پارادایم جدید بر پارادایم قدیمی –مشاء- غالب شده است. هرچند این مسأله را که فهم فلسفه‌ی شیخ اشراق در پرتوی فهم فلسفه‌ی مشاء است، نمی‌توان نادیده گرفت؛ ولی طبق گفته‌ی کوهن، یک پارادایم جدید، از دل پارادایم قبلی ظهور می‌کند. برای نیل به مقصود، به تعریف پارادایم و ویژگی‌های آن و تطبیق نظریات سهروردی بر آن چارچوب پرداخته شده است.

‫اين پايان نامه از منظر حکمت متعاليه ملاّصدرا و با توجّه به ديدگاه وي در حرکت جوهري، به تحليل حدوث نَفس و عدم قدمت آن مي‌پردازد و حدوث و بقاي نَفس را از منظر صدرالمتألّهين شرح مي‌دهد. نويسنده مي‌کوشد جسمانية الحدوث و روحانية البقا بودن نَفس را که يکي از ابتکارهاي فلسفي فلسفه حکمت متعاليه محسوب مي‌شود، واکاوي کرده و ماهيت نَفس، مباني حدوث و قِدَم نَفس و نسبت بين آن و بدن را از ديدگاه مزبور و ساير مَشرب‌هاي فلسفي تبيين سازد. نوشتار حاضر در پنج فصل سامان يافته است. در فصل اوّل کلّياتي از تحقيق، فرضيه‌ها، تعريف واژگان کليدي و تاريخچه نظريه حدوث نَفس را مي‌خوانيم. در فصل دوم حقيقت نَفس، اهمّيت معرفت آن، و برهان هاي مختلف اثبات نَفس بيان مي‌گردد. سپس جوهر بودن نَفس و ثابت کردن آن با برهان هاي گوناگون و برخي اِشکال هاي بر جوهري بودن نَفس، مطرح و پاسخ داده شده است. وحدت نَفس و اثبات تجرّد آن به چهار برهان، از مباحث بعدي فصل دوم محسوب مي‌شود. فصل سوم به مباني حدوث نَفس و عدم قِدمت آن در حکمت متعاليه مي‌پردازد و حدوث نَفس را طبق مبناي اصالت وجود، تشکيک وجود و حرکت جوهري ملاّصدرا ثابت مي‌کند. نگارنده به همين منظور، ادلّه منکران حدوثِ نَفس و شبهه هاي آنان را نيز مطرح کرده و به آنها پاسخ مي‌دهد. فصل چهارم ديدگاه‌هاي برخي حکيمان مسلمان، مانندِ افلاطون در قديم بودن نَفس، ارسطو در حدوث نَفس، ابن‌سينا در حدوث نَفس و ملاّصدرا در اين باره مطرح، و ادلّه آنها در اين زمينه بيان مي‌کند و به نقد نظريّه افلاطون مي‌پردازد. در فصل پنجم نسبتِ بين نَفس و بدن در حکمت متعاليه، ترکيب نَفس و بدن و کينونت نَفس قبل از بدن از نظرگاه ملاّصدرا تبيين مي‌شود.

با پیروزی انقلاب اسلامی ایران و حاکمیت ولایت فقیه و ورود فقه جعفری به عرصه مدیریت کشور، رویکرد ها، تعاریف و جهت گیری های متنوعی درباره مدیریت فقهی ارائه شده است. دکتر سروش یکی از منتقدین معروف این عرصه می باشد. یکی از نقدهای اساسی ایشان به مدیریت فقهی، تناقض و عدم امکان چنین مدیریتی است. ایشان با بیان اینکه کار فقه فقط بیان احکام رفع خصومت است نه برنامه‌ریزی، تدبیر جامعه را به علم می سپارد و مدیریت فقهی را در تقابل با مدیریت علمی معرفی می کند. تحقیق پیش رو قصد دارد با روش عقلی و فلسفی به تبیین و نقد نظر ایشان بپردازد و در کشف معنای عمیق و درست مدیریت فقهی و صیانت از آن در برابر شبهات قدم بر می دارد. نتیجه به دست آمده از تحقیق بیانگر این است که بر خلاف پندار دکتر سروش، ادیان به طور اعم و اسلام به طور اخص از برنامه ریزی و مدیریت بیگانه نیستند بلکه شریعت الهی در بطن خود مدیریت لازم، برای اداره کشور را دارا است و قواعد کلی برای تطبیق بر جزییات در تمام اعصار را دربر دارد و مدیریت فقهی به معنی نفی مدیریت علمی نیست بلکه به معنی سنجش قواعد علوم با ارزش‌های دینی و احکام الهی (فقه اکبر) می‌باشد زیرا فقه به معنای احکام فردی، فقه اصغر است و فقه به معنای اعم، فراتر از این و اعم از باورها، ارزش ها، مشروعیت و مناسک در تمام ابعاد فردی و اجتماعی است.

---

مسئله‌ی معاد جسمانی که در شرع مقدس اسلام به آن اشاره گردیده همواره محل اختلاف‌نظرهای زیادی بوده است به‌نحوی‌که بعضی همانند متکلمین معتقدند که معاد هم جسمانی و هم روحانی است و درعین‌حال فلاسفه را متهم به التزام به معاد روحانی تنها می‌دانند در مقابل، فلاسفه این نظر متکلمین را درست ندانسته و معتقدند که احدی از فلاسفه معاد را روحانی صرف نمی‌دانند و همگی آن را اعم از روحانی و جسمانی می‌دانند. از دیگر موارد نزاع در این مسئله می‌توان به اختلاف دیدگاه‌های بین مکتب تفکیک و پیروان حکمت متعالیه در کیفیت معاد جسمانی اشاره کرد که هریک از این دو گروه آن را به معنایی گرفته‌اند. پیروان مکتب تفکیک مخصوصاً استاد سیدان که از نمایندگان متأخر این مکتب است بر طبق اصول خاص خودشان که بیشتر برگرفته از ظواهر آیات و روایات است قائل به بازگشت همین بدن عنصری و مادی دنیا در نشئه آخرت‌اند؛ ایشان معتقدند طبق فهم عامه مردم و عرف جامعه در مسئله معاد و با استناد به‌ظاهر آیات و روایات که دال بر بازگشت همین بدن عنصری در قیامت‌اند، آنچه در روز قیامت محشور می‌شود همین بدن عنصری دنیوی است. اما در مقابل نظر پیروان حکمت متعالیه مخصوصاً استاد جوادی آملی همانند نظر موسس این مکتب یعنی ملاصدرا که متفرع بر اصول ابتکاری خویش است، بر این می باشدکه کیفیت معاد جسمانی همان‌گونه است که در آیات و روایت به آن پرداخته‌شده است اما نه به آن صورتی که فهم عرفی و قاطبه جامعه آن را برداشت می‌کنند بلکه اثبات این مطلب با استدلال عقلی و روش فلسفی است. ایشان با برشمردن اصول و تمهیداتی معاد جسمانی را اثبات می‌کنند به این صورت کهانسان در هر نشئه‌ای دارای بدنی متناسب با همان نشئه است. اهمیت مسئله به این خاطر است که معاد از اصول مسلم دین مبین اسلام است و لذا چگونگی این امربسیار مهم است تا در ایمان مسلمین خلل و باور اشتباهی راه پیدا نکند. در این تحقیق در مورد اندیشه و نظرات این دو مکتب درباره معاد جسمانی مطالعه شده و سپس به بحث و بررسی مشترکات و نکات اختلافی دو گروه پرداخته‌شده است . درنهایت در قسمت پایانی تحقیق با ذکر دلایلی به اثبات معاد جسمانی از دیدگاه حکمت متعالیه ملتزم گردیده‌ایم.