مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

پژوهش در مورد موضوع پایان نامه حاضر از جهاتی حائز اهمیت است. این اهمیت از جهتی برمی‎گردد به تلاش برای درک درست از اسلام در همه ابعاد، از جمله بعد فلسفه سیاسی که بخش مهمی از آموزه‎های اسلام را دربر می‎گیرد. از جهت دیگر اهمیت این دست پژوهش‎ها ناشی از احساس نیاز و، در پی آن، اقبالی است که امروزه در جهان به این‎گونه مباحث می‎شود. به خصوص با توجه به جریانات اخیر جهان اسلام موسوم به بیداری اسلامی. هدف از این تحقیق تلاش برای شناخت دقیق و همه جانبه نظر اسلام در مورد جایگاه رأی مردم، میزان و نحوه اعتبار آن در حکومت اسلامی و دست‎یابی به الگویی کارآمد در این زمینه است. روش تحقیق در این پایان‎نامه نظری و کتاب‎خانه‎ای با رویکرد تاریخی ـ تحلیلی است. در این روش به قرآن، سنت پیامبر (ص) و سیره علی(ع) مراجعه کرده، شواهد مناسب را استخراج، دسته‎بندی و تحلیل می‎نماییم. این اثر در پی اثبات این ادعا‎ست که رأی مردم در تعیین حاکم و تصمیم‎سازی‎ها و تصمیم‎گیری‎های حکومت اسلامی تأثیری جدی دارد. نیز این ادعا ‎که حاکم اسلامی در تصمیم‎گیری‎ها و عمل‎کردها باید افکار عمومی را در نظر داشته باشد و نهایت تلاش خود را برای راضی نگه داشتن مردم به‎کار‎برد. برخی نتایج این پژوهش عبارتند از: 1. مشروعیت حکومت معصوم، ابتداءً و استمرارا و به نحو جزءالعله، به رأی و رضایت عموم مردم است؛ 2. در عصر غیبت مشروعیت حاکمیت (حاکم بودن) و حکومتِ فقیه جامع‎الشرایط در گرو اقبال عمومی است؛ 3. مشورت با مردم در امور سیاسی‎ـ اجتماعی وظیفه زمامدار است؛ 4. جلب هم‎کاری مردم با حکومت اسلامی از راه‎های غیر اخلاقی و نا‎مشروع جایز نیست؛ 5. نظارت بر تصمیم‎ها و عمل‎کردهای حکومت و، در صورت لزوم، انتقاد و مخالفت حق و وظیفه مردم است و نباید از این جهت مورد تعرض حکومت اسلامی واقع شوند؛ 6. توجه حکومت اسلامی به افکار عمومی در تصمیم‎گیری‎ها و عمل‎کردها ضروری است.

کتاب حاضر، اين امکان را به خواننده مي‌دهد که با تکوين تاريخي انديشه سياسي در تمدن‌هاي غربي مأنوس شود، از «ايسم» هاي عمده سياسي که هر روز در رسانه‌ها مي‌شنود يا مي‌خواند، سر دربياورد و نظريه‌پردازان بزرگ سياسي را به‌اختصار بشناسد. در اين کتاب خواننده با تعريف کلاسيک فلسفه سياسي آشنا مي‌شود و سپس نام‌هاي بزرگي را که در تاريخ فلسفه غرب ماندگار گشته‌اند را مرور مي‌کند. وي همچنين ميراث هند و چين و جهان اسلام را در حوزه فلسفه سياسي مي‌شناسد.

«عرفان سیاسی مهم‌ترین معرفتی است که به زندگی سیاسی و اجتماعی صبغة الهی و معنوی می‌بخشد و می‌توان با توجّه به آموزه‌ها و مفاهیم آن، رویکرد دیگرگون در ساحت سیاست و زندگی اجتماعی بازگشود که نشان از ظرفیت بالای این دانش دارد.» نگارنده در این اثر تلاش کرده تا نسبت گسست میان سیاست و عرفان را با طرح مبانی، مفاهیم و آموزه‌های عرفان سیاسی مورد نقد قراردهد. بر این اساس، پس از تبیین اهمّیت، چارچوب و روش تحقیق، مفاهیم و مؤلّفه‌های اساسی عرفان سیاسی را مورد کاوش قرار داده و به مبانی هستی‌شناختی، انسان‌شناختی، معرفت‌شناختی و فرجام‌شناختی عرفان سیاسی پرداخته است. در ادامه، اهداف عرفان سیاسی را بررسی کرده و به قلمرو و مسائل اساسی عرفان سیاسی پرداخته است. در پایان نیز، الگوهای حکومتی انبیای الهی به عنوان عارفان حقیقی را معرّفی کرده است. «احیا و برجسته‌سازی عرفان سیاسی»، «بسط و تبیین دانش سیاسی در اسلام با توجّه به طرح عرفان سیاسی»، «ارائة راه‌حل و بازتعریف نقش عرفان و معنویت در عرصة مهم و اساسی سیاست» و «مفهوم‌سازی و غنی‌سازی ادبیات سیاسی وابسته به عرفان سیاسی»، اهداف این پژوهش هستند.

کتاب حاضر، داراي فصول سه‌گانه است. تبيين مفهوم امامت و معرفي ائمه اثني عشر، تبيين ضرورت و فلسفه امامت از ديدگاه فريقين، سيره امامان معصوم و زعامت جامعه اسلامي از اهم موضوعات بررسي شده در اين کتاب هستند.

اثر حاضر، ترجمه فارسي کتاب «بي‌طرفي در فلسفه اخلاق و فلسفه سياسي» تأليف خانم سوزان مندوس است. نويسنده کتاب، کوشيده است پاسخگوي مساله بي‌طرفي در فلسفه اخلاق و فلسفه سياسي باشد و با پي‌جويي استدلال اخلاقي فراگير پلي به نظم سياسي جامعه تکثرگراي ليبرال بزند. هدف فلسفه اخلاق بي‌طرفانه اين است که دليلي قانع‌کننده براي اخلاقي زيستن در دنيايي که زندگي معنايي فراتر از خود ندارد، بيابد. هدف فلسفه سياسي بي‌طرفانه اين است که نشان دهد چگونه مي‌توانيم براي عادل بودن و براي پرسش‌هايي که دائماً در خصوص مفهوم زندگي پرسيده مي‌شود، پاسخ‌هايي قاطع بيابيم. مباحث اين اثر در چهار فصل سامان يافته است. ابتدا بي‌طرفي در فلسفه سياسي مطرح شده است. سپس تقدم اخلاق بي‌طرفانه به بحث گذاشته شده است. در ادامه اجرايي کردن اخلاقيات بررسي شده است. در نهايت نيز به مبحث بي‌طرفي و سازگاري پرداخته شده است.

در کتاب حاضر، مؤلف سعی کرده است دموکراسی موردنظر «کارل پوپر» را در پرتوی دو چارچوب کلی یعنی اندیشه دموکراسی و فلسفه «کارل پوپر»، تبیین و روشن سازد. مؤلف بخش اول و دوم را به معرفی این دو چارچوب و بخش سوم را به تبیین دموکراسی در اندیشه سیاسی و اجتماعی «کارل پوپر» اختصاص داده است. وی همچنین بیان می‌دارد که دموکراسی ازجمله موضوعاتی است که امروزه چه در حوزه‌های فکری و نظری و چه در حوزه‌های سیاسی و اجتماعی، بسیار مورد بحث و مناقشه است.

بنیان اندیشه سیاسیِ هابز بر تحلیل دوگانه وی از انسان مبتنی است: از سویی انسان به مثابه جسمِ مادیِ مرکب در شبکه­ای از نیروهای مکانیکی که تابع امیال و انفعالات خویش­ است. و از دیگر سو انسان همچون موضوع مطالعه مفاهیم حق و تکلیف که به وسیله قرارداد تشکیل اجتماع می­دهند. تلاش هابز بر این است که نظام سیاسی ­اش با تحلیل ماده­ گرایی از رفتار انسان سازگار باشد. به همین دلیل در اندیشه هابز آگاهی از سازمان سیاسی مشروط به شناخت سرشت بشری است، و شناخت حالات و انفعالات بشر به شناخت اصول مکانیکی و قوانین فیزیک وابسته است. اخلاق و سیاست هابز نیز با ماده­ انگاری مکانیکی منطبق هستند و گاهی بر همان زمینه شرح و بسط داده شده­اند. پرسش ­های راهبر ما در این مقاله عبارتند از: سرشت انسان به مثابه یکی از عناصر اصلی نظام روان­شناختی هابز چه مختصاتی دارد؟ هابز چگونه بر پایه مختصات سرشت انسان، فلسفة سیاسی خود را تدوین کرده است؟ مدعای اصلی مقاله این است که در نگاه هابز سرشت انسان بر اصل حرکت و بر اصول مکانیکی استوار است و در نتیجه، توانایی ایجاد جامعه سیاسی در سرشت بشر نوشته نشده است. انسان مدنی بالقسر است و باید اجتماع­ پذیر ساخته شود، به این معنا که نظم جامعه سیاسی نه نظمی طبیعی بلکه نظمی تصنعی است که در مفاد بندهای یک قرارداد تجلی ­پذیر خواهد بود. بنابراین روان ­شناسی مکانیکی هابز زمینه ­ساز فلسفه مدنی اوست.