مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

کتاب حاضر، ترجمه‌ای از کتاب «نفحات محمدیه»، اثر علامه «محمدجواد مغنیه» (1904-1979 م) است که در آن به منظور آشنایی مخاطبان با اسلام واقعی و پیامبر اسلام (ص)، گزیده‌ای از احادیث و سخنان حکمت‌آمیز آن حضرت، شرح داده شده است. عنوان برخی از این احادیث و سخنان عبارت‌اند از: «گفتن حق»؛ «رحمت و مهربانی»؛ «اسلام و عقل»؛ «ستایش و نکوهش»؛ «تعدد مذاهب»؛ «جوانان و دین» و...

بیان برخی از عقاید کلامی، فقهی و حدیثی «شیعه» که با هدف اثبات حقانیت این مذهب در عقاید خود و رفع برخی از شبهات نسبت داده شده به آن و ضمن استناد به منابع شیعه و اهل سنت سامان یافته و نگارنده آن‌ را گزیده‌ای از آثار منتشره تاکنون دانسته است. وی به منظور رفع برخی از دیدگاه‌های افراطی درباره تشیع، به بررسی این مذهب از نقطه‌نظر برخی از اندیشمندان معاصر اهل‌تسنن نیز پرداخته است. ضروریات دین و مذهب، اصول امامیه، مساله جبر و تفویض، دیدگاه امامیه درباره علم حدیث و موضوعات مرتبط با آن، اجماع، دلیل عقل، موضوع امامت، تقیه و ازدواج موقت، برخی از موضوعاتی هستند که مورد توجه قرار گرفته است. در پایان فصلی جداگانه به موضوع دوازده‌امامی بودن شیعه و جایگاه «اهل‌بیت» اختصاص داده شده است.

مولف در مجلد دوم از مجموعه‌ی "عقلیات اسلامیه" ـ که شامل مباحث عقلی، اعتقادی و اجتماعی دین اسلام است ـ با استناد به آیات و احادیث و استدلالات خود و دیگران، این مباحث را به زبان عربی مطرح ساخته است: خدا و عقل، شبهات ملحدین و پاسخ آنان، نبوت و عقل، آخرت و عقل، خدا و انسان، سپس انجام مطالبی درباره‌ی وجود خدا و جاودانگی روح. در پایان نیز بخش‌هایی از صحیفه سجادیه به چاپ رسیده است.

بررسی ابعاد مختلف خداشناسی و توحید از منظری عقلانی است. در این کتاب دانستنی‌هایی در مورد خداوند، وجود او، صفات او و افعال الهی مطرح شده و با استناد به دلایل علمی و عقلی به اثبات وجود صانع و ویژگی‌های او به ویژه عظمت جهان خلقت پرداخته شده است. نویسنده بر این باور است که دلایل زیادی مبنی بر وجود خداوند متعال و خلقت جهان هستی توسط او وجود دارد و با تفکری اجمالی در آثار صنع او در عالم طبیعت و در خلقت انسان، می‌توان به این موضوع مهم پی برد. وی با استفاده از دلایل عقلی برخی از اوصاف خداوند مانند حیات، دیده نشدن، نحوه آفریده شدن خدا، کیفیت پرستش خدا، هدف‌داری جهان خلقت و ابزار شناحت حسی و عقلی او را بیان کرده و برخی از دلایل منکران خدا را نقد نموده است. وی در همین زمینه به دیدگاه‌های برخی از متفکران غربی مانند الکسیس کارل، فرانس ویرفل و آیزن‌هاور و نیز دیدگاه برخی دیگر ادیان و مذاهب در مورد چیستی خداوند متعال اشاره نموده و اعترافات برخی از افراد غیر مسلمان را در مورد درستی عقاید مسلمانان در زمینه خداشناسی منعکس نموده است.

پس از قرآن كريم، سنت نبوي تنها تكيه‌گاهي است كه مي‌تواند مايه همدلي و همياري امت اسلامي باشد و حديث نيز ذهن و دل انديشمندان اسلام را همواره به خود جلب كرده است. نفحات محمديه كوششي است در فراهم آوردن بخشي از احاديث حكمت‌آميز رسول اكرم كه بيشتر محدثان در صحت مضامين آن هم‌داستان هستند. نويسنده كتاب كه از عالمان بزرگ شيعه است، تلاش كرده با گزينش سخناني كوتاه و جذاب از پيام‌آور وحي، جوانان را با پرتوهايي از معارف بلند اسلام آشنا كند.

تحلیلی عقلانی از «نبوت» و ادله آن و صفات پیامبران الهی و پیامبر اسلام(ص) است. در این نوشتار نخست کلیاتی در زمینه حسن و قبح عقلی و نقش عقل در فهم مبانی اعتقادی دین اسلام ارایه گردیده سپس کلیاتی در مورد نبوت و شرایط آن و همچنین اوصاف و بایسته‌های شخص پیامبر بیان گردیده است. در ادامه نویسنده هدف از بعثت را مطرح نموده و غایت بعثت را هدایت انسان‌ها دانسته و مشرع اصلی و واقعی را خداوند متعال دانسته که از طریق پیامبران شریعت خاص و معینی را برای مردم معین کرده و نبوت را حلقه اتصال مردم با خدا عنوان نموده است. دلایل اثبات نبوت پیامبران الهی به ویژه دلیل معجزه، اثبات نبوت پیامبر اسلام و معجزه جاوید ایشان به نام قرآن کریم، ابعاد علم، رسول خدا(ص) و برخی دیگر از ویژگی‌های ایشان و همچنین تحلیلی از ختم نبوت از دیگر مباحث مهم مطرح شده در این نوشتار است.

در این پژوهش با رویکردی عقلانی به اثبات وجود خدا پرداخته شده و برخی از شبهات در این زمینه پاسخ داده شده است. نویسنده ابتدا ابزارها و دریچه‌های معرفت و شناخت انسان و نقش حواس در شناخت را بررسی نموده و ویژگی‌های معرفت تجربی و معرفت عقلانی را با هم مقایسه نموده است. آنگاه از دریچه‌ای تجربی و عقلی به نشانه‌های وجود خدا در جهان هستی اشاره نموده و طبیعت و هرچه در آن است را نشانه وجود خالقی حکیم ارزیابی کرده و به شبهات منکران وجود خدا از منظری تجربی نیز پاسخ داده است. وی مخفی بودن خدا را به جهت شدت ظهور او دانسته و وظایف انسان در قبال خداوند را بیان نموده است. وی همچنین با توجه به مسأله آزادی فکر و اندیشه نزد فلاسفه و اندیشمندان غرب آنها را دعوت به آزاداندیشی در زمینه اثبات وجود خدا نموده و دیدگاه‌های برخی از آنان را در مورد خدا و وجود او مورد نقد و ارزیابی قرار داده و اعترافات برخی از آنها را نیز در این زمینه مطرح کرده است.