مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

‫اسلام مکتب اعتدال است، و اگر تسامح و مداراي ديني را نيز توصيه نموده، هرگز به‌معناي سهل‌انگاري در دين و اجراي حدود الهي و عدالت نيست. اما تساهل و تسامح در معناي غربي آن بيشتر يک روش سياسي و حکومتي بوده است نه يک شيوه اخلاقي و ديني. نگاه خاص فرهنگ غرب به هستي، و همچنين رويکرد اومانيستي و نسبي‌گرايانه آن به جهان، مبناي شکل‌گيري انديشه "تولرانس" در غرب مي‌باشد. اما بر اساس مباني اسلامي، حفظ وحدت و ثبات سياسي، منحصر در يکسان‌سازي عقايد و افکار تمام جامعه نيست؛ عقيده‌اي هم که بر اساس تفکر پديد آمده باشد آزاد است. اما اسلام تلاش مي‌کند تا عقايدي را که بر اثر نهادينه‌شدن سنت‌هاي غلط و پيروي و تقليد کورکورانه به‌وجود آمده، از دامنه انديشه بشريت بزدايد. همچنين از نظر اسلام، استهزا و اهانت به مقدسات ديني و مذهبي نيز حرام و ممنوع بوده، و هيچ تساهلي درباره آن پذيرفته نيست. برخي از احکام جزايي اسلام نيز که از سوي بعضي متهم به ترويج خشونت گرديده، در راستاي حفظ کرامت و شرافت انساني وضع گرديده، و براي تقويت آن بر نظارت اجتماعي همچون امر به معروف و نهي از منکر تأکيد شده است. اصولاً در چنين مواردي، ترحم بي‌مورد و رأفت منفي در مقابل افراد بد، ظلمي نسبت به جامعه و تهديدي براي امنيت آن تلقي مي‌شود. بر اساس جهان‌بيني اسلامي، عقل بشر به‌تنهايي براي تأمين سعادت انسان کافي نيست، و تنها خداوند است که بر ابعاد وجودي انسان آگاهي کامل دارد و سعادت انسان را به‌خوبي مي‌شناسد. به‌همين دليل، هدف از مجازات‌هايي که خداوند وضع نموده، در جهت اعمال خشونت مشروع و عادلانه، براي حفظ حرمت و جان و مال انسان‌ها تفسير مي‌شود. بر اين اساس، قرآن کريم اگرچه پيامبر را به مدارا و تحمل در مقام رسالت فرا مي‌خواند، اما در موارد لزوم نيز به قاطعيت و صلابت فرمان داده است.