جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

انتقال کلام هدفمند خداوند متعال در قرآن، به‌واسطۀ کلمات است و واژگان قرآنی نقش اصلی در بیان قصد خداوند در آیات ایفا کرده و باعث گسترش معنا می‌شوند. واژۀ خواص در قرآن کریم نیامده است. آنچه آمده است، واژه‌هایی است که این معنا را تبادر می‌کنند؛ مانند علما، اولوالباب، سابقون و یا مترفین. در جامعۀ امروز، روحانیون، معلمان، استادان، رؤسای کشوری و لشکری، هنرمندان، قهرمانان ورزشی و افراد باسابقۀ سیاسی و انقلابی از جملۀ خواص محسوب می‌شوند. هدف اصلی ما در این مقاله، شناخت واژه‌های اخلاقی خواص در قرآن کریم، طبق تفسیر المیزان و آرای تفسیری حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (ره) است. این تحقیق سعی دارد با استفاده از تفاسیر قرآن، به فهم واژگانی بپردازد که قرآن در توصیف اخلاق خواص به کار برده است. در قرآن، واژگان مخصوصی دربارۀ خواص به کار رفته است. با تحلیل واژگانی می‌توان به کارکردهای خواص در جامعه و تأثیرات آن‌ها پی برد. در مقالۀ پیش‌رو کوشش شده است تا پس از تعریف مفاهیمی مانند اخلاق، خواص و...، به ویژگی‌های اخلاقی خواص و معانی آن بپردازد. روش تحقیق در این مقاله به‌صورت تحلیلی ـ توصیفی و روش گردآوری اطلاعات به‌صورت کتابخانه‌ای است.

قرآن کریم به‌عنوان مهم‌ترین منبع هدایت بشر، محور زندگی، علم و فرهنگ اسلامی است؛ اما با گذشت زمان، مظاهر مهجوریت آن در جوامع اسلامی آشکار شده‌اند. مهجوریت قرآن کریم، چالشی بنیادین در جوامع اسلامی معاصر است که به‌معنای دوری عملی، فکری و قلبی از هدایت و تعالیم کلام وحی است. این پدیده، ریشه در پیچیدگی‌های زندگی مدرن و عدم ارائه شیوه‌های مؤثر و به‌روز برای ارتباط مستمر با قرآن دارد. این مقاله با هدف ارائه راهکارهایی عملی، کارآمد و همه‌جانبه، به بررسی ده راهکار کلیدی برای احیای ارتباط امت با قرآن می‌پردازد. این راهکارها شامل رویکردهای آموزشی، فرهنگی، فناورانه و نهادی هستند تا مهجوریت را از سطح فردی به سطح جمعی و ساختاری مرتفع سازند.

این پژوهش به واکاوی و تبیین اهداف کلان و جزئی تربیت اخلاقی از منظر تفاسیر و برداشت‌های تفسیری حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (مدظله‌العالی) می‌پردازد. با عنایت به جایگاه رفیع ایشان به‌عنوان مفسر قرآن کریم و نیز راهبردهای عملی ایشان در حوزۀ اخلاق و تربیت، این تحقیق بر آن است تا با استناد به مباحث تفسیری و برداشت‌های تفسیری معظم‌له، تصویری جامع از نگرش ایشان نسبت به تربیت اخلاقی ارائه دهد. در این راستا، اهدافی چون «خودسازی و تهذیب نفس»، «اصلاح فرد و جامعه»، «مبارزه با هواهای نفسانی و رذایل اخلاقی»، «دستیابی به فضایل اخلاقی و کمال انسانی» و «تربیت انسان مؤمن، متعهد و مسئول» که از عمق تفاسیر ایشان استخراج شده‌اند، مورد بحث و تحلیل قرار گرفته‌اند. روش تحقیق، توصیفی-تحلیلی بوده و داده‌ها از طریق مطالعه و استقرای تفاسیر و بیانات مرتبط ایشان گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که تربیت اخلاقی در دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای، فرآیندی مستمر و چندوجهی است که با هدف ایجاد تحول درونی و بیرونی فرد، در نهایت به سعادت دنیا و آخرت او و همچنین اصلاح و بالندگی جامعه منجر می‌شود.

منجی موعود، یکی از مهم‏ترین مباحث عقیدتی در جوامع مذهبی می‌باشد. این عقیده که سرچشمه در کتب مذهبی پیروان ادیان دارد، باعث شده است که هر ایدئولوژی دینی، دربارۀ منجی آخرالزمان، دیدگاه منحصربه‌فردی داشته باشد. ادیان الهی و غیرالهی معتقد به بازگشت منجی‏اند، اما در مصداق آن اختلاف‏نظر دارند. هر کدام از این مذاهب، در راستای ظهور منجی فعالیت‌هایی دارند؛ البته در برخی مذاهب این‏گونه فعالیت‌ها اندک و در برخی دیگر بسیار گسترده است. مذهب شیعه، به‌عنوان یکی از مذاهب بزرگ اسلام، گسترده‌ترین فعالیت‌ها را در حوزۀ منجی موعود دارد. در این مذهب، برای رسیدن به نقطۀ ظهور، باید فعالیت‌های گوناگونی را انجام داد که یکی از مهم‏ترین آن‎ها، تشکیل حکومت برای مدیریت اوضاع پیروان تشیع و زمینه‌سازی ظهور حضرت مهدی (عج) است. آیت‌الله خمینی، به‌عنوان یکی از رهبران بزرگ تشیع، در قرن بیستم میلادی اقدام به انقلاب و تشکیل حکومت اسلامی نمود و پس از ایشان، آیت‌الله خامنه‌ای زمام امور این حکومت را بر عهده گرفتند. ایشان در زمینۀ منجی موعود، تفکرات جدیدی را به جامعه تزریق نمودند، مانند تفکر «تمدن نوین اسلامی و گام‌های پنج‎گانه برای رسیدن به آن تمدن». وی با استناد به آیات قرآن و روایات معصومین (ع)، نظریات خود را در قالب سخنرانی‌ها و فعالیت‌های سیاسی و اجتماعی در عرصۀ بین‌المللی ابراز می‌نماید. این تحقیق با دنبال کردن نظریات آیت‌الله خامنه‌ای در حوزۀ منجی موعود در قرآن، به بررسی سخنان ایشان می‌پردازد. از جملۀ تحقیق‌های مشابه در این زمینه، می‌توان به مقالۀ بررسی تطبیقی وجود منجی موعود در قرآن و عهدین اثر محمد هادی یدالله‌پور، مرتضی خرمی و سیده فاطمه حسینی، جامعه منتظر و بایسته‌های تمدن‌سازی از منظر آیت‌الله خامنه‌ای اثر قنبرعلی صمدی و ویژگی‌های اجتماعی جامعۀ منتظر از منظر آیت‌الله خامنه‌ای مدّ ظله نوشتۀ محسن قنبری‌نیک نام برد

این تحقیق به بررسی کارکردهای تربیتی فرهنگ مقاومت در اندیشه امام خامنه‌ای (ره) می‌پردازد که برگرفته از معارف قرآن کریم و روح بلند آموزه‌های اسلام است. فرهنگ مقاومت به‌عنوان یک رویکرد بنیادین در تربیت نسل‌های آینده و تقویت هویت ملی و دینی، نقش مهمی در شکل‌گیری شخصیت فردی و اجتماعی دارد. هدف این تحقیق، تحلیل ابعاد مختلف تربیتی فرهنگ مقاومت در ساحت اخلاقی است که تأثیر آن بر توسعه اجتماعی و فردی جامعه اسلامی نمایان می‌باشد. در این تحقیق، با استفاده از روش کتابخانه‌ای به شیوۀ توصیفی ـ تحلیلی، به بررسی متون مرتبط با اندیشه‌های قرآنی مقام معظم رهبری پرداخته شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بصیرت و صبر به‌عنوان دو عنصر کلیدی در تربیت فردی و اجتماعی مطرح می‌شود. همچنین، بصیرت و صبر، تقویت اراده، همکاری و هم‌دردی، تقویت وحدت و همبستگی اجتماعی، به‌عنوان کارکردهای تربیتی اخلاقی در حوزه فردی و اجتماعی، از دیگر ابعاد مهم فرهنگ مقاومت در ساحت اخلاق به شمار می‌رود. این تحقیق نشان می‌دهد که تربیت فرهنگ مقاومت نه‌تنها به رشد فردی و تقویت هویت اسلامی کمک می‌کند، بلکه به ارتقای کیفیت زندگی اجتماعی و ایجاد جامعه‌ای پایدار و مقاوم منجر می‌شود. در نهایت، فرهنگ مقاومت در اندیشه قرآنی امام خامنه‌ای (ره) به‌عنوان ابزاری کلیدی برای تحقق اهداف بلند انسان‌سازی در مسیر اخلاق نیک در جامعه اسلامی مطرح می‌شود

حقیق حاضر با رویکردی توصیفی، تحلیلی نقش حسن ظن، در روابط اجتماعی در کلام مقام معظم رهبری، پرداخته‌شده است. حسن‎ظن یک مفهوم مهم اخلاقی هست که در بیانات قرآنی ایشان اشاره‌ شده است. حضرت آیت‌الله خامنه‌ای (ره) بر اهمیت حسن‎ظن در روابط اجتماعی و تعاملات انسانی تأکید کرده و آن را یکی از ویژگی‌های برجسته اخلاقی دانسته‌اند که به بهبود روابط و افزایش اعتماد در جامعه کمک می‏کند. ایشان در بسیاری از سخنرانی‌ها به اهمیت حسن‎ظن برای ایجاد اعتماد و وحدت در جامعه اسلامی اشاره‌کرده‌اند. رهبری معتقدند که حسن‎ظن می‌تواند از بروز تنش‌ها و سوءتفاهم‌ها جلوگیری کند. طبق فرمایشات ایشان حسن‎ظن به برادران ایمانی و اجتناب از قضاوت‌های ناصواب، از ویژگی‌های مؤمنان واقعی است که موجب تقویت همبستگی و اتحاد در جامعه می‌شود.

قرآن کریم به‌عنوان آخرین و جامع‌ترین و کامل‌ترین کتاب آسمانی، اهدافی را برای هدایت بشر در ابعاد گوناگون زندگی فراهم نموده است. صاحبان علم قرآن این اهداف را از ساحت‌های مختلف زندگی برای ما بیان فرموده‌اند. در این مقاله، نویسنده اهداف اجتماعی قرآن کریم را در بُعد بینشی، از دیدگاه مقام معظم رهبری و آیت‌الله مصباح یزدی، با روش توصیفی ـ تحلیلیِ توسعه‌ای و جمع‌آوری مطالب با روش کتابخانه‌ای، مورد بررسی قرار داده و دیدگاه‌های بزرگان مذکور را ذکر کرده و افتراقات و اشتراکات دیدگاهی را بیان می‌کند. چنان‌که مقام معظم رهبری اهداف اجتماعی قرآن مجید را پند دادن، انذار و تبشیر، تحلیل بیماری‌ها و راه‌حل، غفلت‌زدایی و یادآوریِ فراموش‌شده ذکر می‌فرمایند و آیت‌الله مصباح یزدی نیز هدایت و پندپذیری، انذار و تبشیر، تقوا، ارائه بینش صحیح و ضروری، یادآوریِ فراموش‌شده و غفلت‌زدایی را از اهداف اجتماعی قرآن از ساحت بینشی برشمرده‌اند که چهار هدف، از مشترکات بیانات این دو بزرگوار می‌باشند.

آموزه انتظار در میان آموزه‌های مهدویت، دارای جایگاه مهم و سرنوشت‌سازی است. در طول تاریخ به جهت برداشت‌ها و تلقی‌های مختلف و بعضاً نادرست از معنا و کارکرد انتظار، چالش‌ها و آسیب‌های مختلفی را متوجه مهدویت کرده است. جهت برون‌رفت از این چالش‌ها و مصونیت‌بخشی نسبت به معنا و مفهوم انتظار صحیح، نیاز به طرح گفتمان‌سازی پیرامون انتظار و مهدویت در قالب مباحث علمی و استدلالی تحت عنوان نظریه انتظار است. بر این اساس همایش بین‌المللی نظریه انتظار در اندیشه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (دامت برکاته) برگزار گردید

آموزه انتظار در میان آموزه‌های مهدویت، دارای جایگاه مهم و سرنوشت‌سازی است. در طول تاریخ به جهت برداشت‌ها و تلقی‌های مختلف و بعضاً نادرست از معنا و کارکرد انتظار، چالش‌ها و آسیب‌های مختلفی را متوجه مهدویت کرده است. جهت برون‌رفت از این چالش‌ها و مصونیت‌بخشی نسبت به معنا و مفهوم انتظار صحیح، نیاز به طرح گفتمان‌سازی پیرامون انتظار و مهدویت در قالب مباحث علمی و استدلالی تحت عنوان نظریه انتظار است. بر این اساس همایش بین‌المللی نظریه انتظار در اندیشه حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای (دامت برکاته) برگزار گردید