جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

أجوبة المسائل یا پاسخ به جدیدترین استفتائات، کتابی است حاوی پرسش و پاسخ‌های (استفتائات) فقهی، مطابق به فتاوای آیت‌الله سید محمدعلی علوی گرگانی (متولد 1318ش). این کتاب به زبان فارسی در دو جلد منتشر شده است. در ابتدای کتاب سبب نگارش کتاب و نیاز مراجعه به علمای دینی این‌گونه تبیین شده است: یکی از موضوعاتی که باید مؤمنین متعبد جستجو کنند دستیابی به وظایف شرعی و دینی خود است. مؤمنین گرچه با احکام الهی آشنایی دیرینه دارند و با عمل به دستورات اسلام زنگارها را از دل می‌زدایند لکن هنوز مسائل فراوانی برای آن‌ها در پرده ابهام قرار دارد که پیگیری آن‌ها از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. فلذا برای رسیدن به احکام الهی بهترین و صحیح‌ترین راه‌ها طریقه‌ای است که ائمه معصومین(ع) نشان داده‌‌اند و فرموده‌اند: «و اما الحوادث الواقعة فارجعوا فیها الی رواة احادیثنا»؛ یعنی در راه اطلاع‌یابی از مسائل دینی به علماء جامع‌الشرایط فتوا و روایت رجوع نمایید. ازاین‌رو عالمان و فقهای اسلام نیز با تلاش مستمر خود درصدد رفع این مشکل بوده و می‌باشند‏. کتاب حاضر که به نام اجوبة المسائل یا پاسخ به جدیدترین استفتائات نام گرفته است مشتمل بر مسائل فقهی از تقلید تا دیات است که از محضر مبارک حضرت آیت‌الله‌العظمی علوی گرگانی مدظله‌العالی سؤال گردیده و معظم‌له به‌صورت کتبی پاسخ فرموده‌اند[۲]‏. مسائل ذکر شده در این اثر و در هریک از جلدهای آن، همانند دیگر رساله‌های عملیه به ترتیب ابواب فقهی با کتاب اجتهاد و تقلید آغاز و به کتاب دیات ختم شده است. پس‌ازآن استفتائاتی که در زمینه‌های عزاداری، خانواده، زنان، پزشکی، موسیقی و غنا، فیلم و نمایش ارائه شده است. در جلد دوم کتاب همین ساختار در ارائه مسائل پیگیری شده است؛ اما در هر موضوع استفتائات جدیدی ارائه گردیده است. همچنین احکامی در زمینه امدادرسانی، شهریه، دعا، استخاره و عیدالزهرا و ورزش اضافه شده است. شماره‌گذاری استفتائات هر عنوان از دیگر عنوان تفکیک شده است. فهرست مطالب هر جلد در انتهای آن ذکر شده است.

این کتاب مجموعه مباحث اخلاقى پيرامون سير و سلوك معنوى است كه زير نظر على اكبر رشاد، در سال 1418ق از نوار پياده و تدوين شده است. رساله حاضر، حاوى مباحث كلى و مقدماتى سير و سلوك است و به‌مثابه پيش‌درآمدى بر سلسله دروس اخلاق و عرفان استاد تلقى مى‌شود كه در پژوهشكده فلسفه و كلام پژوهشگاه فرهنگ و انديشه اسلامى آماده گرديده است. هدف از خلقت، فضيلت معرفت، معنا و اقسام معرفت، مكاشفه و مشاهده حق تعالى و تفاوت كشف و شهود، طريق تحصيل معرفت حق، طريق تحصيل حضور، تقدم خودشناسى بر خداشناسى، غايت بعثت انبيا، شرايط و موانع معرفت الله از جمله عناوين مباحث كتاب است.

تحقیقی درباره آموزه «توسل» و مبانی شرعی آن است. نویسنده در این اثر با طرح انواع توسل به تشریح نظر قرآن درباره توسل و رابطه آن با توحید پرداخته است. دلایل گوناگون مخالفان توسل در کتاب مطرح شده و از شرعی بودن آن دفاع شده است. نویسنده برای بررسی اشکالات از روایات مورد قبول اهل‏سنت استفاده کرده است. دیدگاه شریعت اسلامی درباره سوگند خوردن غیرخدا و سوگند دادن خدا به حق اولیا و صالحان مورد بررسی قرار گرفته است.

نظریۀ خلافت نوع انسان مدعی است که مصداق خلیفه در آیۀ ۳۰ سورۀ بقره به فرد یا افراد خاصی محدود نمی‌شود، بلکه خلافت برای ماهیت انسان جعل شده است. بر این اساس، هر فرد به اندازه‌ای که در مسیر صحیح اعتقاد، اخلاق و عمل گام نهد، اسمای الهی را در خود از قوه به فعلیت درمی‌آورد و به همان اندازه، خلافت به‌صورت ضعیف، متوسط یا کامل در او بروز می‌یابد. اما پرسش این است که تعمیم این مقام والا به بشر بر چه ادله‌ای استوار است و آیا این ادله از اتقان لازم و پشتوانۀ نصوص دینی برخوردارند؟ اهمیت پرداختن به این مسئله از آن رو است که این نظریه، مقام انحصاری خلافت و نیابت الهی را عمومیت می‌بخشید و حتی کافران، مشرکان و افراد فاسد را نیز بالقوه، و مؤمنان را در شرایطی معین، بالفعل، واجد این مقام می‌داند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی ـ انتقادی به بررسی ادلۀ این نظریه پرداخته و به این نتیجه رسیده است که ادلۀ ارائه‌شده فاقد استحکام لازم است و با آیات و روایات هماهنگی ندارند. بنابراین نمی‌توان نوع انسان را مصداق مقام خلافت الهی دانست، بلکه نظریۀ خلافت حجت‌های الهی، انطباق بیشتری با متون دینی، عقل و منطق دارد.

با توجه به تأکید روایات امامیه بر ارجاع انسان در همۀ شئون زندگی به امام به‌مثابۀ مرجع دینی، و معرفی امام به‌مثابۀ صاحب جایگاه مرجعیت دینی، این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که آیا می‌توان همۀ شروط و اوصاف امامت را در چارچوب مرجعیت دینی اهل‌بیت(علیهم السّلام) بازتعریف و سامان‌دهی کرد. به عبارت دیگر، اگر امامت را از زاویۀ مرجعیت دینی اهل‌بیت^ تحلیل کنیم، چه میزان از شروط و صفات امامت را می‌توان برای جایگاه مرجعیت دینی اهل‌بیت^ اثبات کرد و آیا بازخوانی و تفسیر امامت از این منظر، دایرهٔ شروط و اوصاف امامت را محدود می‌سازد یا آن را توسعه می‌دهد. در این نوشتار، سه شرط اساسی امام بررسی و ارتباط آنها با مرجعیت دینی اهل‌بیت^ تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که همۀ مقامات مهم امام، ازجمله نصب الهی، علم ویژه و عصمت برای جایگاه مرجعیت دینی اهل‌بیت^ ثابت است. همچنین نشان می‌دهد که مرجعیت دینی اهل‌بیت^ نه‌تنها با شروط و اوصاف امامت ناسازگار نیست، بلکه به‌مثابۀ چارچوبی منسجم، توانایی بازتعریف و اثبات این مقامات را دارد. این پژوهش با پرکردن خلأ مطالعاتی موجود، زمینهٔ بازخوانی امامت را در قالبی کاربردی و پاسخگو به نیازهای جامعهٔ شیعی فراهم می‌کند. در این پژوهش، از متون حدیثی شیعه و روش عقلی بهره گرفته شده است. تلفیق روش نقلی و عقلی به این معناست که افزون بر نقل روایات، از استدلال‌های عقلیِ استخراج‌شده از همین روایات نیز استفاده شده است.

در انسان‌شناسی بر اساس روایات امامیه، انسان موجودی چندبعدی و دارای ارواح مختلفی است که هریک نقش خاصی ایفا می‌کنند. هویت روح قدیمه یکی از چالش‌های فلسفی در این انسان‌شناسی است. پژوهش حاضر به بررسی هویت و ویژگی‌های روح قدیم می‌پردازد و ارتباط آن با دیگر ارواح را تحلیل می‌کند. هدف این پژوهش این است که از یک سو، روشن کند آیا روح قدیمه، وجود مستقل و هویت منحاز و جدایی در ساحت حیات انسان دارد، و از سوی دیگر، این موجود چه کارویژه‌ای را دنبال می‌کند. این پژوهش با روش تحلیل روایات و با روش نص‌گرایی به‌دنبال حل این مسئله است. در روایات امامیه دو دسته ویژگی برای روح قدیمه شناسایی شده است: ویژگی‌های تمایزدهنده و ویژگی‌های عمومی. مهم‌ترین ویژگی روح قدیمه بُعد زمانی آن است که آن را از دیگر ارواح متمایز می‌کند. این بُعد به وجود روح قدیمه در اصلاب و ارحام اشاره دارد. این روح دارای حیات است؛ ولی این حیات تنها به نوع خاصی از حیات اختصاص دارد که همان حیات قدیم است. وظیفۀ آن حفظ هویت و زیست حداقلی در اصلاب و ارحام است. این روح فاقد شعور و اراده است و هیچ تأثیری در سعادت و شقاوت انسان ندارد. روح قدیمه در ساحت حیات انسان، به‌ویژه در زمان وجود در اصلاب و ارحام، موجودیت انسان را زنده نگه می‌دارد. این روح در مقابل «روح تحول»، «روح الحیات و البقاء» قرار می‌گیرد؛ به این معنا که حفظ هویت با روح قدیمه، و تغییر و رشد با روح تحول مرتبط است. روح قدیمه روح نباتی و روح حیوانی و نفس ناطقه، محل روح، استعداد انسان‌شدن، ارواح قبل از ابدان، موجود ذری نیست.

این کتاب ه بررسی نام‌های زیبای خداوند (اسماء الحسنی) و مفاهیم عمیق آن‌ها می‌پردازد. این اثر همچنین ارتباط این نام‌ها با علم حروف و اعداد (ابجد) و کاربردهای عملی آن‌ها در ذکر و مناسک معنوی را برای دستیابی به فواید دنیوی و اخروی شرح می‌دهد.

مجموعه‏ای از روایات و معارف حدیثی در باب رزق و روزی در این اثر گردآوری شده است. در مقصد اول از موجبات و اسباب فقر سخن رفته سپس عوامل و زمینه‏های رفع فقر بیان شده است. از دیدگاه روایات، ارتکاب گناه، اسراف، احتکار، ربا، دروغگویی، حرص، تبذیر، ریاء، ترک جهاد، زنا و گدایی و دیگر گناهان و رذیلتهای اخلاقی علل واقعی فقر و فلاکت اقتصادی و مالی جوامع بشری است. در پایان تعدادی از اذکار و ادعیه برای توسعه و تکمیل رزق نقل شده است.