مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

در بررسی تاریخ علوم اسلامی، به موضوع‌هایی مشترک میان حکمت اسلامی و قرآن برمی‌خوریم که گاهی سبب برخورد و بحث بسیاری در میان اصحاب عقل، تفسیر و نقل گردیده است. یکی از این مسائل، مسئلة روح و نَفْس است که میان این دو بینش، یعنی تفسیر و حکمت اسلامی مورد بحث و برخورد قرار گرفته است. بر این اساس، دربارة آفرینش و حقیقت نَفْس و روح در میان اندیشمندان مسلمان سه دیدگاه وجود دارد: 1ـ روح مجرّد انسان پیش از بدن او آفریده شده است و برخی روایات با تعیین زمان، تقدّم وجودی روح بر بدن را تأیید می‌کنند.2ـ روح مجرّد و بدن مادّی همزمان آفریده شده‌اند و از لحظه‌ای که جسم انسان استعداد پذیرش روح یافته، خداوند روح مجرّد وی را آفریده، متعلّق به بدنش نموده است.3ـ روح انسان، جسمانی‌الحدوث و روحانی‌البقاء است؛ به این معنی که روح مجرّد آدمی، نه پیش از جسم او آفریده شده است و نه همزمان با آن، بلکه روح در طلیعة پیدایش، یک امر مادّی است که همراه با بدن طبیعی وی پدید آمده است و با تحوّل جوهری تکامل یافته، به مرحلة تجرّد روحانی رسیده است. در این مقاله برآنیم که با تکیه بر معانی نَفْس و روح در قرآن و حکمت اسلامی، به استقبال این بحث و نزاع رفته، به این پرسش پاسخ دهیم که قرآن و حکمت اسلامی دربارة روح و نَفْس چه نظری دارند؟ برای این منظور، نخست به روش مطالعة کتابخانه‌ای به سِیر مفاهیم نَفْس و روح در قرآن و میان فلاسفه می‌پردازیم و آنگاه بعد از بیان، بررسی و تحلیل دیدگاه‌ها، برخی از آنها را نقد می‌کنیم.

در قرآن کریم مهمترین عامل خلقت انسان عبودیت معرفی شده است که بی توجهی به آن زمینه ساز بسیاری از مشکلات انسانها است یکی از مهمترین احادیثی که به صورت مفصل به حقیقت عبودیت پرداخته حدیث معروف عنوان بصری از امام صادق ( علیه السلام)می باشد حقیقت درلغت به معنی اصل و واقع هر امر است وعبودیت به معنی اظهار فروتنی وطاعت و فرمان برداری از حق است. اهداف کلی تحقیق :1- تقویت احساس بندگی وروحیه عبودیت در زندگی فردی و اجتماعی 2- رهایی از احساس پوچی ازامتیازات این تحقیق جدید ونو بودن موضوع می باشد که به این صورت مورد بررسی واقع نشده است در این حدیث علم وعبودیت ملازم یکدیگر بوده و برای دریافت نور علم باید به سه حقیقت توجه نمود 1- حقیقت بندگی 2- عمل نمودن به علم 3- توسل امام ( علیه السلام)حقیقت بندگی را در سه جمله خلاصه نموده اندوآثار آن را در ادامه بیان کرده اند الف- انسان خودش را در اموری که خدا به او تفضل کرده است مالک نداند . ب- انسان برای خودش تدبیر استقلالی نداشته باشد . ج- تمام مشغله اش دراطاعت خداوند باشد. از نتایج توجه به حقیقت بندگی آسانی انفاق ،آرامش در مصیبت ها وبلاها ودوری جستن ازمراء ومباهات است با توجه به حدیث اولین درجه تقوا این است که دنیا را برای تکاثر وتفاخر طلب نکنیم، وعزت وبرتری خود رادرداشته های مردم جستجو نکنیم وایام عمرمان را به بطالت نگذرانیم در پایان حضرت سالک الی الله راسفارش به ریاضت نفس ،حلم وعلم می نمایند

چکیده ندارد.

چکیده:هدف پژوهش :انجام این پژوهش در راستای بیان ویژگی های انسان در حکمت متعالیه بوده و در صدد آن است که ضمن ارائه آراء صدرالمتالهین در این خصوص چهره روشنی از حقیقت آدمی را نیز تبیین نماید .روش تحقیق : این پژوهش که از نوع توصیفی و مطالعات آن کتابخانه ای بوده به بیان ماهیت انسان از دیدگاه های مختلف و مذهب حکما پرداخته همچنین بعد عقلی انسان را نیز تبیین می نماید در ادامه نقش اختیار در انسانیت انسان و غایت حیات انسانی نیز به بحث گذاشته شده است .طرح پژوهش :این پژوهش در مجموع شامل یک مقدمه پیرامون مسائل انسان شناسی و پنج فصل با عنوان های کلیات ، عقل موهبتی الهی ، انسان و اختیار ، حیات عقلی غایت انسان و در نهایت نتیجه گیری می باشد .نتیجه کلی :در نگاه ابتدایی انسان نیز همانند سایر گونه های جانوری ظاهر می شود ولی مطالعه پیرامون ابعاد و حقایق وجودی او ما را به این نکته رهنمون می شود که « خداوند انسان را به صورت خود خلق کرده است » که خود بیانگر پیچیدگی شناخت اوست ولی به طور خلاصه می توان گفت انسان با انجام وظایف محوله در سایه اختیار خود و در نتیجه با نیل به حیات عقلی ، فلسفه وجودی خویش را تحقق بخشیده به خیر و سعادت تام نائل می گردد .