مرور درختی موضوعات | کتابخانه مجازی الفبا

نتايج اعمال در هر ديني جزء لاينفک و اساسي در آخرت‌شناسي آن دين است و همچنين در بعضي موارد انسان آثار اعمال خود را در اين دنيا مي‌بيند. اما مسئله اينجاست که در هر ديني نوع اين بازگشتِ عمل، با توجه به اسطوره و عقايد هر دين در باب آفرينش و پايان جهان چگونه است؟ در اسلام و قرآن به درازا از مفاهيم نيات اعمال، برزخ و معاد و قيامت سخن گفته شده است. در دين زردشت و متون اوستايي و پهلوي علاوه بر معاد، بر پايۀ قانون اشه، رفتار انسان در همين جهان نيز به خودش برمي‌گردد. درکل، بهشت يا دوزخ، بازتاب طبيعي کردار انسان است. در مانويت اعتقاد به تناسخ انسان گناهکار در اين دنيا و رفتن به بهشت نو و سپس بهشت روشني، بعد از پاکي و نورانيت کامل، مطرح است. بنابراين اين بحث در دين زرتشت و اسلام تاحدودي باهم هم‌افق است؛ اما در مانويت کاملاً بحث فرق مي‌کند؛ که در اين مقاله با استفاده از روش کتابخانه‌اي و توصيفي، مورد بررسي قرار گرفته است.