جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

مهدویت از جمله آموزه‌های مهم اسلامی است و در کنار آموزه‌های مهمی نظیر توحید، نبوت، معاد و امامت قرار دارد و مورد اتفاق و اجماع همه گروه‌های اسلامی می‌باشد. آموزه منجی‌گرایی که فرامذهبی و فرادینی است، در اسلام در قالب واژه مهدویت خودنمایی می‌کند و دارای ابعاد و گستره وسیع و اثرها و نقش‌های اساسی در هدایت‌بخشی و ساماندهی فرهنگ، ایمان و سیاست و تمدن مسلمانان و جوامع اسلامی است. اندیشه مهدویت که خاستگاه عقلی، قرآنی و روایی دارد، همگام با طلوع اسلام با اشارات قرآنی و بیانات نبوی آغاز و با مستندات کلامی و عقلی تداوم پیدا کرده است. این اندیشه در تطورات تاریخی در مواجهه با فراز و فرود اجتماعی بدون وقفه و بدون انحراف و کجروی از مسیر اصلی به حرکت خود ادامه داده و با عبور از فرایند تاریخی و تطورات اجتماعی بر اتقان و استحکام آن افزوده شده و از نظر کثرت مسائل و فراوانی مباحث به فربگی و پردامنگی لازم رسیده است. بر این اساس اندیشه مهدویت یک آموزه مهم و اصیل اسلامی است که پیشینه‌ای طولانی و دیرین دارد و با طلوع اسلام تولد یافته است.

در شرایطی که هیچ ممنوعیت جامع و مطلقی تاکنون در خصوص استفاده از سلاح‌های هسته‌ای در حقوق ‌بین‌الملل وجود ندارد، آیت‌الله خامنه‌ای برای اولین‌بار در قالب یک فتوای فقهی‌، تولید و استفاده از سلاح‌ هسته‌ای را حرام و ممنوع اعلام نمودند. سؤال اصلی پژوهش حاضر این است ‌که این فتوا از چه جایگاهی در نظام حقوق ‌بین‌الملل برخوردار می‌باشد؟ روش پژوهش ‌تحلیلی و استدلالی بوده و درصدد است ضمن بررسی چیستی فتوای‌ هسته‌ای، جایگاه آن را در نظام حقوق‌ بین‌الملل مورد بررسی قرار دهد، تا نگاه انسانی و پیش‌روی فقه امامیه را که در این فتوا جلوه‌گر می‌باشد، نشان دهد. نتایج نشان داد، از آنجایی‌که این فتوا توسط یک فقیه برجسته شیعه صادر شده است، باید آن را از زمره «عقاید برجسته‌ترین مبلّغین ملل ‌مختلف» که همان دکترین حقوقی می‌باشد، به‌شمار ‌آورد و با توجه به جایگاه رهبری آیت‌الله ‌خامنه‌ای، باید این‌ فتوا را به‌منزله نگاه رسمی حکومت تلقی و لازم‌الاجرا دانست. از این‌رو، این فتوا در ضمن پیام به نخستین کنفرانس بین‌المللی خلع سلاح ‌هسته‌ای، به جهانیان اعلام‌ شده و توسط مقامات جمهوری ‌اسلامی ‌ایران در قالب یک سند بین‌المللی در سازمان ‌ملل ‌متحد به ثبت رسیده است که این عمل بیانگر «عمل یک‌جانبه» بودن این فتوا در عرصه بین‌الملل نیز می‌باشد.

در این مقاله، مسئله ما این است که با استفاده از روش توصیفی ـ تحلیلی متکی به اسناد کتابخانه‌ای، مفهوم دو مؤلفه «اقامه دین» و «حاکمیت دین» در دین شناسی آیت الله خامنه ای و ادله کلامی ایشان برای اثبات «اقامه دین» و «حاکمیت دین» به عنوان اجزای دین اسلام را تحقیق و تبیین کنیم. یافته های تحقیق نشان می دهد که «اقامه دین» به معنای عمل به آن در همه شئون زندگی، یکی از اجزای اسلام است. مجموع «معارف و احکام» و «تحقق خارجی» آنها دین اسلام را شکل می دهد و اسلام بر اقامه همه اجزای دین و عدم اکتفا به تحقق بعضی از آنها اصرار دارد. «حاکمیت دین» نیز یکی از اجزای دین اسلام است. اسلام هم دارای «حاکمیت عام حُکمی» است که به معنای شمول احکام نظام بخش آن بر همه شئون حیات انسان است و هم دارای «حاکمیت عام عینی» بر جامعه است که مظهر آن، حاکمیت سیاسی اجتماعی اسلام است.

«دین» برنامه، مسلک، مکتب و آیینی است که به وسیله پیام‌آوری از طرف خدا برای مردم فرستاده شده است. «دین‌شناسی» مطالعه و بررسی دین است. «آسیب‌شناسی» شناخت مجموعه کاستی‌ها، آفت‌ها و مانع­هایی که بالفعل یا بالقوه ­شناخت درست دین را تهدید می­کند. «بایسته­ها» ارائه راه­کارهایی درخور و ضروری برای برون‌رفت از آنهاست. دین­شناسی همیشه روزگاران با آسیب­هایی مواجه بوده است. درمقابل برای برون‌رفت از آنها راه‌کارهای بایسته­ای نیز ارائه شده است. حضور گسترده فضای مجازی و دست­یابی افراد متنوع و متکثر هرچند دین­دار، دلسوز و دغدغه­مند اما گاه بی­پیشینه از تحصیلات کلاسیک معیار به عنوان کارشناس در رسانه­های دیداری، گفتاری و نوشتاری، بررسی و کشف آسیب­ها و ارائه راه­کارهای بایسته در این حوزه را دوچندان می‌کند. این پژوهش با روش تحلیلی و استنباطی در اندیشه دین­شناسان معاصر به‌ویژه آیت­الله سیدعلی خامنه­ای به کشف و استخرا­ج مهم­ترین آسیب­های عینی و بایسته­های کاربردی این ­عرصه پرداخته است.

هدف این پژوهش، تحلیل ابعاد فرهنگ مقاومت و شهادت در بیانات رهبر معظم انقلاب اسلامی دربارۀ اربعین حسینی طی سال‌های ۱۳۹۳ تا ۱۴۰۴ است. روش تحقیق، تحلیل مضمون بوده و جامعه آماری، شامل تمام سخنرانی‌ها، پیام‌ها و بیانات رسمی ایشان دربارة اربعین است که پس از غربالگری، ۳۴ سند به‌عنوان واحد تحلیل انتخاب شد. نتایج نشان داد که در اندیشة رهبری، اربعین تنها آیین عزاداری نیست، بلکه پدیده‌ای تمدنی، هویت‌ساز و مقاومت‌محور با ریشه‌ای عمیق در مکتب کربلاست. بر اساس تحلیل انجام‌شده، چهار سطح تفسیری از اربعین در گفتمان ایشان قابل تشخیص است: 1. سطح هویتی-وجودی: تجدید عهد با جهاد درونی و احیای هویت ولایت‌محور؛ 2. سطح سیاسی- فرهنگی: نماد قوّت نرم اسلام و وحدت امت در برابر تفرقة دشمن؛ 3. سطح تمدنی: استمرار میراث روشنگرانة حضرت زینب(س) و مقاومت فرهنگی؛ 3. سطح معنوی- عملی: جلوه‌ای از شکر عملی از طریق خدمت، اخوت و مجاهدت. در نهایت، نتیجة پژوهش نشان داد که اربعین در گفتمان رهبری، حرکتی هوشمندانه و تمدن‌ساز است که با پیوند عشق معنوی و بصیرت اجتماعی، زمینه‌ساز بیداری امت اسلامی و تقویت سرمایة مقاومت در برابر سلطة فرهنگی جهانی است.

خانواده گروهی متشکل از افرادی است که دارای شخصیت مدنی، حقوقی و معنوی بوده، که هستۀ اولیۀ آن ازدواج بین زن و مرد است. خانواده بر مبنای هر اندیشه و مکتبی، مهم‏ترین منبع تربیت، رشد و نمو، آگاهی و جامعه‌پذیری شناخته شده و لزوم حفظ و تحکیم آن از وظایف هر نظام و اجتماعی است؛ چراکه نظام خانواده با کارکردهای به‌غایت متعالی خود، تضمین‌کنندۀ هویت‌ها، اخلاقیات، اجتماعات، ارتباطات و بنیادی‌ترین نهاد برای تربیت، جامعه‌پذیری و ارائۀ انسان استاندارد به جامعه است. با وجود اهمیت این نهاد، بحث تربیت خانوادگی در نگرۀ قرآنی-حدیثی حضرت آیت‌الله العظمی خامنه‌ای (دام ظله) مورد تأکید فراوان قرار گرفته است و همین اهمیت است که در نظام‌نامۀ تربیتی جامعۀ المصطفی العالمیه، بحث مفصلی در باب تربیت خانوادگی، به‌ویژه در اهداف آن، ارائه شده‌است. این پژوهش با روش توصیفی-تحلیلی به بررسی روش‌های تربیت خانوادگی در نگرۀ قرآنی–حدیثی مقام معظم رهبری بر اساس سرفصل‌ها و بندهای نظام‌نامۀ تربیتی جامعۀ المصطفی العالمیه می‌پردازد.

تقابل حق و باطل، یکی از سنت‎های همیشگی در تاریخ بوده است. این سنت در دل خود، سنت‎های دیگری را در بر دارد که در نهایت به پیروزی جبهه حق منجر می‎شود. یکی از این سنت‎ها، خطای محاسباتی دشمن در برابر جبهه حق است. پژوهش حاضر به بررسی عوامل اشتباهات محاسباتی دشمنان از دیدگاه آیت‌الله خامنه‌ای بر اساس مستندات قرآنی می‌پردازد. در این تحقیق ابتدا با مرور آیات قرآنی که به ناکامی دشمنان حق و باطل و دلایل آن‎ها پرداخته شده، چارچوبی از عواملی چون غرور، غفلت، سوءظن به قدرت الهی و خودبینی به دست می‌آید. سپس با تحلیل بیانات آیت‌الله خامنه‌ای، این عوامل در زمینه‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی امروز بازشناسی و تحلیل می‌شود. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که اشتباهات محاسباتی دشمنان بیشتر ناشی از فقدان درک صحیح از قدرت ایمان، اعتماد به وعده‌های الهی و بی‌توجهی به واقعیت‌های عینی است که در کلام آیت‌الله خامنه‌ای (ره) به‌روشنی بیان شده است. تطبیق مستندات قرآنی و تحلیل‌های ایشان، نشان‏دهندۀ هم‎خوانی عمیق آموزه‌های قرآنی با تحلیل‌های معظم‌له و کارآمدی این اصول در بررسی اشتباهات راهبردی دشمنان است.

سرزمین فلسطین در سال ۱۹۴۸ توسط صهیونیسم اشغال و دولت جعلی اسرائیل در آنجا تشکیل گردید که موجب تنازع و تخاصم بی‌پایان در جهان اسلام و کشتار و مصدومیت و آوارگی میلیون‌ها فلسطینی و مشکلات فراوان آن‌ها در اردوگاه‌های موقت گردیده است. رهبر انقلاب تأکید دارند که قضیه فلسطین باید مسئله اصلی دنیای اسلام باشد. این پژوهش به روش توصیفی ـ تحلیلی و گردآوری کتابخانه‌ای، به بررسی مستندات قرآنی دربارۀ ضرورت مبارزه عملی با رژیم صهیونیستی اسرائیل در سه موضوع «دوری از نفاق و حفظ اتحاد»، «مقاومت جهانی علیه رژیم صهیونیستی»، «توجه به امنیت و مدیریت آن»، از منظر مقام معظم رهبری می‌پردازد. پژوهش چنین نتیجه می‌گیرد که بر اساس آموزه‌های قرآنی، حاکمان صهیونیستی آمریکا و اسرائیل در صف بزرگ‌ترین طواغیت و دشمن درجه اول مسلمانان می‌باشند که با انواع اعمال و اندیشه‌های فسادانگیز درصدد تسلط بر آفاق و انفس مسلمانان هستند و مبارزه با آن‌ها از وظایف قرآنی هر مسلمان است. ضرورت حفظ اتحاد جهان اسلام و دوری مسلمانان از تفرقه، استمرار گفتمان مقاومت در ابعاد جهانی و کمک به نهضت مقاومت در سرزمین‌های اشغالی، عدم توجه به افکار و اعمال ضدامنیتی صهیونیست‌ها در فضای حقیقی و مجازی، از دیگر وظایف مسلمانان در پشتیبانی جهاد مقدس فلسطینیان علیه صهیونیسم می‌باشد.