جستجوي پيشرفته | کتابخانه مجازی الفبا

انقلاب‌ها با توجه به ماهیت وجودی‌شان سعی دارند تا سامان سیاسی جدیدی را پیاده کنند. انقلاب اسلامی بعنوان یک پدیده‌ی بزرگ تاریخی در متن تشیع سیاسی و رهبری امام خمینی (ره) در منتهای قرن بیستم ظهور کرد. در این مقاله سعی شد سطح رابطه مولفه‌های گفتمان انقلاب و مردم‌سالاری با توسعه سیاسی مورد بررسی قرار گیرد. گفتمان، روایت‌گر چارچوب فکری و نقشه‌ی راه حرکت جامعه می‌باشد. بارزترین مولفه‌های آن، توحید و حاکمیت الهی، آزادی‌خواهی، عدالت‌طلبی، مبارزه علیه استکبار و استبداد و احیای ارزش‌های دینی است که با جنبه‌هایی متفاوت از لیبرالیسم، تناسب روشنی با مردم‌سالاری دینی داشته و بیانگر نظام سیاسی مبتنی بر ولایت فقیه و قوانین اسلامی است و پیوند عمیقی با تاریخ تشیع علوی دارد. قرائت از مردم‌سالاری دینی تلاشی در جهت مشارکت حداکثری و ایجاد فضای رقابت و تعهد ارکان حکومت به پاسخ‌گویی و مسئولیت‌پذیری و فضای گفتگو و نقادی است. این تحقیق به روش اسنادی و رجوع به منایع کتابخانه‌ای مورد توصیف و تحلیل قرار گرفته است. نتایج پیشینه‌ها، بنیادهای نظری و مولفه‌ها، نشانگر نسبت و پیوند عمیق گفتمان انقلاب و مردم‌سالاری دینی با توسعه سیاسی به مفهوم مدرن آن است که اهتمام عملی به آن می‌تواند مسیر پیشرفت توسعه سیاسی در ایران را هموارتر سازد.

مجاهدت های قاسم سلیمانی، «حکمت بنیان» و هم «حکمت زا» بوده است. او، با باور به مبدأ و غایت هستی، حکمتِ «خداگونگی» یا «تولد ثانیِ» خود را از مجاهدت برای خدا، به دست آورد. او نشان داد برای دست یازیدن به حق تعالی، نه یک «راه» که «راه هایی» وجود دارد و معیت با حضرت حق، برای او نمایاننده «مقصد» و «مقصود» شد. پرسش اصلی این مقاله، از چند و چون مجاهدت سلیمانی و هم بنیادِ حِکمی آن و هم حکمت زایی آن و چگونگی فهم و تبیین آن بود. بررسی این تحقیق، بر مبنای مطالعه ای اسنادی، و حرکت از جزء به کل، در گام نخست به بازشناسی برخی از وجوهِ ممتاز و متمایزِ مجاهدت های سلیمانی، در مواردی چون «دیدار بینی»، «تسلط بر نفس خود»، «تسلط بر بدن خود»، «عبور از بت واره های ذهنی»، «کرامت انسان»، « جهادشرعی-قانونی»، «گذار از جغرافیا و مرز»، «شرح صدر و سینه فراخ »، «حرکت استعلایی بین ایران و جهان» و «ولایت»، منجر شد و در گام دوم با تبیین آنها در یک زمینه و سپهر معرفتی، از جمله به دست آمد که مجاهدت های خالصانه سلیمانی، منطقِ فهم حکمت بنیانی خود آن مجاهدت ها و حکمت زایی آن برای او شده

عالمان دین، یکی از مهم‌ترین ارکان جامعه دینی است که مردم دیندار وابسته به آن هستند رهبر معظم انقلاب در بیانیۀ گام دوم بر ضرورت علم و جایگاه علم و عالمان در گام دوم انقلاب تأکید نمودند و مراحل پنج‌گانه انقلاب اسلامی، نظام اسلامی، دولت اسلامی، جامعه اسلامی و تمدن اسلامی در سطح امت اسلامی و پس از آن در عرصه جهانی را تبیین کرده‌اند، بی‌شک تحقق این آرمان در گام دوم انقلاب منوط به نقش محوری عالمان دینی در بعد علمی و عملی در جامعه است. از این روی با توجه به اهمیت نقش و جایگاه عالمان دین در جامعه اسلامی‌ و ضرورت روشن‌شدن نقش و جایگاه و وظایف عالمان دین در گام دوم انقلاب اسلامی، پژوهش حاضر به بررسی نقش‌محوری عالمان دین در جامعه دینی از منظر قرآن و حدیث با رویکرد آینده‌پژوهی گام دوم انقلاب اسلامی‌ می‌‌پردازد. برخی نتایج به‌دست آمده در این راستا عبارت‌اند از: علما راهنما‌ی مردم بوده و‌ زمام هدایت فکری و فرهنگی جامعه به‌دست آنان است، عالمان دین‌شناس پناهگاه مردم و مرجع حل مشکلات و معضلات دینی و اجتماعی آنان‌اند، کارویژه علما در جامعه دینی حل معضلات دینی و اجتماعی مردم، حفاظت از آنان در برابر هجوم فتنه‌‌‌ها و شبهات دشمنان، گسترش اخلاق در جامعه، دفاع از مظلومان‌ و مستضعفان و مبارزه با ظالمین و مستکبرین است. روش تحقیق در این مقاله تحلیلی توصیفی و روش جمع‌آوری اطلاعات و داده‌‌‌ها در این تحقیق مراجعه به اسناد و منابع نوشتاری است. همچنین برای استفاده بهتر و دقیق‌تر از منابع اسلامی از سامانه‌‌‌‌‌های رایآنهای و نرم افزار‌‌‌‌های علمی که در این زمینه تولید شده نیز استفاده شده است.

وجود شواهد و منابع درباره واقعه عاشورا، به روشنی مبینّ این مطلب است که بعد حماسی این واقعه سترگ از مهمترین و اساسی‌ترین ابعاد آن به شمار می‌رود. اما این بعد حیاتی در تاریخ شعر عاشورایی به ندرت انعکاس می‌یابد و در مقابل ابعاد تراژدی و عرفانی مجالی برای خودنمایی نمی‌یابد. اما رویکرد حماسی بعد از انقلاب اسلامی به یکباره احیا می‌شود و بعد از سالها کم توجهی و کم اقبالی، در شعر عاشورایی انقلاب به رویکردی اساسی و پر کاربرد تبدیل می‌گردد و اکثر شاعران انقلاب مضامین حماسی را به طور گسترده و با بسامد بالا در اشعارشان به کار می‌برند. از عوامل احیای رویکرد حماسی در شعر انقلاب اسلامی می‌توان از تحولات عصر مشروطه، بینش حماسی متفکران انقلاب اسلامی و مهمتر از همه اندیشه‌های امام خمینی(ره) نام برد. رویکرد حماسی در شعر عاشورایی انقلاب دارای ویژگیها و مختصات منحصر به فرد همچون پیروزی خون بر شمشیر، استمرار عاشورا، نگاه حماسی به مرگ و جزآن می‌باشد که در این مقاله مورد بررسی قرار می‌گیرد.

پس از پیروزی انقلاب اسلامی، ائتلاف میان گفتمان‌های انقلابی به افتراق مبدل گردید. در این دوران حاملان گفتمان اسلام سیاسی- فقاهتی درون حاکمیت و اسلام انقلابی مجاهدین خلق، هر یک، مبنا و غایت انقلاب را متفاوت با دیگری تعریف نموده و خود را عامل و رهبر انقلاب و دیگری را مانعی در جهت نیل به اهداف انقلاب می‌­دانست. این امر به ناگزیر آنان را در تقابل با یکدیگر قرار داد. هر چه شدت و جدیت این تقابل افزایش یافت، خشونت نیز تشدید گردید. تقابل آنتاگونیستی میان نیروهای سیاسی و حاکمیت، خسارات فراوان سیاسی و انسانی به انقلاب نوپای ایران وارد آورد. پرسش پژوهش حاضر این است که دلایل تقابل آنتاگونیستی میان حاکمیت و مجاهدین خلق چه بوده است؟ این پژوهش در راستای پاسخ به این سؤال از نظریه و روش تحلیل گفتمان لاکلائو و موف استفاده کرده است. در این پژوهش نشان داده شده است هر یک از گفتمان‌های اسلام سیاسی- فقاهتی و اسلام انقلابی مجاهدین، «دیگری» را به‌عنوان «بیگانه» و «دشمن» انقلاب تلقی نموده و درصدد طرد و حذف آن برآمد؛ بدین ترتیب میان دو دشمن نبرد مسلحانه به وقوع پیوست.

هدف پژوهش حاضر بررسی دلایل ظهور ماهیت دینی حکومت در انقلاب اسلامی از دیدگاه شهید مطهری با روش هرمنوتیک قصدگرا است. در این تحقیق با روش‌ هرمنوتیک قصدگرای اسکینر، نشان داده شد که مشکله انحطاط ایران در زمانه پهلوی اول و دوم با ظرفیت‌های فکری و سیاسی مدرنیته غربی و مشروطه ایرانی و بویژه در جنگ جهانی دوم پاسخ درخوری نیافت و حتی به دوباره اشغال شدن ایران و تحقیر ایرانیان انجامید. در این شرایط مدت‌ها بود که فقها بویژه از جنبش تنباکو به بعد، جامعیت قوانین فردی و اجتماعی اسلام برای نیازهای ثابت و متغیر و مردم‌سالار بودن اداره اجتماع، ظرفیت پاسخ‌گویی دین به شرایط انحطاط ایران را طرح می‌کردند. وضعیت انحطاط سیاسی و اجتماعی، زمینه اساسی تحولات ایران معاصر را فراهم کرده است که پاسخ‌های ناقص و ناکافی در نظام‌های سیاسی مطلقه سنتی یا تبعیت از مکاتب چپ و راست مدرنیته غربی در مشروطه و دیکتاتوری شبه‌مدرن بحران را تشدید نمود. اثبات عقلی و شرعی امکان ولایت سیاسی فقیه جامع‌الشرایط در زمان غیبت امام دوازدهم(ع) توسط امام خمینی که استاد شهید مطهری بود، مانع شرعی تأسیس حکومتی با ماهیت دینی در عصر غیبت را برطرف نمود و بدین ترتیب ماهیت سیاسی دین در انقلاب اسلامی سال 1357 ظهور پیدا کرد.