جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

آموزه نجات از دیدگاه علامه طباطبایی با نگاهی به دیدگاه رایج مسیحیت، تألیف مصطفی آزادیان، در اصل پایان‌نامه کارشناسی‌ارشد نویسنده در مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره) بوده که در قالب کتاب منتشر شده است. کتاب در سه بخش کلی نوشته شده است. مؤلف در این کتاب می‌کوشد به سه پرسش اصلی ماهیت نجات چیست؟، عوامل نجات کدامند؟، نجات چه آثار و نتایجی در پی دارد؟ و دو پرسش فرعی تفاوت‌های نگره اسلامی و مسیحی در مورد آموزه نجات کدامند؟ و مسیحیت درباره آموزه نجات با چه چالش‌هایی روبه‌روست؟، پاسخ گوید. روشی که مؤلف در این نوشتار درپیش گرفته، روش تحقیق در مباحث علوم نظری است؛ یعنی با استفاده از روش‌های استدلالی و تحلیلی و به‌کارگیری تحقیق کتابخانه‌ای، دیدگاه‌های علامه طباطبایی را بررسی کرده است و به منظور رعایت انصاف علمی ابتدا به مطالعه و تحقیق در کتاب مقدس به‌ویژه عهد جدید و کتاب‌های کلامی مسیحیت پرداخته و پس از تأمل و تفکر، نظریه مسیحیت درباره نجات را، تنها با استناد به منابع اصلی مسیحیت، نوشته است. سپس برای کشف دیدگاه علامه طباطبایی به تفسیر المیزان فی تفسیر القرآن مراجعه کرده و به مطالعه بخش‌هایی از آن درباره موضوع تحقیق پرداخته است. آنگاه به‌طور مستقل و بدون توجه به دیدگاه رایج در مسیحیت نظریه علامه طباطبایی را درباره نجات و رستگاری بیان کرده است. در پایان به نقد دیدگاه مسیحیت از منظر علامه طباطبایی در مورد موضوع نجات با استفاده از تفسیر و کلام ایشان پرداخته است

"المعالم" جزء آثار نسبتا کوتاه فخرالدین رازی (متوفی 606) است که ظاهرا آن را در سال‌های پایانی عمر خویش تالیف کرده است. متنی که امروز از معالم باقی است شامل دو قسم، یکی در اصول دین و دیگری در اصول فقه است؛ ولی به طور دقیق مشخص نیست که کتاب در اصل شامل چند قسم بوده است. فردی به نام "کاتبی" رساله‌ای به نام "اسئله" نوشته است که حاوی حواشی انتقادی‌اش بر کتاب معالم است. وی در سراسر حواشی خود سعی کرده به متن معالم نزدیک بماند و جزئیات استدلال رازی را نقد کند. فردی به نام ؛"ابن کمونه" نیز رساله‌ای مشتمل بر تعلیقات‌اش بر حواشی انتقادی کاتبی و نیز در نقد معالم نوشته است. ابن کمونه در مقدمه‌ی خود بیان می‌کند: با آن که معالم یکی از سودمندترین و دقیق‌ترین آثار مختصر فخررازی است، برخی از مواضع نویسنده در آن به خوبی بیان شده است و اضافه می‌کند که او حتی پیش از دیدن "اسئله" قصد نقد کردن کار رازی را داشته است. بنابراین کار او هم پاسخی بر نوشته‌ی کاتبی و هم نقدی بر معالم رازی است. کتاب حاضر به زبان عربی شامل سه متن است: متن المعالم اثر فخرالدین رازی، متن "اسئله" نوشته‌ی نجم‌الدین کاتبی بر معالم، و تعلیفات ابن کمونه در جواب کاتبی همراه با حواشی مستقیم وی به قسم اصول دین کتاب.

آینده جهان از دیدگاه ادیان به بررسى و تحلیل نظریات ادیان مختلف؛ از جمله زرتشتى، یهودیت، مسیحیت و اسلام پیرامون آینده جهان پرداخته است.

أخبار الزمان و من أباده الحدثان و عجائب البلدان و الغامر بالماء و العمران یا «...الحدثان من الامم الماضیة و الجیال و الممالک الدائرة» اثر مورخ کبیر ابوالحسن علی بن حسین مسعودی (متوفی 346ق). اصل کتاب مفقود شده و کتاب حاضر منسوب به مسعودی است. اخبار الزمان اولین و بزرگ‌ترین کتاب مسعودی در تاریخ است. بیشتر مورخان قدیم که از مسعودی سخن گفته‌اند، اخبار الزمان او را از آثار مهم او برشمرده‌اند، ولی در زمان حاضر پاره‌ای مورخین و فهرست‌نگاران از جمله جرجی زیدان، یوسف الیان سرکیس، شیخ آقابزرگ، کارل بروکلمان و... از آن کتاب یاد کرده‌اند. دانشمندان یادشده گمان برده‌اند نسخه‌‌ای که در سال 1938م به چاپ رسیده (نسخه حاضر) همان کتاب اصلی و یا بخش اول آن است. اما ظاهراً کتاب اخبار الزمان اصلی به شکل کامل آن در 20 مجلد در جامع ایاصوفیا در قسطنطنیه موجود بوده و تاکنون مفقود مانده است. البته عبدالله صاوی معتقد است که خود مسعودی کتاب را خلاصه کرده است‏. اهمیت این کتاب بدین جهت است که مسعودی در «مروج‌الذهب» و «التنبیه و الاشراف» فراوان این کتاب را ستوده و به آن ارجاع داده است.‏ مشروح‌ترین وصف‌ اخبار الزمان حقیقی را مسعودی‌ در مروج‌ الذهب به‌ دست داده و گفته است که او‌ در‌ این کتاب از این‌ها سخن گفته:«...شکل زمین، شهرها و عجائب آن، دریاها‌، بیابان‌ها‌، کوه‌ها، رودها، معادن بدیع، انواع چشمه‌ها‌، اخبار جنگل‌ها، جزیره‌ها، دریاچه‌ها‌، اخبار‌ ابنیه بزرگ، ساختمان‌های مشرف، ذکر‌ شأن‌ مبدأ آفرینش، اصل نژادها، اختلاف وطن‌ها، رودهای تبدیل شده به دریا، دریاهایی که‌ خشک‌ شده‌اند، خشکی‌هایی که به‌مرور ایام‌ دریا‌ شده‌اند... دلیل فلکی‌ و طبیعی‌ آن، تقسیم اقالیم بر اساس ویژگی‌ ستاره‌ها، محدوده نواحی و مناطق، تفاوت مردمان قدیم، اختلاف اینان در مورد آغاز تاریخ، اوضاع‌ هند‌ و انواع ملحدان و سخن دین‌داران در مورد‌ اینان‌، اخبار پادشاهان‌ گذشته‌ و امت‌های‌ حاضر و قرون گذشته... اخبار‌ پیامبران، رسولان و رسالت پیامبر(ص)تا سال 332 ه یعنی خلافت المتقی اللّه عباسی»‌‏ از مقایسه مطالب و لحن آن با آثار دیگر مسعودی تفاوت زیادی دیده می‌شود: بسیاری از مندرجات آن خرافی و افسانه است. برخلاف مروج‌الذهب و التنبیه و الاشراف که این‌گونه مطالب در آنها کمتر دیده می‌شود.‏

أسرار الآيات اثر ملا صدراى شيرازى (متوفاى1050ق) است كه توسط بانو علویّه همايونى به فارسی روان ترجمه شده است. همچنين قسمتى از نفحات و شجره‌نامه بانوى مجتهده امین، توسط مترجم به این کتاب منضم شده است. دو مقدمه كوتاه از مترجم كه یکى مربوط به چاپ اول و ديگرى در مورد چاپ دوم يعنى چاپ كنونى است در کتاب وجود دارد. پيش از آنها يادنامه‌اى از بانوى مجتهده امین با گزيده‌هایى از کتاب نفحات الرحمانية زينت‌بخش کتاب است. مترجم دليل انضمام نفحات را به کتاب چنين ذكر كرده است: «چون اسرار آيات قرآن كريم از نفحات رحمانيه است بر آن شدم كه یکى، دو نفحه از کتاب شريف نفحات الرحمانية استاد معظم بانوى مجتهده امین (قدس اللّه روحها) را كه حكايت از نفحات رحمانى و واردات قلبيه معظم لها است برای خوانندگان محترم يادآور شوم باشد كه روح بزرگ ايشان بياد شاگرد حقير كوچك خود شاد گردد. مترجم در چگونگى نگارش کتاب چنين مى‌نویسد: «تقريبا سال 1357ش بود كه کتاب خطّى به نام أسرار الآيات صدرالدين شيرازى كه به خط عربى نوشته شده بود از کتابخانه یکى از دوستان به دستم رسيد. مطالعه‌ى آن لذّت‌بخش بود. از خداى تعالى خواستم كه توفيق ترجمه‌ى مقاله نعوت القرآن آن را به این فقير احسان فرمايد. اگرچه خود را لايق نمى‌دانستم ولى چون قبلاً به ترجمه أربعين الهاشمیة استاد معظّم بانوى ایرانى نوّر اللّه مرقدها الشّريف توفيق يافته بودم در این راه بى‌تجربه نبودم؛ چون در تأليف اربعين مذكور از عبارات ملّا صدرا و فيض كاشانى و مجلسى(ره) و ساير عرفا و دانشمندان بسيار استفاده شده بود. لذا به حول و قوّه الهى مشغول شدم و چون از این رزق كريم روحاً استفاده نمودم، از فيّاض عالم درخواست ترجمه بحث توحيدش را نمودم و تا آخر طَرف اوّل كه به نام بخش ترجمه شده است نوشتم». سعى و كوشش مترجم بر این بوده است كه عين عبارت بدون كم و زياد به فارسی ترجمه شود و امانت ترجمه حفظ گردد حتى ترجمه‌ى آياتش را كه در پاورقى است از قرآن الهى قمشه‌اى رحمة‌اللّه‌عليه استفاده نموده است.؛ لذا نص آيات در متن کتاب و آدرس و ترجمه آيات در پاورقى ذكر شده است.

آزادی سیاسی در اسلام، تألیف مهدی منتظر قائم، آزادی و مشارکت سیاسی را از دیدگاه اسلام مورد بررسی قرار داده است. کتاب از طرح موضوع تحقیق و سه فصل تشکیل شده است. فصل اول، آزادی فردی نام دارد. آزادی فردی این است که هیچ فردی را بدون مجوز قانونی نمی‌توان در قیدوبند کشید. هر انسانی حق دارد و قتل مشرکان هم مشروع نیست. خدا انسان را آزاد آفریده و در صحنه تشریع نیز او را بجز در مواردی خاص آزاد گذاشته است و لازم است موانع آزادی او رفع شوند. نکات مستفاد از روایات در این زمینه عبارت است از: اصل برائت از تکلیف، نفی سلطه غیر بر فرد، نهی از پرسش‌های بی‌مورد، لزوم وجود امنیت در جامعه و تفویض امور به اشخاص مؤمن از جانب خدا. فصل دوم به بحث آزادی بیان می‌پردازد و اینکه دلیل ندارد بحث آزادی عقیده را به آزادی دینی محدود کنیم. علاوه بر آن، آزادی در اظهار عقیده نیز وجود دارد و نظریات درون دینی هیچ‌گاه مضل نیست. حاکم اسلامی باید با دیگران مشورت کند. دلیلی بر منع کردن اهل کتاب و ذمی از اظهار کفر وجود ندارد؛ اما اگر دعوت آنها در جامعه اسلامی به اضلال بینجامد، حرام است. اشخاص آزادند که از آزادی خود دفاع کنند یا حاکمان را نصیحت نمایندو بخش پایانی این فصل، نظری به محدودیت‌های آزادی دارد. این موارد عبارتند از: تضییع حقوق عمومی (اختلال در نظام مسلمین، فتنه‌انگیزی، ایجاد تفرقه و افشای اسرار نظامی)، و تضعیف دین (اختلال و بدعت). در عنوان فصل سوم، آزادی عمل، دلایل وجوب مشارکت مردم در حکومت بیان شده که عبارت است از: لزوم اهتمام به امور مسلمانان، لزوم جلوگیری از تضییع حقوق مردم، نصیحت به سران سیاسی و امر به معروف و نهی از منکر. مشارکت سیاسی در موارد زیر نمود پیدا می‌کند: آزادی انتخاب، آزادی نظارت و آزادی مشورت. مردم علاوه بر مشارکت سیاسی، حق مخالفت سیاسی هم دارند. بنا بر ارشادی بودن امر به اطاعت از اولی‌الامر، روشن می‌شود که خود اطاعت و عدم اطاعت، ثواب و عقابی ندارد.

آشنایی با وظایف و حقوق زن، اثر ابراهیم امینی جلد پنجم از مجموعه شش جلدی «جوان و باورها»، با هدف تبیین باورها و ارزش‌ها به نسل جوان است که با نثری روان و شیوا نگاشته شده است و استادان و جوانان می‌توانند، از آن به‌عنوان کتابی کمک آموزشی استفاده کنند. این کتاب از دو بخش«حقوق و وظایف زن در اسلام» و «حقوق و وظایف زن در آیینه پرسش و پاسخ» تشکیل شده است. بخش نخست کتاب، آیاتی درباره ارزش انسان دربردارد که به زن یا مرد اختصاص ندارد، بلکه هر دو جنس را در ویژگی‌‌ها و ارزش‌های انسانی مشترک می‌داند و هیچ تفاوتی برای آنان در این‌ زمینه قائل نیست. در این قسمت، نویسنده با بیان آیاتی این مسئله را تبیین کرده است. در قسمت دیگری از بخش نخست، مبحث زن و آزادی بررسی شده است. نویسنده در بیان مطلب آورده است: اگرچه اسلام آزادی انسان را محترم می‌شمارد، آزادی مطلق را نه ممکن می‌داند و نه طبق مصالح فردی و اجتماعی انسان‌ها، بلکه ناعادلانه خواندن برخی محدودیت‌ها را معلولِ نداشتن شناخت صحیح انسان از مصالح واقعی خویش می‌داند. در این بخش، جنبه‌های آزادی انسان مانند آزادی در کار؛ آزادی در تملک؛ آزادی در ازدواج؛ آزادی در کسب علم؛ و آزادی در انتخاب مسکن، جزو نمونه‌های آزادی بیان شده است. در قسمت دیگری از کتاب که با عنوان زن و حجاب مشخص شده، آیه‌های حجاب بیان و حدود حجاب، محارم و فلسفه حجاب نیز بررسی شده است. ازدواج و فواید آن، نام قسمت دیگری از کتاب است. نویسنده در این فصل به آیاتی که در آن به امر مقدس ازدواج تأکید شده، اشاره می‌کند. همچنین، پی‌آمدهای ازدواج که شامل ایجاد انس و محبت؛ راهی برای حفظ پاک‌دامنی و مصونیت از گناه؛ تأمین سلامت جسم و روان؛ کمک به سلامت محیط اجتماعی؛ بقای نسل؛ و لذت‌جویی است، بررسی می‌شود. حقوق و وظایف متقابل زن و شوهر، نام قسمت دیگری از کتاب است. نویسنده در این فصل، نخست حقوق و وظایف مشترک زن و شوهر از جمله حسن معاشرت؛ جلب توجه همسر؛ کام‌دهی و نگه‌داری و تربیت فرزندان را برشمرده و سپس وظایف مخصوص شوهر را شرح داده که عنوان‌های آن عبارتند از: سرپرستی و قیمومیت خانواده؛ تأمین نفقه؛ و مراقبت‌های دینی و اخلاقی. آن‌گاه برخی وظایف زن را مانند اطاعت از شوهر در موارد مجاز؛ تمکین از شوهر در تمتعات جنسی؛ امانت‌داری و حفظ اموال شوهر؛ حفظ عفت و پاک‌دامنی؛ و کسب اجازه از شوهر در خروج از منزل بررسی می‌کند. در فصل بعد، نویسنده به موضوع مهر زن و فلسفه آن پرداخته و با بیان آیات و روایاتی، این موضوع را توضیح داده است. وی در بیان فلسفه مهریه می‌نویسد: «مرد برای اثبات علاقه باطنی خود و برا ی گرامیداشت همسر و به دست آوردن دل او، چیزی را به‌عنوان مهر به او تقدیم می‌کند». یکی دیگر از علل تشریع مهر، تأمین آرامش و امنیت نسبی برای زنان بیان شده است. نفقه و فلسفه آن، عنوان فصل دیگری از کتاب است. فصل دیگر کتاب به مسئله «ارث زن در اسلام» اختصاص دارد که در این فصل، ‌نویسنده به پرسشی درباره فلسفه دو برابر بودن ارث مرد نسبت به زن پاسخ می‌دهد. درباره موضوع اسلام و چند همسری، فلسفه تجویز آن در اسلام و شرایط آن، در فصل دیگری سخن به میان آمده است. در فصل پایانی از بخش اول، نویسنده، طلاق در اسلام و فلسفه آن را بررسی کرده و عوامل طلاق را برشمرده و در پایان نیز توضیحاتی در این زمینه بیان کرده است. بخش دوم به پرسش‌هایی در زمینه حقوق و وظایف زن اختصاص دارد که مؤلف به این پرسش‌ها پاسخ داده است. فصل پایانی بخش دوم نیز به پرسش‌هایی درباره جنبه‌های شخصیتی حضرت زهرا3 به‌عنوان الگوی برتر زنان اختصاص دارد که نویسنده پاسخ‌های آن را در اختیار خوانندگان قرار داده است.

حجاب یاآسیب‌شناسی حجاب، اثر مهدی مهریزی، حاوی پاسخ به 15 شبهه درباره پوشش اسلامی زنان است. حجاب، سنگر سعادت و رستگاری زنان جامعه است که اسلام از آن به‌عنوان یک ضرورت یاد کرده است. چنانچه این سنگر آسیب ببیند و فرو ریزد، عوامل سعادت، پاک‌دامنی و شرافت فرومی‌ریزد و زن و جامعه به سراشیبی سقوط و انحراف می‌افتد. منظور از این حجاب نیز خانه‌نشینی و پنهان‌سازی زن در پس‌پرده نیست، بلکه مبارزه‌ای در برابر هرزگی و خودآرایی نادرست است که این حجاب، مایه وقار و شخصیت زن به‌شمار می‌آید. تاکنون شبهه‌های بسیاری درباره پوشش اسلامی مطرح شده که مهم‌ترین آنها عادت غیراسلامی و وارداتی دیگر امت‌ها به اسلام و دیگری، تفاوت حجاب زن و مرد و ریشه‌های آن است. کتاب حاضر که از دو فصل تشکیل شده، پاسخی است به پانزده شبهه درباره حجاب که همراه نقد و بررسی بیان شده و عنوان‌های آنها عبارتند از: فصل اول: شبهات؛ درباره دینی بودن حجاب(حجاب، واجب دینی نیست؟؛ حجاب ویژه زنان پیامبر است؛ حجاب، عادتی غیراسلامی است؟؛ حجاب، شعار سیاسی است؟؛ حجاب، برخاسته از عقده‌های جنسی...) فصل دوم: شبهات، درباره حجاب دینی(حجاب، دلیل منطقی ندارد؛ حجاب، یا هویت جنسی زن؛ حجاب و نظریه تزریق ایدئولوژی؛ حجاب، مانع پیشرفت و عامل رکورد؛ حجاب، عامل دل‌مردگی زنان؛ حجاب، سلب آزادی زن؛ بی‌حجابی، بی‌حیایی نیست؟؛ تفاوت حجاب مرد و زن چرا؟ و حجاب و افزایش التهاب). لازم به ذکر است که این کتاب توسط انتشارات کانون اندیشه جوان با نام «حجاب» در سال 1385ش به چاپ رسیده است.

آزادی و استبداد، مشتمل بر دو سخنرانی آیت‌الله سید محمود طالقانی (1298-1358ش) است که در شب‌های 21 و 23 ماه رمضان 1399 ایراد شده است. در این کتاب، مجاهد بزرگ و مفسر کبیر قرآن، آیت‌الله سید محمود طالقانی دو سؤال اساسی عصر ما – و همه قرون و اعصار - را مطرح می‌کند. آزادی و استبداد، آزادی چیست و انسان تا چه حد آزاد است؟ استبداد چیست؟ مستبد کیست؟ استبداد چگونه در جامعه سر برمی‌آورد و رشد می‌کند؟ مستبدین چگونه بر جامعه حاکم می‌شوند؟ و... برای یافتن پاسخ این پرسش‌ها، نویسنده کتاب مثل همیشه به سراغ قرآن می‌رود و در این کتاب همیشه زنده تاریخ، پاسخ سؤالات خود را می‌یابد‏. سخنرانی اول با ذکر آیات 204-206 سوره بقره آغاز شده است. این آیات در اواسط سوره بقره بعد از آیات حج آمده است. در این آیات، دو گروه از مردم را به مؤمنین تذکر می‌دهد. این دو عنصر در مقابل یکدیگرند. یک عنصر خودخواه و مستبد و یکی انسان الهی. در کتاب‌های اجتماعی و روانی بسیار بحث شده است که عنصر مستبد چگونه عنصری است و از چه راه – یک فرد یا یک گروه - می‌تواند بر مردمی و ملتی حاکم مطلق شود‏. آیت‌الله طالقانی معتقد است که اگر محیط سلم و محیط آزادی را قدردانی نکردیم و آن را محیط عقده‌گشایی، محیط عناد و به‌هم‌ریختگی و موضع‌گیریقرار دادیم، همان طوری‌ که قرآن در این آیات اشاره می‌کند، نتیجه‌اش پیدا شدن مستبدین است؛ همان طور که در تاریخ گذشته ما و در تمام ادوار تاریخی دیگر بوده است، رحم به صغیر و کبیر نخواهند کرد‏. در جلسه دوم سخنرانی، نویسنده با نقد قوانین حاکم بر دنیای امروز مدعی آزادی و دموکراسی می‌گوید: «پس ناچار قوانینی که در دنیای حتی مدعی آزادی تدوین می‌شود، به نفع یک گروه، یک دسته، یک حزب و تحمیل بر اکثریت مردم است. این هم یک نوع عبودیت است. اسلام که می‌گوید خدا را عبادت کنید، قانون خدا را بپذیرید، یعنی از هر عبودیتی آزاد باشید»‏. نویسنده با اشاره به عبارات وصیت‌نامه امام علی(ع) می‌نویسد: «همه این وصیت‌ها برای ایجاد محیط سالم و محیط پاک است تا اختناق و استبداد و سلب آزادی پیش نیاید».