مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

در این رساله سعی شده است که به سوال «عوامل پیدایش دین چیست؟» با توجه به مبانی روانشناختی، جامعه شناختی و با تأکید بر اندیشه استاد مطهری پاسخ داده شود. صاحب نظران غرب، در این زمینه دیدگاه های متفاوت ارائه داده اند؛ در حوزه روانشناسی فروید، یونگ و فویرباخ هر کدام به ترتیب: عقده های سرکوب شده جنسی، صور مثالی موجود در ضمیر ناخودآگاه و از خود بیگانگی انسان را عوامل به وجود آمدن دین دانسته اند. اما جامعه شناسان، از قبیل آگوست کنت، امیل دورکیم و کارل مارکس به ترتیب: جهل علمی بشر، سیطره روح اجتماعی بر افراد و بالاخره تضادهای طبقاتی را منشاء پیدایش دین قلمداد کرده اند. در بیانانت دانشمندان غربی نکنه ای که بیشترین برجستگی را داشته و مورد اتفاق همه آنها بوده است: «مسلم گرفتن غیر عقلانی بودن و عدم وحیانیّت دین» بوده که شهید مطهری آنرا نه تنها یک ادعای بدون دلیل دانسته، بلکه دلایلی بر اثبات عقلانیت دین مطرح کرده است. استاد مطهری بعد از بطلان نظریات طرح شده، فطری بودن دینداری را با دلایل عقلی، تاریخی، تجربی و نقلی به اثبات رسانده است.

چکیده ندارد.

تقدّس اولیای خدا در نگاه دینی، بر مبنای اصطفای الاهی است؛ در حالی که در نگاه مدرن، مبتنی بر پندار و تصمیم انسان‌هاست. از سوی دیگر در مطالعات دینی جدید، زبانِ امرِ مقدّس، «اسطوره» است؛ امّا نه به‌معنای رایج آن. توجّه به تمایز فهم سنّتی و جدیدِ تقدّس از سویی، و فهم عامیانه و اصطلاحیِ اسطوره از سوی دیگر، موجب جلوگیری از خلط‌های روشی و مفهومی در نقد تقدّس اولیای خدا می‌شود.

پیش از هر اقدام برای تحلیل سرشت و ماهیت اعتقاد و عمل دینی در میان جوامع مختلف، ارائه نوعی «تعریف کاربردی» از مفهوم «دین» ضروری است. این امر در نگاه نخست، تقریباً ساده به نظر می­رسد؛ چون فرض بر آن است که همه ما از «اعتقادات دینی» در جامعه خود اطلاع داریم و این «برداشت عمومی» ما را به اتخاذ دیدگاه درباره آن، رهنمون می­شود؛ برای مثال، هر زمان که واژه قدرتمند «دین» به گوشمان می­رسد، تصویری از انواع اعمال و مراسم دینی در ذهن ما نقش می­بندد یا نام شخصیت­ های مذهبی و معنوی به ذهن ما خطور می­کند. هر محققی، پیش از آنکه به بررسی تعریف­های ارائه شده از دین بپردازد، باید تعریف خود را از این واژه مشخص کند و سپس این «برداشت عمومی» را با آن تعریف یا با تعریف­ های محققان و متخصصان مقایسه کند.

در این پژوهش ، ابتدا پیرامون مشکل ارائه تعریفی از دین، تاریخ دین و عناصر مشترک ادیان بحث گردیده، و به طور کلی منظور از کلمه (دین) مشخص شده است . پس از آن اهمیت دین در جامعه از لحاظ فراگیر بودن، روابط دو جانبه آن با سایر نهادهای جامعه و کارکردهای مختلفش بررسی گردیده است . در بحث رابطه علم و دین، نتیجه گرفته شد که علم می‌تواند جنبه‌هایی از دین را مطالعه نموده و به طور این دو می‌توانند همکاری دو جانبه داشته باشند. سپس (جامعه‌شناسی دین) به عنوان رشته‌ای علمی که وجود خارجی دین را بررسی می‌کند، معرفی شده است . .و مشخص گردید. که این رشته می‌تواند به دین، دینداران و عالمان دینی خدماتی ارائه کند. در بررسی وضعیت جامعه‌شناسی دین در غرب و ایران این نتیجه به دست آمد که این رشته در غرب‌زاده شده، و در چهار چوب دو رهیافت کارگرایی و تضاد گرایی رشد یافته است . ضمن مقایسه آراء سه جامعه‌شناس بزرگ دین (دورکیم، و برومارکس ) مهمترین کاستیهای جامعه‌شناسی دین در سطوح نظریه‌پردازی، عدم موفقیت در مطالعات کلان و خرد و نارسائی‌های روش شناختی آن معرفی شد. همچنین اشاره شده است که جامعه‌شناسی دین در ایران، از جایگاهی مناسب با نفوذ گسترده دین برخوردار نیست و عمده مطالعات پیرامون دین، مربوط به سازمان‌ها و عالمان دینی است . تنها علی شریعتی با دیدگاهی جامعه شناسانه به مطالعه دین پرداخته است . اما آراء مرتضی مطهری بیشتر در قالب فلسفه جامعه‌شناسی می‌گنجد. او در مسیر طرفدای از دین به نقد آراء جامعه‌شناسان پرداخته است . به طور کلی پژوهشگران کمتری به مطالعه جنبه‌های اجتماعی دین پرداخته‌اند. در پایان، برای فراهم آمدن زمینه‌های رشد مطالعات جامعه شناختی دین، و در ارتباط با دلایل غیبت این گونه مطالعات ، راه‌حلها و. پیشنهادهایی ارائه گردیده است امید است در آینده شاهد حضور جامعه‌شناسی دین، در جامعه دینی ایران باشیم.

چکیده ندارد.