جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

كتاب «أربعة كتب إسماعيلية» به زبان عربى و از نسخ خطى در كتابخانه امبر و سيانه ميلانو أفست شده و تصحيح آن به دست رودولف اشتروتمان صورت گرفته است. «أربعة كتب إسماعيلية» از چهار مقاله گردآورى شده است: 1-«مسائل في الحقايق و جواباتها» 2-«رسالة الامم الاعظم»كه مؤلفين آنها مجهول هستند. 3-«تحفة المرتاد و غصة الاضداد» 4-«رسالة الايضاح و التبين في كيفية تسلسل الجسم و الدين» اثر راعى اسماعيلى على بن محمد بن الوليد(522-611 هجرى قمرى).

أحكام النساء تألیف شيخ مفيد، ابوعبدالله محمد بن محمد بن نعمان (336 - 413 هجرى) می‌باشد که از چهره‌هاى برجسته فقها و روات شيعه در قرن چهارم هجرى است. در موضوع احکام بانوان و مسائل شرعى مربوط به آنان را مورد بررسى قرار داده است. شيخ مفيد این کتاب را به درخواست بانوى بزرگوار و سيده جليل القدر، مادر سيد‌ ‎مرتضى و سيد‌ ‎رضى، يعنى فاطمه دختر حسین بن احمد بن حسن ناصر كبير نگاشته است. وى از شيخ مفيد درخواست نمود کتابى مختصر و خلاصه درباره احكام بانوان بنویسد.ايشان نيز پذيرفت و این کتاب را به نگارش درآورد . کتاب با پیشگفتار و مقدمه آغاز و مطالب با تبویب بندی، تنظیم و ارائه شده است. اين کتاب درباره احكام بانوان مى‌باشد. شيخ مفيد در این کتاب خلاصه‌اى فشرده از مسائل عقيدتى را مطرح نموده، سپس به مباحث فقهى، از کتاب طهارت تا کتاب ديات - يعنى تمام ابواب فقه كه مربوط به بانوان مى‌باشد - پرداخته است. اين کتاب در نوع و سبک، نمونه و بى‌نظير است و اولین کتابى است كه به این سبک نگاشته شده است. کتاب حاضر یکى از منابع معتبر فقهى شيعه مى‌باشد كه از زمان نگارش تا این زمان، در طول هزار سال پيوسته مورد توجه علما و فقهاى شيعه قرار داشته و در منابع فقهى از آن نقل شده، مورد استناد قرار مى‌گیرد. أحكام النساء یکى از منابع ارزشمند فقهى برای شناخت فتاواى شيخ مفيد است و رساله عمليه ايشان برای بانوان و منبعى با ارزش برای شناخت ديدگاه فقهى و اصولى و شيوه استنباط و اجتهاد ايشان مى‌باشد. اين کتاب مرجعى مناسب برای شناخت نظريات فقهاى شيعه در آن دوران پيرامون احكام بانوان مى‌باشد. شيوه شيخ مفيد در این کتاب آن است كه به ترتيب کتاب‌هاى فقهى از طهارت تا ديات احكام شرعى مربوط به بانوان را آورده، سپس برای بهتر روشن شدن مباحث به احكام مردان نيز در همان موضوع اشاره‌اى دارند؛ خصوصا آنجا كه بحث درباره احكام بانوان در مسائلى باشد كه مرتبط به مردان مى‌شود، مثل ابواب نكاح و طلاق. شيخ مفيد در این کتاب هرگاه احكام زنان كنيز با زنان آزاده فرق داشته باشد، احكام كنيزان را هم بيان نموده. در آخر کتاب بخشى به نام «احكام بانوان در شريعت و واجبات و مستحبات بانوان» آمده كه ظاهرا این بخش در اول کتاب بعد از مقدمه بوده و اشتباها در آخر آمده است. مهم‌ترين موضوعات مطرح شده در کتاب احكام النساء عبارتند از: آنچه عقيده به آن بر همه واجب است، آنچه بر بانوان واجب است، باب حيض، احكام بانوان در نماز، احكام بانوان در روزه[۷]، احكام بانوان در زكات و صدقه، احكام بانوان در حج و عمره، احكام بانوان در نكاح و ازدواج، احكام بانوان در طلاق و درگذشت همسر، احكام بانوان در شهادات و بينات، احكام بانوان در قصاص و ديات، احكام بانوان در حدود و آداب، واجبات و مستحبات بانوان، احكام بانوان در احتضار و غسل و كفن و نماز بر آنها، و... کتاب دارای پاورقی بوده و فهرست مطالب و فهرست منابع و ماخدی برای آن تنظیم نشده است.

أبوالفرج ابن الجوزي؛ آراؤه الكلامية و الأخلاقية، نوشته بانوی دانشور معاصر و استاد فلسفه اسلامی دانشکده دختران دانشگاه الازهر آمنه محمد نصیر، دیدگاه‌های کلامی و اخلاقی محدث، مورخ، متکلم و فقیه حنبلی قرن ششم قمری، عبدالرحمن بن جوزی (510-‌597ق) را توضیح می‌دهد و موضع‌گیریدوگانه (مثبت و منفی) او را نسبت به تصوف ترسیم می‌کند و اشتباه برخی از اندیشوران را در نسبت دادن بعضی کتاب‌ها به او، آشکار می‌سازد. نویسنده، تأکید کرده است: عبدالرحمن بن جوزی را برای پژوهش برگزیدیم؛ زیرا بیش از دیگران روح علمی زمانه خودش را نشان می‌دهد و هیچ‌کسی در بغداد آن دوران، نام‌آورتر از او نبود و این تحقیق، گامی در مسیری طولانی است، نه آخرین گام کتاب حاضر، از مقدمه، 3 باب و خاتمه به‌ترتیب ذیل تشکیل شده است: مقدمه (هدف، اهمیت و موضوع تحقیق و معرفی اجمالی فصول کتاب). شرح‌ حال نویسنده (3 فصل). اندیشه‌های کلامی او (3 فصل). ارتباط ابن جوزی و تصوف (5 فصل). خاتمه (28 نتیجه). برخی از نتایج پژوهش حاضر عبارت است از: اشتباه «ابن عماد حنبلی» آشکار شد که خیال کرده: «ابن ناصر، دایی عبدالرحمن بن جوزی است»؛ زیرا صحیح این است: او نخستین استاد ابن جوزی است. به نظر عبدالرحمن بن جوزی درگاه اجتهاد برای کسانی که اهلیتش را دارند، گشوده است و اظهار نظر اجتهادی بعد از فقیهان چهارگانه نیز ممنوع نیست. کتاب «الجليس الصالح و الأنيس الناصح»، از آثار عبدالرحمن بن جوزی نیست، بلکه نوشته فرزندش ابوالمظفر است. همچنین کتاب «تجريد التوحيد المفيد»، نوشته او نیست، بلکه نگاشته مقریزی است. موضع‌گیریعبدالرحمن بن جوزی نسبت به تصوف، بر اساس پژوهشی جامع در باب ریشه‌ها و تغییر و تحولات این گرایش، انجام شده است. او در این زمینه، جانب انصاف را پاس داشته و حساب زاهدان و عابدان نخستین را از دیگرانی که با کتاب و سنت مخالفت کردند، جدا ساخته است. در نظر عبدالرحمن بن جوزی، ریشه همه بیماری‌های اخلاقی به پیروی از هوا و هوس نفسانی بازمی‌گردد و برای اجتناب از آن نیز باید راه اعتدال را برگزید

آیین ما، ترجمه و تحقیق «أصل الشيعة و أصولها» محمدحسین آل کاشف‌الغطاء است که توسط ناصر مکارم شیرازی انجام شده است. این ترجمه، سلیس و روان و به نثر امروزین است. کتاب‌شناسی این اثر درباره اصل انجام شده که خواننده محترم می‌تواند مراجعه نماید. در این نوشتار مطالبی درباره ترجمه ذکر می‌شود. مترجم در مقدمه کتاب به تبیین علل عقب‌ماندگی شیعه پرداخته است. وی علاوه بر تبلیغات و شایعه‌پراکنی دشمنان و دانشمندان متعصب بی‌اطلاع، عللی را به خود شیعه نسبت می‌دهد و نقص دستگاه‌های تبلیغی و خرافات را از جمله این علل می‌داند. در ادامه به معرفی کتاب «أصل الشيعة» می‌پردازد و مرحوم کاشف‌الغطاء را شخصیتی معرفی می‌کند که با قلم توانا و موشکاف و پرمغز خود توانست بسیارى از پرده‌هاى اوهام را پاره کند و عقاید شیعه را آن‌چنان‌که هست به عموم مسلمانان معرفى نماید، تا بدانند شیعه نه بت‌پرست است و نه خارج از دین، نه على(ع) را خدا مى‌داند و نه او را از پیغمبر اسلام(ع) شایسته‌تر مى‌شناسد، نه در دین خدا بدعتى گذاشته و نه قرآن را ناقص و تحریف‌یافته مى‌داند؛ بلکه عقیده شیعه در اصول و فروع مستقیماً از قرآن مجید و مکتب وحى و دودمان پیغمبر(ص) که نزدیک‌تر از همه به «قرآن» و آشناتر از همه به «سنّت پیغمبر اکرم(ص)» هستند، گرفته شده است. روى همین زمینه این کتاب نفیس تاکنون چندین بار چاپ و نسخه‌هاى آن نایاب شده و در غالب کشورهاى اسلامى به زبان‌هاى مختلف منتشر شده است.. وی سپس سبب ترجمه این اثر را با وجود ترجمه دیگر از آن، این‌گونه توضیح می‌دهد: گرچه این کتاب به زبان فارسی نیز ترجمه شده، ولى به جهت اهمیت و ارزش فراوان این موضوع، على‌رغم تمام گرفتارى‌ها تصمیم گرفتم تا متن کتاب را به‌طور کامل‌تر و به سبک روز ترجمه نموده و تعلیقات و شروحى برای تکمیل، یا برای روشن ساختن نکات آن، بر آن بیفزایم . مترجم پس از مقدمه خویش، با استفاده از شرح حالی که محمدکاظم مظفر بر چاپ هشتم کتاب نوشته، به شرح حال نویسنده و تألیفات و آثار او پرداخته است. در این بخش، از «أصل الشيعة و أصولها» به‌عنوان یکی از آثار کاشف‌الغطاء یاد شده که چهارده بار در نجف اشرف و قاهره و بغداد و لبنان به چاپ رسیده و به زبان‌هاى مختلف، مانند فارسی و انگلیسى و هندى ترجمه شده است. مترجم سپس مباحث کتاب را در سه بخش پیدایش و گسترش تشیع، عقاید شیعه در اصول و عقاید شیعه در فروع دسته‌بندی کرده است؛ درحالی‌که در اصل اثر، بخش‌بندی خاصی صورت نگرفته است. تنها در ابتدای مباحث بخش سوم کتاب بدون اشاره به بخش جدید یک مقدمه ذکر شده است.؛ آل کاشف‌الغطاء، محمدحسین، ص80. در ترجمه آیات و روایات علاوه بر ترجمه، نص آنها نیز ذکر شده است تا محقق نیاز به مراجعه به متن اصلی کتاب نداشته باشد. مترجم در پاورقی لازم دانسته برخی مطالب را توضیح دهد؛ مثلاً در خصوص موضوع نماز چنین توضیح می‌دهد: ممکن است بعضی تعجب کنند که چرا مرحوم کاشف‌الغطاء درباره اهمیت دادن شیعه به موضوع نماز پافشاری دارد؛ نکته این است که با نهایت تأسف، بعضی از افراد مغرض و تفرقه‌انداز با کمال ناجوانمردی به شیعه تهمت می‌زنند که اصلاً نماز نمی‌خوانند. چرا ما مسلمانان این اندازه از هم دور باشیم که از واضح‌ترین مسائل درباره یکدیگر اطلاع نداشته باشیم؟. فهرست مطالب، برخلاف اصل اثر، در ابتدای کتاب ذکر شده است. پاورقی‌های کتاب، به قلم ناصر باقری بیدهندی است.

آینده در قلمرو اسلام، برگردان فارسی آیت‌الله سید علی خامنه‌ای از «المستقبل لهذا الدین» نوشته سید قطب است. در مقدمه‌ای که مترجم کتاب آورده گرایش عموم طبقات به مسائل مذهبی و علاقه به فراگرفتن این مسائل و تحلیل و تحقیق را یادآور شده است، که ضرورت تدوین اصول و مبانی اساسی اسلام را همراه با تحلیل کامل، جهت آشنایی با احکام اصولی اسلام ایجاب می‌نماید. به گفته مترجم، این کتاب قدمی بزرگ و مؤثر در راه انجام این رسالت است، که با وضعی ابتکاری ماهیت دین را معرفی کرده و سرانجام حکومت جهان را پیروزی مکتب اسلام می‌داند. مؤلف کتاب، با عنوان «اسلام، راه زندگی» اسلام را دینی می‌داند که جهان هستی را می‌شناساند و موقعیت و هدف انسان را در صحنه هستی مشخص می‌کند. همچنین دارای برنامه‌ای است که کلیه سازمان‌ها و تشکیلات زندگی‌ساز را داراست؛ زیرا دارای سازمان اخلاقی، تشکیلات سیاسی و شکل و خصوصیات حکومت، نظام اجتماعی - اقتصادی و دارای حقوق بین‌الملل و همبستگی جهانی است. این دین مردم از جاهلیت به خداپرستی سوق می‌دهد و احکام و مقررات منخصر به خود دارد. این دین نمی‌تواند از دنیا جدا باشد و برنامه الهی آن تنها در مفاهیم ذهنی، دستورهای اخلاقی، تشریفات و تظاهرات مذهبی منحصر نمی‌گردد. اروپا خود مروج جدایی دین از دنیا بوده و خود در دامن آن گرفتار آمده است. تاریخ مسیحیت و تفتیش عقاید نیز، باعث روشنفکری و تحددطلبی شد، ولی راه نجات در افکار غربیان نیست. نویسنده سپس با اشاره به نظر برتراند راسل در مورد پایان دوران تفوق و برتری نژاد سفید، انحطاط تمدن غرب را تحلیل کرده و مارکسیسم را در ستیز با سرنوشت انسان توصیف می‌کند و آن را حکومت زور و سرنیزه و فاقد ضمانت برای ترقی و سعادت جامعه معرفی می‌کند. به گفته او، اسلام فرشته نجات است و دارای برنامه‌ای متناسب با سرنوشت انسان و برآورنده نیازهای واقعی وی و ضامن هماهنگی و همبستگی انسان است، که در روزگار حکومت اسلامی و در آن نظام تحقق‌یافتنی است.

«آية التطهير رؤية مبتكرة» تأليف محمد فاضل لنكرانى و شهاب‌ الدين إشراقى كه به زبان عربى در سال 1424 ق توسط مركز فقه الائمة الاطهار به چاپ رسيده است. آيه تطهير از مشهورترين آياتى است كه بر افضليت اهل بيت عليهم السلام، مقام ايشان و استحقاق آنها براى خلافت دلالت مى‌ كند كه ضمن پنج نكته بيان مى‌ شود: 1. آيه هيچ ربطى به زنان پيامبر (ص) ندارد. 2. بررسى شأن نزول، محل نزول، ترتيب قرار گرفتن اين آيه در ميان آيات قبل و بعد. 3. ارادۀ خداوند از آيه 4. معناى رجس و بيان نفى رجس 5. بحث در مورد اهل بيت و مفهوم آن كه آيا معناى وصفى دارد يا جمعيت خاصى مدنظر است.

کتاب پیش رو در مورد قلمرو و کلام اسلامی و مطالعه تطبیقی در تبیین ماهیت، گونه‌ها، فرایند کارکرد حدیث از نگاه شیعه و اهل سنت برای پاسخ به ابهامات این حوزه نگارش یافته است. این مجموعه در آغاز ماهیت و جایگاه حدیث در علوم اسلامی را تبیین کرده و روایات اسلامی، چیستی، خاستگاه و گونه‌های حدیث را مورد ارزیابی قرار می‌دهد. نگارنده در ادامه فرایند حدیث را از نگاه آموزه‌های قرآنی و روایی واکاوی می‌کند. در خاتمه اثر حاضر به کارکرد حدیث در امامیه و اهل سنت اشاره‌کرده و هم‌پوشانی‌ها و تمایزهای کارکرد حدیث در شیعه و سنی موردسنجش قرار می‌دهد. ماهیت و جایگاه حدیث در علوم اسلامی در این مجموعه از امتیازات ویژه می‌باشد.

کتاب با تعریف آزادی و سابقه آن در میان مسلمانان آغاز می‌شود ;سپس ذیل موضوعات مختلف تحلیلی از مقوله آزادی فرآهم می‌آید از جمله این موضوعات عبارت‌اند از : تسامح، تعصب و آزادی، استقلال و آزادی، رابطه قدرت و آزادی، آزادی غربی و شرقی، آزادی معنوی و آزادی اجتماعی .بخشی از کتاب نیز به مباحثی در باب آزادی بیان و دلایل شرعی و عقلی آن و موانع آزادی، آزادی‌های اجتماعی و سیاسی و آزادی احزاب اختصاص یافته است .

آموزش عقاید اثر آیت‌الله مصباح یزدی (1313-1399ش)، کتابی سه جلدی در تبیین اصول عقاید شیعه به زبانی ساده و روان است. مباحث این کتاب در قالبی آموزشی در ضمن درس‌ و با ارائه پرسش‌هایی در پایان هر درس ارائه شده است. مطالب کتاب، در قالب شصت درس، در سه بخش، به شرح ذیل، ارائه گردیده است: بخش نخست، به مباحث مربوط به خداشناسی و توحید، اختصاص یافته است. از آنجایی که هدف کتاب، تبیین عقاید اسلامی است که اصطلاحاً «اصول دین» نامیده می‌شود، ازاین‌رو، در ابتدای این بخش، به بحث پیرامون واژه دین و واژه‌های مناسب با آن، پرداخته شده است. در بخش دوم، با عنوان راهنماشناسی، مباحث مربوط به نبوت و امامت مطرح گردیده و در بخش سوم، مباحث مربوط به فرجام‌شناسی و معاد، مورد بحث و بررسی قرار گرفته است. برخی از مهمترین ویژگی‌های کتاب، به شرح ذیل می‌باشد: سعی شده است مطالب کتاب، با ترتیب منطقی تنظیم گردد و در حد امکان، برای تبیین مسائل، به آینده حواله داده نشود. در حد امکان، از عبارات روشن و ساده استفاده شده و از به‌کار بردن اصطلاحات پیچیده و عبارات دشوار پرهیز شده است. همچنین سعی شده زودیابی معنا، فدای پیرایه‌های ادبی نشود. سعی شده است برای اثبات مطالب، از دلیل‌های متقن و نسبتاً روشن بهره گرفته شود و از انباشتن دلایل متعدد و احیاناً سست، پرهیز شود. کوشیده شده است از توضیحات زائدی که موجب خستگی دانشجویان می‌شود، پرهیز شده و ایجاز مطلوب رعایت شود. چون این کتاب برای تدریس در یک سطح متوسط در نظر گرفته شده، از آوردن استدلالات عمیق و پیچیده که به آشنایی با فلسفه یا تفسیر یا فقه‌الحدیث نیاز دارد، خودداری و در هنگام ضرورت، به تبیین مقدمات لازم، بسنده شود و تکمیل و بررسی دیگر ابعاد مسائل، به کتب دیگر، حواله داده شده تا شوق ادامه تحصیل و تحقیق، در دانشجو برانگیخته گردد. محتوای کتاب، به‌صورت درس‌های جداگانه، تقسیم و به‌طور متوسط، آموزش یک جلسه در یک درس، گنجانیده شده است. نکات مهم برخی از دروس، در درس‌های آینده، تأکید و گاهی تکرار شده تا در ذهن دانشجو، بهتر جایگزین شود. در پایان هر درس، سؤال‌هایی طرح شده است که به آموختن بهتر مطالب، کمک شایانی می‌کند.

کتاب حاضر با عنوان «آفریدگار جهان» نگارش ناصر مکارم شیرازی است که به بررسی مسئله خداشناسی و توحید می پردازد. مولف کتاب خود را در سه بخش دسته بندی کرده است. در بخش نخست کتاب بحث از ضرورت شناخت خدا صورت گرفته و در ضمن آن موضوعاتی مانند: کمال، مسائل و موانع ذهنی شناخت خدا، فطرت، تاریخچه مادی گری و دیگر مباحث مورد توجه قرار گرفته است. در بخش دوم کتاب با عنوان روشن ترین دلیل توحید، برهان نظم، دلیل اعجاز و برهان هستی از خود که از براهین مهم در اثبات خداوند هستند مورد توجه قرار گرفته و در ضمن بحث برهان نظم نیز به نظم در عالم آفرینش اشاره شده است و در بخش سوم نیز که عنوان پاسخ مهم ترین ایرادات مادی ها را به خود گرفته به بررسی شبهات و اشکالاتی که از جانب مادی گراها به مسئله خداشناسی وارد شده پاسخ داده شده است.