جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

نظریۀ خلافت نوع انسان مدعی است که مصداق خلیفه در آیۀ ۳۰ سورۀ بقره به فرد یا افراد خاصی محدود نمی‌شود، بلکه خلافت برای ماهیت انسان جعل شده است. بر این اساس، هر فرد به اندازه‌ای که در مسیر صحیح اعتقاد، اخلاق و عمل گام نهد، اسمای الهی را در خود از قوه به فعلیت درمی‌آورد و به همان اندازه، خلافت به‌صورت ضعیف، متوسط یا کامل در او بروز می‌یابد. اما پرسش این است که تعمیم این مقام والا به بشر بر چه ادله‌ای استوار است و آیا این ادله از اتقان لازم و پشتوانۀ نصوص دینی برخوردارند؟ اهمیت پرداختن به این مسئله از آن رو است که این نظریه، مقام انحصاری خلافت و نیابت الهی را عمومیت می‌بخشید و حتی کافران، مشرکان و افراد فاسد را نیز بالقوه، و مؤمنان را در شرایطی معین، بالفعل، واجد این مقام می‌داند. پژوهش حاضر با رویکرد تحلیلی ـ انتقادی به بررسی ادلۀ این نظریه پرداخته و به این نتیجه رسیده است که ادلۀ ارائه‌شده فاقد استحکام لازم است و با آیات و روایات هماهنگی ندارند. بنابراین نمی‌توان نوع انسان را مصداق مقام خلافت الهی دانست، بلکه نظریۀ خلافت حجت‌های الهی، انطباق بیشتری با متون دینی، عقل و منطق دارد.

با توجه به تأکید روایات امامیه بر ارجاع انسان در همۀ شئون زندگی به امام به‌مثابۀ مرجع دینی، و معرفی امام به‌مثابۀ صاحب جایگاه مرجعیت دینی، این پژوهش در پی پاسخ به این پرسش است که آیا می‌توان همۀ شروط و اوصاف امامت را در چارچوب مرجعیت دینی اهل‌بیت(علیهم السّلام) بازتعریف و سامان‌دهی کرد. به عبارت دیگر، اگر امامت را از زاویۀ مرجعیت دینی اهل‌بیت^ تحلیل کنیم، چه میزان از شروط و صفات امامت را می‌توان برای جایگاه مرجعیت دینی اهل‌بیت^ اثبات کرد و آیا بازخوانی و تفسیر امامت از این منظر، دایرهٔ شروط و اوصاف امامت را محدود می‌سازد یا آن را توسعه می‌دهد. در این نوشتار، سه شرط اساسی امام بررسی و ارتباط آنها با مرجعیت دینی اهل‌بیت^ تحلیل شده است. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که همۀ مقامات مهم امام، ازجمله نصب الهی، علم ویژه و عصمت برای جایگاه مرجعیت دینی اهل‌بیت^ ثابت است. همچنین نشان می‌دهد که مرجعیت دینی اهل‌بیت^ نه‌تنها با شروط و اوصاف امامت ناسازگار نیست، بلکه به‌مثابۀ چارچوبی منسجم، توانایی بازتعریف و اثبات این مقامات را دارد. این پژوهش با پرکردن خلأ مطالعاتی موجود، زمینهٔ بازخوانی امامت را در قالبی کاربردی و پاسخگو به نیازهای جامعهٔ شیعی فراهم می‌کند. در این پژوهش، از متون حدیثی شیعه و روش عقلی بهره گرفته شده است. تلفیق روش نقلی و عقلی به این معناست که افزون بر نقل روایات، از استدلال‌های عقلیِ استخراج‌شده از همین روایات نیز استفاده شده است.

این کتاب ه بررسی نام‌های زیبای خداوند (اسماء الحسنی) و مفاهیم عمیق آن‌ها می‌پردازد. این اثر همچنین ارتباط این نام‌ها با علم حروف و اعداد (ابجد) و کاربردهای عملی آن‌ها در ذکر و مناسک معنوی را برای دستیابی به فواید دنیوی و اخروی شرح می‌دهد.

مجموعه‏ای از روایات و معارف حدیثی در باب رزق و روزی در این اثر گردآوری شده است. در مقصد اول از موجبات و اسباب فقر سخن رفته سپس عوامل و زمینه‏های رفع فقر بیان شده است. از دیدگاه روایات، ارتکاب گناه، اسراف، احتکار، ربا، دروغگویی، حرص، تبذیر، ریاء، ترک جهاد، زنا و گدایی و دیگر گناهان و رذیلتهای اخلاقی علل واقعی فقر و فلاکت اقتصادی و مالی جوامع بشری است. در پایان تعدادی از اذکار و ادعیه برای توسعه و تکمیل رزق نقل شده است.

این نوشتار حاوی مطالبی است درباره مهدویت که عناوینی از این دست را شامل می‌شود: آغاز عقیده به مهدی، احادیث مهدی در کتاب‌های اهل سنت، مسلم بودن وجود حضرت مهدی، علل پیدایی مهدویت، حجیت احادیث اهل بیت برای همه مسلمانان، علمای اهل تسنن و تولد مهدی، غیبت صغری و کبری، تحقیقاتی درباره طول عمر، مسکن امام زمان، بررسی احادیث مخالف قیام، و مهدی و آیین جدید.

این کتاب فهرستى است از نظريات و اعتقادات صد و بيست تن از مشاهير و بزرگان عامه درباره مهدى(عج) كه از شخص محمد بن الحسن العسكرى(عج)، به‌عنوان «حجت»، «قائم»، «مهدى» و «منتظر» نام برده و اعتراف به وجود مقدس امام زمان(عج) در عقيده شيعه نموده‌اند.

موضوع و محتوای اصلی کتاب، خداشناسی برای گروه سنی کودکان و نوجوانان است و هدف اصلی آن، پاسخ‌گویی به پرسش‌های متنوع آنان درباره‌ خدا، متناسب با سن آنهاست. این پرسش‌ها در نمایشگاه بزرگ قرآن کریم و در محیط‌های فکری و فرهنگی گوناگون مطرح شده‌اند.

خدا در زندگی انسان، عنوان شش جلسه سخنرانی استاد شهید آیت‌الله مرتضی مطهری در یکی از مساجد تهران در سال 1354ش است که در قالب کتاب پیاده‌سازی و چاپ شده است. تنظیم و تدوین و ویرایش علمی این کتاب توسط علی مطهری، فرزند آن شهید بزرگوار انجام شده است. مطالب این سخنرانی‌ها، متقن، غنی و دارای بیانی رساست. مطالعه این کتاب برای همه اقشار جامعه از نظر فکری و معنوی مفید و اثرگذار است. این مباحث بعد از سلسله مباحث دیگری با عنوان خدا در اندیشه انسان ایراد شده است و در واقع مکمل آن است؛ زیرا خدا در اندیشه انسان، توحید نظری را توضیح داده است و خدا در زندگی انسان توحید عملی را تشریح می‌کند. مباحث خدا در اندیشه انسان نیز در کتاب مستقلی هم‌زمان با این کتاب منتشر شده است. این سخنرانی‌ها در ایام فاطمیه ایراد شده است؛ لذا استاد شهید در پایان هر سخنرانی، ذکر مصیبت کرده‌اند که نوع و کیفیت این ذکر مصیبت‌ها می‌تواند برای امروز ما درس‌آموز باشد. قرائن نشان می‌دهد که مستمعین این سخنرانی‌ها بیشتر از قشر دانشجو و تحصیل‌کرده بوده‌اند، لذا سطح علمی این کتاب از مستمعین آن مشخص می‌گردد. مراتب توحید، اصالت فکر انسان، انقلاب فکری به‌عنوان ریشه سایر انقلاب‌ها، رابطه فکر و سایر شئون زندگی از نظر اسلام، ایمان به خدا به‌مثابه اساس اندیشه و اراده انسان و راه معتدل خداشناسی، از عناوین کلی مباحث این کتاب هستند. چاپ حاضر، سیزدهمین چاپ از این اثر است و در طی مسیر این تجدید چاپ‌ها، کتاب به‌لحاظ محتوایی غنی‌تر و به‌لحاظ چاپ و امور صوری نیز بهتر شده است؛ مثلا چنان‌که در مقدمه چاپ سوم کتاب آمده بوده، خوشبختانه نوار جلسه چهارم این مباحث که موجود نبوده و چاپ‌های اول و دوم این کتاب فاقد آن بوده‌اند، در میان نوارهای قدیمی پیدا شده و جلسه چهارم به آن اضافه شده و در چاپ سوم کتاب، بحث کامل شده است. علاوه بر این تکمیل، در این چاپ، فهرست‌های مختلف آخر کتاب نیز به آن افزده شده است. در این چاپ (چاپ سیزدهم)، برخی کاستی‌های جزیی چاپ‌های گذشته از قبیل علامت‌گذاری‌های دستوری رفع شده است؛ لذا این چاپ از نفاست بیشتری برخوردار است.

در واقع این اثر، فصل پنجم کتاب «عقاید اسلامی در پرتو قرآن، حدیث و عقل» است که شامل درس‎های هشتاد‎و‎یک تا یک‎صد از آن کتاب می‌شود و آیت‌الله استادی آن را خلاصه و منتشر نموده است.