جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

چکیده ماشینی: باور رایج در میان پژوهشگران دارای گرایش تجربه‌گرایی این است که علم بالاترین شکل دانش انسانی است. به دلیل ویژگی‌هایی مثل عینیت، دقت و وضوح، و همچنین تکیه آن بر روش تجربی به‌عنوان پایه اصلی موفقیت هر فعالیت علمی. به کمک روش، علم توانست توانایی خود را در پیش‌بینی، تبیین و کنترل پدیده‌ها اثبات کند. بنابراین علم به اساس هر گرایش علمی تبدیل شد، زیرا چارچوب اساسی است که بر اساس آن دانش‌ها منظم می‌شوند و ابزاری است که به دانشمندان اجازه می‌دهد دانش‌های جدید را کشف و توضیح دهند. نظریه‌های علمی از طریق روش استقرایی دقیق و سختگیرانه و بر اساس مشاهدات و تجربیات استخراج می‌شوند. دانشمندان به عینیت علم باور داشتند، علمی که شک در آن وارد نمی‌شود، و دانش علمی نزد آن‌ها اساساً استقرایی است. اما با ظهور جریان فکری در فلسفه علم معاصر و پرسش‌های آن درباره ماهیت علم، نحوه عملکرد آن و ماهیت روش‌ها و مشروعیت نتایج به دست آمده، امکان شک در ارزش این روش به دلیل مشکلات منطقی پیش آمده، نشان داده شد. دیوید هیوم نخستین کسی بود که آنچه را «مسئله استقراء» نامیده می‌شود، مطرح کرد؛ اینکه چگونه می‌توان پرش از تعداد محدودی از حقایق تجربی به یک قانون عمومی را توجیه کرد. یک قانون کلی و عمومی، دانشمندان بعد از هیوم مشغول شدند به دنبال دلایلی که به عالم طبیعی اجازه بدهد قانونی کلی برقرار کند که شامل آینده هم بشود، با اینکه می‌دانست کارش فقط محدود به نمونه‌های جزئی است که در گذشته دیده است. پس چطور اجازه دارد از محدود به مطلق برسد؟ و آیا صحت نمونه‌های جزئی باعث می‌شود کلیت این نمونه‌ها هم درست باشد؟

ترجمه ماشینی: پل فایرابند در میان مهیج ترین و تأثیرگذارترین فیلسوفان علم قرن بیستم قرار دارد. این بازسازی ایده های در حال توسعه او ملاحظات تاریخی و سیستماتیک را با هم ترکیب می کند. بخش اول به بررسی سه تأثیر اصلی بر رشد فلسفی فایرابند می‌پردازد: فلسفه متأخر ویتگنشتاین، عقل‌گرایی انتقادی پوپر و تأثیرات تجربی ارنهافت. بخش دوم بر توسعه فایرابند و استفاده از مفهوم قیاس‌ناپذیری در قلب نقدهای فلسفی او متمرکز است و رابطه او با رئالیسم را بررسی می‌کند. فایرابند در ابتدا مفهوم غیرقابل مقایسه را از ایده هایی که در Duhem یافت، توسعه داد. او از مفهوم قیاس‌ناپذیری برای حمله به اشکال مختلف محافظه‌کاری مفهومی در فلسفه و علوم طبیعی استفاده کرد. او مخالف بسیاری از دیدگاه‌ها به این دلیل است که آزادی لازم برای ایجاد دیدگاه‌های جایگزین را محدود می‌کنند و در نتیجه مانع پیشرفت علمی می‌شوند. برخلاف تصور عمومی، او هرگز یک واقع گرا علمی نبود. بخش سوم، برداشت کثرت گرایانه فایرابند از دانش را در چارچوب روش فلسفی کثرت گرایانه او بازسازی می کند. فایرابند یک پلورالیست فلسفی بود که به دنبال پیشرفت، کثرت گرایی را تمرین می کرد.

ترجمه ماشینی : هدف این پایان نامه بازسازی، ارزیابی انتقادی و به کارگیری کثرت گرایی پل فایرابند است. من با پیشنهاد نقاط تماس آتی بین پلورالیسم فایرابند و موضوعات مورد علاقه در فلسفه علم معاصر به پایان می رسم. من در فصل 1 با بازسازی فلسفه انتقادی فایرابند شروع می کنم. من نشان می‌دهم که چگونه آثار منتشر شده او از سال 1948 تا 1970 یک استراتژی استدلالی به‌طور قابل‌توجهی منسجم را نشان می‌دهند که با بلوغ فکری فایرابند، پالایش‌تر و کلی‌تر می‌شود. به طور خاص، من استدلال می‌کنم که فایرابند یک مورد متقاعدکننده علیه عقل‌گرایی یا این تز ایجاد می‌کند که قواعد هنجاری و انحصاری عقلانیت علمی وجود دارد. در فصل 2، من پلورالیسم فایرابند را بازسازی می کنم و رابطه آن را با انسان دوستی و آنارشیسم معرفتی او به تفصیل شرح می دهم. من کثرت گرایی فایرابند را ترکیبی از اصول تکثیر و سرسختی می دانم. من تکامل و توجیه این اصول را از مقالات اولیه فایرابند تا اواخر دهه 1970 نشان می دهم. در فصل 3، من از کثرت گرایی فایرابند از برجسته ترین انتقاداتش دفاع می کنم. سپس روشن می‌کنم که کثرت‌گرایی فایرابند به مفهومی از منطق تعقیب تئوری است و دیدگاه او را با استفاده از بینش‌های C.S. Peirce، Pierre Duhem و Michael Polanyi اصلاح می‌کنم. از پیرس، من نشان می‌دهم که چگونه می‌توان از ویژگی‌های اقتصادی، جامعه‌شناختی و ارزش‌بار تعقیب نظریه برای محدود کردن تکثیر و سرسختی استفاده کرد. از دوهم و پولانی، سعی می کنم نقش مناسب دانش ضمنی را در چارچوب فایرابندی نشان دهم. در نهایت، من نشان می‌دهم که تکثرگرایی فایرابند چه پیامدهایی برای مدل‌های توزیع وجوه در جوامع علمی دارد. من ادعا می‌کنم که پیشنهاد «علم منظم» که توسط بسیاری از فیلسوفان و دانشمندان علوم اجتماعی ارائه شده، مدل امیدوارکننده‌تری ارائه می‌دهد. به طور خاص، هدف من این است که بفهمم جدی گرفتن کثرت گرایی فایرابند برای اصول متعادل کردن تصمیمات تخصیص بودجه و نقش بررسی همتا در ارزیابی موفقیت بالقوه پیشنهادهای تحقیقاتی چه چیزی را به دنبال دارد. من با پیشنهاد خطوط تحقیقاتی آینده برای تحلیل بیشتر و به کارگیری کثرت گرایی فایرابند به پایان می رسم.

توجه جامعه‌ی جهانی به آثار مخرب علم مدرن در کنار سلطه و نفوذ علم مدرن در نظام‌های آموزشی و حکومتی، موجب شده تا برخی اندیشمندان به فکر لزوم برون‌رفت از وضع موجود بیفتند. سیدحسین نصر و پاول فایرابند با وجود تفاوت حوزه‌ی پژوهشی‌شان متفقا علم مدرن را نقد کرده و تصویری از جامعه‌ علمی آرمانی رسم کرده‌اند. استراتژی نصر، احیای علوم رایج در دوران قبل از علم مدرن است. علومی که منافع مادی‌شان در هماهنگی با کل طبیعت بوده، نیازهای معنوی انسان را نیز برآورده می‌کردند. اما فایرابند معتقد است باید از آنچه مایه‌ی سرسپردگی به علم مدرن است، عبور کنیم و به سمت تشکیل جامعه‌ای برویم که در آن نه تنها علم، بلکه هیچ ایدئولوژی دیگری دارای جایگاه برتر نیست. در این مقاله با مروری بر آراء ایشان در باب جامعه‌ی علمی آرمانی، تفاوت‌های ایشان تحلیل شده و در نهایت آراءشان با رویکرد کاربردی ارزیابی شده ‌است.

برونو گیوئیدردونی(Bruno Guiderdoni)، دکترای اخترفیزیک، پژوهشگر «مرکز ملی تحقیقات علمی فرانسه» (CNRS) و «انستیتو اخترفیزیک پاریس»، عضو شورای اجرایی «بنیاد تمپلتون» و «دومین برنامه علم و جستجوی حقیقت» در «مرکز الهیات و علوم طبیعی برکلی»، عضو شورای علمی «دانشگاه بین‌رشته‌ای پاریس» است. هدف آثار و فعالیت‌های علمی در بیش از هشتاد عنوان منتشرشده، شناخت فرآیندهایی است که به شکل‌گیری و تحول کهکشان‌ها می‌انجامد. وی در تلاش است تا چهارچوبی نظری برای تفسیر داده‌های به دست‌آمده از کهکشان‌های دوردست ارائه کند. در سال ۱۹۹۴، با برخی دیگر از اندیشمندان مسلمان، «موسسه مطالعات عالی اسلامی[۱]» را پایه‌گذاری کرد که هدف آن شناساندن ارزش‌های معنوی و فرهنگی اسلام به جامعه غربی است. در این زمینه، وی به‌طور مرتب همایش‌هایی در موضوعات گوناگون برگزار می‌کند. او در الهیات اسلامی تاکنون بیش از ۱۴۰ مقاله منتشر کرده است. از ۱۹۹۳ تا ۱۹۹۹، در برنامه «ادیان» شبکه دوم تلویزیون فرانسه، برنامه هفتگی «شناخت اسلام» را اجرا کرده و در آن با بسیاری از اندیشمندان جهان اسلام به گفتگو نشسته است. وی هم اینک در حال نگارش کتابی در «معنویت اسلام» است. گیوئیدردونی به اسلام گرویده و نام کوچک خود را به عبدالحق تغییر داده است.

«استقراء» به عنوان روشی برای به‌دست آوردن فرضیه‌های علمی و هم‌چنین شیوه­ای در استدلال، ریشه ­هایی تاریخی حتی در آثار فیلسوفان یونان باستان دارد. در مواجهه با مسأله‌ی استقراء که هیوم مطرح کرد، برخی فیلسوفان به شک‌گرایی روی آوردند و برخی دیگر با ابتناء بر دیدگاه‌های معرفتی موجه­‌سازانه درصدد دفاع از استقراء به‌عنوان روشی علمی برای کسب معرفت برآمدند. دیوید میلر، به پیروی از پوپر همه اشکال پروژه موجه‌سازی معرفتی را شکست خورده می‌داند و معتقد است باید استقراء را بازنشسته کرد و خود را از اعتیاد به موجه‌سازی رهاند. در این مقاله به معرفی دیدگاه عقلانیت نقاد به‌خصوص قرائت میلر درباره­‌ی «مسأله استقراء» پرداخته خواهد شد.

قیاس ناپذیری در فلسفه علم می گوید که پادایم ها/نظریه های علمی رقیب، هر چند از اصطلاحات واحدی استفاده می کنند، اما راجع به موضوع واحدی سخن نمی گویند و در نتیجه، دانشمندانی که در پارادایم های علمی رقیب بسر می برند یا از نظریه های بنیادین علمی رقیب دفاع می کنند، حرف یکدیگر را نمی فهمند. مقاله حاضر، کوششی است برای بررسی و نقد این تز. مولف ابتدا با تمرکز روی دو مدافع اصلی این تز، یعنی توماس کوهن و فایرابند، آن را در بستر تاریخی خود توضیح می دهد. سپس سعی می کند مقدمات استدلال آنان بر این تز را آشکار نماید، و در نهایت تلاش می کند با استفاده از نظریه برون گرایی معنایی در فلسفه زبان، یکی از مقدمات اصلی این استدلال را رد کند. در توضیح این نظریه، روی دو چهره اصلی این جریان، یعنی کریپکی و پاتنم، تمرکز خواهد شد. از نظر مولف، برون گرایی معنایی، راهی برای رد تز قیاس ناپذیری است.