جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

توحید و زیارت تألیف سید حسن طاهری خرم‌آبادی (1317-1392ش)، اولين نوشته از مجموعه كتاب‌هايى با عنوان: تبيين باورهاى شيعى است كه مؤلف به طور مستند و مستدل به شرح و تبيين آن پرداخته و ابعاد معنايى آن را رازگشايى كرده است. در مقدمه ناشر آمده است: با كمال تأسف در ميان فرقه‌هاى مسلمان، وهابيت كه اصالت و ريشه‌اى ندارد، در اخلاص توحيدى شيعه ترديد افكنده و عقايدى چون شفاعت، زيارت توسل و مانند آن را اعمال شرك‌آميز معرفى كرده و شبهه‌هاى بى‌اساس را طرح ساخته‌اند. دانشمندان شيعه و حتى برخى عالمان منصف و حقيقت طلب اهل سنت به اين تهمت‌ها و شبهه‌ها پاسخ گفته و آثار گرانسنگى پديد آورده‌اند. يكى از اين آثار، مجموعه پنج جلدى حاضر است كه در آن، با مدد جستن از قرآن و احاديث و نيز با استفاده از منابع كهن و دست اول اهل سنت تبيين [شده] است. مؤلف در مقدمه خود، بيان مى‌كند كه اين كتاب، حاصل سخنرانى‌هايى است كه در ايام ماه رمضان براى علما و طلاب پاكستانى مطرح شده است: در ماه مبارك رمضان سال سوم، به نظر رسيد بهتر است به جاى تفسير قرآن مباحثى را كه آقايان علما و طلاب به آن نيازمندند، بحث و بررسى كنيم، لذا بحث را درباره شبهات وهابى‌ها و پيروان ابن تيميه و محمدبن عبد الوهاب قرار داديم. در سه ماه مبارك رمضان پياپى مباحثى بدين شرح مطرح گرديد: تحريف قرآن... تأسيس بنابر قبور و تكريم قبور پيامبران و اولياء... زيارت كردن و تبرك جستن... شفاعت. مؤلف با بهره‌گيرى از منابع دست اول اهل سنت، پاسخ‌هايى مستند و مستدل شبهات وارده درباره زيارت قبور ارائه كرده است و جايگاه والاى اين آموزۀ اسلامى را به خوبى ترسيم نموده است. عنوان برخى از منابع اين كتاب عبارت است از: تفسير روح المعانى، شرح نهج‌البلاغه ابن ابى الحديد، تفسير ابن كثير، سنن ابن ماجه، مسند احمد حنبل، الغدير علامه امينى، سنن بيهقى، الميزان. مؤلف در بخش اول كتاب، مباحث مربوط به توحيد و شرك را تبيين كرده و اهميت توحيد در عبارت را بيان مى‌كند و با اين مقدمات، وارد بحث اصلى خود زيارت مى‌شود. در اين بخش نيز در ابتدا به جايگاه زيارت در فرهنگ اسلامى پرداخته مى‌شود و سپس شبهات مطرح شدۀ ابن تيميه درباره زيارت قبور، پاسخ داده مى‌شود. بخش پاياى كتاب به مباحثى چون جشن و سوگوارى و تبرك جستن اختصاصى دارد و برداشت‌هاى غلط وهابى‌ها درباره تشكيل مجلس سوگوارى و گريه بر اموات و تبرك جستن به آثار انبياء و اوليا. مقدمه / شرح حال مختصرى از پايه گذاران فرقه وهابيت: ابن تيميه، محمدبن عبدالوهاب. بخش اول / توحيد و شرك: توحيد و شرك در عبادت، اقسام توحيد و شرك (توحيد ذاتى، توحيد در صفات، توحيد در خلاقيت، توحيد در عبادت و...) اهميت توحيد در عبادت. بخش دوم / زيارت: جايگاه بحث، علماى شيعه و زيارت مرقد رسول خدا، ابن تيميه و شبهه در زيارت مرقد رسول خدا، اجماع علماى اهل سنت بر جواز زيارت رسول خدا، آثار زيارت، جواز سفر براى زيارت خدا، زيارت رسول خدا، جواز زيارت قبور مؤمنين، بانوان و زيارت قبور. بخش سوم / جشن، سوگوارى و تبرك جستن: برداشت غلط وهابى‌ها از جشن و سرور در ميلاد رسول خدا، شبهه در تشكيل مجلس سوگوارى و گريه بر اموات، برداشت غلط وهابى‌ها در تبرك جستن به آثار انبياء و اوليا.

کتابی است در بررسی و نقد انحرافات و ادعاهای دکتر قفاری، علیه مذهب شیعه در باب دوم کتاب «أصول مذهب الشيعة الاثناعشرية»، با تمرکز بر مسئله توحید و شرک از دیدگاه شیعه و وهابیت.

مترجم پيش از معرفى كتاب، مؤلف، شرح حال و آثار او، اشاره مختصرى به مقام توبه و اهميت آن در آيين مقدس اسلام، نموده است. با توجه به اين موضوع كه ترجمه، براى استفاده مردمى كه توان استفاده از متن عربى را ندارند صورت گرفته است، مترجم نيازى به نقل سلسله اسناد نديده، زيرا به نظر وى نقل سلسله اسناد براى عموم خسته كننده است، لذا اشاره مى‌كند كه براى اهل فضل هم چون كتاب مكرر چاپ شده، دسترسى به متن عربى آسان است و به نقل يك يا دو و حداكثر سه راوى بسنده كرده است. وى منبع و مأخذ هر داستان را از كتاب‌هاى مقدم بر روزگار ابن قدامه و کتاب‌هاى معاصر او چون «تذكرة الاولياء» عطار پيدا كرده و در پاورقى آورده است. همچنين شماره آيات قرآنى و سوره آن استخراج شده و برخى از دعاها كه به برخى از توبه‌كنندگان نسبت داده شده، در پاورقى آمده است. اشاره كوتاهى نيز به شرح حال راويان، شاعران و اعلام جغرافيايى صورت گرفته است. هيچ ترديد نيست كه همه اين داستان‌ها نمى‌تواند مستند و صحيح باشد و ساخته و پرداخته بودن برخى از آن‌ها، مانند داستان شماره 127، بسيار روشن است، ولى به نظر مترجم هنر ساختن و پرداختن چنان داستان لطيفى، خود ارزشمند است. پاره‌اى از عنوان داستان‌ها نيز با متن داستان ناسازگار است كه در پاورقى اشاره شده است. مترجم يكى از انگيزه‌هاى خود در ترجمه اين اثر را چند پرسش درباره توبه و ارزش آن و توبه‌كنندگان ذكر كرده كه از سوى دوست وى، مرحوم حاج سيد عبدالهادى آقايان در اسفندماه 1370ش (شعبان 1412ق) از اين ايشان صورت گرفته است.

نوشتار حاضر نسخه تحقیق شده از کتاب یاد شده است که از منابع مهم در حوزه کلام و علوم قرآن شناخته شده و در هشتاد و هفت مسئله مرتبط با عصمت سیزده پیامبر و پنج امام است. نویسنده در آن به بیان و تأویل برخی آیات و روایات مرتبط با وقوع معصیت توسط آن پرداخته است. این اثر به مناسبت همایش بین‌المللی بزرگداشت هزاره سید مرتضی و به همت محققان یاد شده عرضه شده است. محققان علاوه بر مباحث اصلی کتاب که مشتمل بر دو بخش پیرامون عصمت انبیا(ع) و عصمت ائمه(ع) است مقدمه‌ای را درباره این تحقیق در سه محور ذکر کرده‌اند. گذری کوتاه بر مسئله عصمت، کتابشناسی تنزیه الانبیاء و مخطوطات کتاب و کارهای انجام شد بر روی آن مطالب مقدمه را تشکیل داده است. در بخش کتابشناسی مطالب ارزشمندی در خصوص مبانی عقلی نویسنده و روش استدلال وی ذکر شده است که حائز اهمیت است. محققان در بحث از نسخه‌های کتاب علاوه بر ذکر نسخه‌هایی که بر آن‌ها تکیه شده به سایر نسخه‌ها نیز اشاره کرده که در مجموع بالغ بر یک‌صد و شش نسخه است. علاوه بر مقابله نسخه‌های مختلف کتاب و ثبت و ضبط صحیح متن و اشاره به اختلاف نسخ توسط محققان در این نسخه به استخراج و مستندسازی آیات، روایات و اقوال پرداخته شده و در مواردی برخی کلمات به‌منظور تسهیل در خواندن حرکت‌گذاری شده‌اند. همچنین برخی از کلمات دشوار و نامأنوس توضیح داده شده و ترجمه‌ای برای برخی اشخاص و فرق مذهبی که نامی از آن‌ها در متن آمده در پاورقی کتاب ذکر شده است. عناوین جعل شده در کتاب در میان علامت ] [ قرار گرفته و در موارد ضروری برخی عناوین دیگر به متن افزوده شده است.[۶] همچنین شماره صفحات چاپ هفتم این کتاب با تحقیق فارس حسون در حاشیه صفحات درج شده است.

در جلد نخست از مجموعة «تفسیر موضوعی قرآن» ۲۴ درس از سلسله درس‌های «تفسیر موضوعی قرآن»، دربارة «تنزیه انبیا»، که توسط آیت‌الله «محمدهادی معرفت» در سال 1373ش. در حوزة علمیة قم تدریس شده، ارائه می‌گردد. در این سلسله درس‌ها مباحثِ: عصمت پیامبران؛ عصمت پیامبر اسلام و دلایل منکران عصمت قبل از بعثت؛ آیات سهو النبی و ردّ شبهه آنها؛ آیات متشابه دربارة پیامبر اسلام و آیات متشابه دربارة پیامبران از آدم تا عیسی بن مریم(ع)، بررسی شده است.

در این کتاب با استناد به آیات، احادیث و روایات جایگاه توبه بررسی شده است، همچنین به برخی از اخلاق پسندیده و اخلاق زشت اشاره گردیده است.

تلخيص و تحليل انتقادى كتاب «محصل أفكار المتقدمين و المتأخرين» امام فخر رازى مى‌باشد. در مقدمۀ كتاب علت تأليف كتاب بيان شده است. كتاب به طور كلى به چهار ركن و هر ركن گاه به اقسام و مسائلى تقسيم مى‌شود.

تلبيس إبليس، اثر ابوالفرج عبدالرحمن بن على بن جوزى (510-597ق)، کتابی است به عربی در رد و نقد اصحاب عقاید و طوایف مختلف، از جمله فیلسوفان و صوفیان.این کتاب به تعبیر مؤلف، درباره انواع محرمات و بدعت‌های ناشی از وسوسه‌های شیطانی است. ابن جوزی در این اثر، با بحث جدلی به بسیاری از طوایف و فرق، از جمله خوارج، شیعیان (به قول او روافض)، فلاسفه، متکلمان، باطنیان و به‌ویژه صوفیه، تاخته و حتی برخی محدثان و فقها را به سبب طرف‌داری از آنچه او بدعت و خروج از سنت پیامبر(ص) خوانده، نکوهش کرده است.ابن جوزی در تحمیدیه کتاب، ضمن ستایش عقل به‌عنوان تصدیق‌کننده وحی، ابلیس را مؤثر در فرقه‌فرقه شدن مردم پس از عصر پیامبر(ص) و صحابه معرفی می‌کند و می‌گوید که این کتاب را نوشته است تا مردم را از فتنه ابلیس برحذر دارد و پنهان‌کاری‌های او را آشکار کند.تلبیس ابلیس در بیان ریشه‌های درونی اعتقادات و رفتارها اثر درخور توجهی است. ابن جوزی می‌کوشد تا با نقادی، فریب‌های نفسانی و شیطانی را آشکار کند و تصاویری از هوای نفس انسان ارائه دهد؛ همچنین احزاب و فرق، اوضاع و احوال جامعه و زمان خویش را معرفی کند. این اثر را می‌توان سندی مهم در تاریخ فکری و اجتماعی عالم اسلام در قرن ششم دانست.ابن جوزی در تألیف این کتاب، از چند اثر مهم، از جمله «الرد علی الغلاة» و کتاب «الآراء و الديانات» تألیف محمد بن حسن نوبختی، استفاده کرده است؛ همچنین برخی اطلاعات و اخبار خود را از کتاب‌هایی به دست آورده که از بین رفته است.از جمله بخش‌های کتاب تلبیس ابلیس، رد بر خوارج و روافض است. به‌زعم ابن جوزی، این دو گروه، دو قطب افراط و تفریط درباره حضرت علی(ع) هستند. وی در این بخش، به گفته خودش، عقاید شیعیان را بازگو می‌کند، اما بیشتر، عقاید اهل غلو را نقل و نقد می‌کند. همچنین به برخی از عقاید و آرای فقهی فقهای شیعه اشاره دارد و آن‌ها را بدعت می‌داند و در انتها دو خطبه منسوب به حضرت علی(ع) را می‌آورد که در فضائل خلفا و منع شماتت آنهاست.

در این کتاب به بررسى جايگاه تشيع در اسلام، پرداخته شده است.

این اثر به تشکیک در وجود امام مهدی(عج) و انکار عصمت امامان دوازده‌گانه(ع) می‌پردازد و ادعا می‌کند که امامت در نظر اهل بیت(ع) شورایی بوده است.

کلام امامیه همانند همه گروه‌های فکری از معبر شماری از مدرسه‌های فکری گذر کرده که برای شناخت تاریخ امامیه باید این مدرسه‌ها را بازخوانی کرد. شیعیان با بهره‌گیری از معارف اهل ‌‌بیت و در پرتو خردورزی، حرکت فکری و کلامی خود را از مدینه و بر محور اهل ‌‌بیت آغاز کردند و اصلی‌ترین باورهای شیعه در این مدرسه مطرح شد و کلام شیعه شکل گرفت. با آغاز سده دوم، معارف اعتقادی در کوفه منتشر و در قالب نظریه‌های علمی تبیین شد. اصحاب امامیه در کوفه با دو رویکرد مختلف به تبیین معارف اعتقادی پرداختند و دو جریان مهم کلامی را پدید آوردند. یک جریان با رویکردی کلامی به‌دنبال تبیین عقلانی معارف اهل ‌‌بیت و دفاع از آن در مقابل جریان‌های فکری رقیب بود؛ اما جریان دیگر با رویکردی حدیثی در ‌‌پی فهم دقیق همان معارف و عرضه آن به جامعه مؤمنان بود. جریان کلامی که رویکرد عقلانی و نظریه‌پردازانه داشت با افولی زود هنگام روبه‌رو شد. هم‌زمان جریان متن‌گرا که رویکردی حدیثی داشت، با انتقال به شهر قم، امتداد اندیشه کلامی امامیه را در مدرسه‌ای دیگر رقم زد. همزمان با غیبت صغرا و اندک زمانی پس از شکل‌گیری #مدرسه_قم با رویکردی حدیثی، در مرکز سیاسی جهان اسلام یعنی بغداد، جریان عقل‌گرا و نظریه‌پردازِ کلام امامیه با ‌‌‌تطوّراتی نسبت به مدرسه کوفه به آرامی بالندگی خود را باز یافت. پژوهش‌های جدید نشان می‌دهد این مدرسه با تلاش‌های متکلمانِ کمتر شناخته‌شده امامیه از جمله ابوسهل و ابومحمد نوبختی و همچنین ورود معتزلیان شیعه شده به عرصه کلام امامی، حدود یک قرن پیش از#شیخ_مفید فعالیت خود را به‌صورت مدرسه‌ای آغاز کرد. در ادامه با راهبری شیخ ‌‌مفید، #سید‌‌_مرتضی و #شیخ_طوسی به اوج بالندگی خود رسید. کتاب تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد در تلاش برای برطرف ‌‌کردن بخشی از غبار تاریخ کلام امامیه با بررسی جریان‌ها، شخصیت‌ها، تراث و اندیشه‌های مدرسه کلامی امامیه در بغداد، به تحلیل و تبیین ‌‌‌تطوّرات کلام امامیه در فاصله آغاز غیبت صغرا تا برآمدن سلاجقه در محیط جغرافیایی بغداد پرداخته است. نوشتار حاضر در سه فصل تدوین شده است: فصل اول: کلیات و مقدمات فصل دوم: سیر ‌‌‌تطوّر محتوای #کلام_امامیه در مدرسه کلامی بغداد فصل سوم: تحلیل و تبیین ‌‌‌تطوّر کلام امامیه در بغداد کتاب تطورات کلام امامیه در مدرسه بغداد، تألیف حجت الاسلام دکتر سیدعلی حسینی زاده از سوی پژوهشکده کلام اهل بیت علیهم السلام، به زبان فارسی، در قطع رقعی، در ۳۴۴ صفحه به نگارش درآمده است و در سال ۱۳۹۶با همکاری انتشارات دارالحدیث منتشر شده است.