جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

‫از پيامبر گرامي اسلام( حديث معروفي نقل شده مبني بر اين‌که امت اسلامي به‌زودي به چندين فرقه، و بنا بر اکثر روايات به 73 فرقه تقسيم مي‌شود، که تمام آن‌ها جز يک فرقه، در آتش‌خواهند بود؛ اين حديث در جوامع روايي شيعه و سني با تعبيرات مختلف و از طرق متعدد نقل شده، و بر خلاف نظر برخي علما که درصدد انکار آن برآمده‌اند، نه تنها از احاديث مشهور بلکه جزء احاديث مستفيض است. از نکات مهم اين روايت، اشاره آن به دو مسأله اساسي، يعني پراکندگي امت و وجود فرقه ناجيه است. برخي نويسندگان، آغاز پديده فرقه‌گرايي در امت اسلامي را از اواخر دوره عثمان و ظهور شخصي به‌نام عبدالله بن سبا دانسته‌اند، که ضمن مخدوش بودن اصل وجود اين فرد، صحت مطلب نيز مردود است. در واقع، جلوگيري از وصيت رسول خدا( در هنگام رحلت، تخلف از لشکر اسامه، انکار موت پيامبر، اختلاف در موضع دفن او، و اختلاف در خلافت را مي‌توان از نخستين اختلافات امت دانست؛ تعصب‌هاي قبيله‌اي، بدفهمي و کج‌انديشي در تفسير حقايق ديني، منع از تدوين حديث پيامبر( و نشر آن، برخورد مسلمانان با ملت‌هاي ديگر، و اجتهاد در برابر نص از عوامل اختلاف و پيدايش مذاهب در جهان اسلام است. درباره فرقه ناجيه که مهم‌ترين مسأله در حديث افتراق است و به رستگاري انسان‌ها بازمي‌گردد، توضيح خاصي از سوي شارحان حديث ارايه نشده است، اما با توجه به ساير احاديث مي‌توان به فرقه ناجيه رهنمون شد. علماي اهل سنت با کلماتي چون "الجماعه"، "السواد الأعظم" و "ما أنا عليه و أصحابي" به معرفي ويژگي‌هاي فرقه ناجيه پرداخته‌اند، که با عنايت به قرآن و احاديث، و نيز نارسا بودن مشخصات کافي نيست؛ البته با تصريح پيامبر( در احاديث متعدد همچون ثقلين، سفينه، ولايت‌پذيري، امان، و داشتن عقايد پاک و خالي از خرافات، مصداق کامل اين گروه را مي‌توان در اهل‌بيت پيامبر و پيروان آن‌ها دانست.